Danıştay 4. Daire E.2023/10904 K.2024/6609

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Besicilik ve Süt Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile idare arasında imzalanan hibe sözleşmesinin feshi ile ödenen 479.768,00 TL hibe tutarının iadesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... Besicilik ve Süt Ürünleri San. Tic. A.Ş.'nin 17/04/2018 tarihinde davacı ... Hayvancılık ve Süt Ürünleri San. Ve Tic.

A.Ş. ile birleşmesine karar verildiği, söz konusu işlemin 08/05/2018 tarih ve 9573 sayılı Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği, sözleşmenin idarece tek taraflı olarak feshedilme nedeninin ise taraflar arasında imzalanan hibe sözleşmesinin hiç bir şekilde üçüncü taraflara devredilemeyeceğine ilişkin sözleşmenin 14.3.d maddesi gereğince sözleşmenin feshedileceği hükmü bulunduğundan, imzalanan hibe sözleşmesinin feshi ile ödenen 479.768,00-TL hibe tutarının iadesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hibe sözleşmesini imzalayan ... Hayvancılık ve Süt Ürünleri San ve Tic. A.Ş. İle şirketin %100 hissedarının aynı kişi olduğu, tek hissedarı ... Besicilik ve Süt Ürn. San. Tic. A.Ş. ile davalı idare arasında imzalanan hibe sözleşmesinin feshi ile ödenen 479.768,00-TL hibe tutarının iadesine ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun olmadığı zira şirketin devredilmediği, malvarlığının satılmadığı, şirketlerin birleştirildiği ve devir ile birleşmenin hukuki sonuçlarının aynı olmadığı, birleşmenin hibe sözleşmesinin amacına aykırı veya yükümlülüklere zarar getirecek bir sonuç doğurmadığı belirtilerek dava konusu işlemin usul ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek temyiz konusu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

... Besicilik ve Süt Ürn. San. Tic. A.Ş.'nin hibe sözleşmesinin 12.1 ve 14.3.(d) maddelerine aykırı davrandığı gerekçesiyle hibe sözleşmesinin feshedildiği, anılan şirketin tüm aktif ve pasifleriyle birlikte aynen devredildiği ve tasfiyesiz infisah suretiyle birleşme işlemi ile Ticaret Sicilinden silindiği, hibe sözleşmesi tarafı yatırımcı şirketin mülkiyetinde bulunan makine, ekipman, teçhizat ve tesisin hibe sözleşmesinin tarafı olmayan davacı şirkete devredildiği bu sebeple İdarenin tesis ettiği işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 136. maddesinin 1. fıkrasına göre devralma veya yeni kuruluş şeklinde şirketlerin birleşme işleminin gerçekleştirilebileceği, 4. fıkrasında, şirketlerin birleşmesiyle, devralan şirketin, devrolunan şirketin malvarlığını bir bütün hâlinde devralacağı, birleşmeyle devrolunan şirketin sona ererek ticaret sicilinden silineceği, 153. maddesinin 1. fıkrasında; birleşmenin ticaret siciline tescili ile geçerlilik kazanacağı, tescil anında, devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralan şirkete geçeceği, 2. fıkrasında;

devrolunan şirketin ortaklarının devralan şirketin ortağı olacağı, ancak bu sonucun, devralan şirketin kendi adına fakat bu şirket hesabına hareket eden kişinin elinde bulunan paylar ile devrolunan şirketin kendi adına fakat bu şirket hesabına hareket eden kişinin elinde bulunan paylar için doğmayacağı, 155. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, devralan sermaye şirketinin devrolunan sermaye şirketinin oy hakkı veren bütün paylarına veya b) Bir şirket ya da bir gerçek kişi veya kanun yahut sözleşme dolayısıyla bağlı bulunan kişi grupları, birleşmeye katılan sermaye şirketlerinin oy hakkı veren tüm paylarına,

sahiplerse sermaye şirketleri kolaylaştırılmış düzene göre birleşebilecekleri, (...) 141 inci maddeye göre, şirket paylarının gerçek değerinin tam dengi olan nakdî bir karşılık verilmesinin önerilmiş olması ve b) Birleşme dolayısıyla ek ödeme borcunun veya herhangi bir kişisel edim yükümlülüğünün yahut kişisel sorumluluğun doğmaması, hâlinde birleşmenin kolaylaştırılmış usulde gerçekleşebileceği, hükmüne amir olduğu, Ortakların kişisel sorumlulukları ve iş ilişkilerinin geçmesi başlıklı 158. maddesinde;

"(1) Devrolunan şirketin borçlarından birleşmeden önce sorumlu olan ortakların sorumlulukları birleşmeden sonra da devam edeceği, şu şartla ki, bu borçlar birleşme kararının ilanından önce doğmuş olmalı veya borçları doğuran sebepler bu tarihten önce oluşmuş bulunmalıdır hükmüne yer verilmiştir.

Bu bağlamda, şirketlerin birleşmesi, birden fazla ticaret şirketinin, malvarlıklarını tasfiye etmeksizin, içlerinden birinin içerisinde ya da yeni kurulan bir şirkette birleşmeleri ve birleşmeye katılan şirketlerin pay sahiplerine birleşmenin oluştuğu şirkette pay sahibi olmak şeklinde gerçekleşmektedir.

Şirket devirlerinde mutlaka tasfiye safhası söz konusu iken şirketlerin birleşmelerinde böyle bir zorunluluk bulunmamakta, en az bir şirketin tasfiyesiz sona ermesi söz konusu olmaktadır. Böylece infisah eden şirket hukuki varlığını sona erdirmekle beraber, faaliyetini yeni kurulan veya devralan şirket bünyesinde sürdürmekte, birleşen şirket külli halefiyet ilkesi gereğince bütün hukuki ilişki ve uyuşmazlığın tarafı olmakta, bütün hak ve borçların sahibi haline gelmektedir.

Başka bir anlatımla birleşme sonucunda şirketin bütün aktif ve pasifleriyle kendiliğinden ve başka bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden yeni kurulan şirkete geçmekte, paydaşlar da aksi kararlaştırılmadıkça paydaş olmaya devam etmektedir.

Davalı İdare ile ... Besicilik ve Süt Ürn. San. Tic.

A.Ş. arasında imzalanan 05/06/2015 tarihli Hibe Sözleşmesinin 12-1.maddesinde; "hibe sözleşmesi hiç bir şekilde üçüncü taraflara devredilemeyeceği, ancak yatırım sahibinin vefatı durumunda talep etmeleri halinde kanuni mirasçılar ile hibe sözleşmesi tadil edilerek uygulamalara devam edilebileceği, 12-2.maddesinde; hibe sözleşmesi sonucu sağlanan makine ekipman ve tesisin işletmesinin üçüncü taraflara devredilemeyeceği, 14.3 maddesinde ise ;

yatırımcının bu maddede sıralanan hususlardan birinin gerçekleşmesi durumunda il müdürlüğünce, önceden tebliğ etmeksizin hibe sözleşmesinin feshedilebileceği, aynı fıkranın d alt bendinde ise madde 7, 9, 12, 18'e ve hibe sözleşmesi öncesi veya sonrası vermiş olduğu taahhütlere uymamasının da bu şartlar arasında olduğunun belirtildiği görülmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; davalı İdare ile ... Besicilik ve Süt Ürn. San. Tic. A.Ş. arasında, Tarıma Dayalı Ekonomik Yatırımların Desteklenmesi Hakkındaki 2014/43 sayılı Tebliğ hükümlerine göre 05/06/2015 tarihinde hibe sözleşmesinin imzalandığı, sözleşme devam ederken "... Besicilik ve Süt Ürn. San. Tic. A.Ş.'nin ... Hayvancılık ve Süt Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. ile birleşerek ... Besicilik ve Süt Ürn. San. Tic.

A.Ş.'nin tasfiyesiz infisah ettiğinden ticaret sicilinden kaydının silinmesine karar verilerek 08/05/2018 tarih ve 9573 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edildiğinin öğrenildiği, sonrasında idari yazışmalarla Hibe Sözleşmesinin 14. maddesinde bulunan "Sözleşmenin feshi ve tasfiyesi" hükümlerine göre sözleşmenin feshedilip feshedilemeyeceği hususunda Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü'nün görüşünün istendiği,

anılan Genel Müdürlüğün .... tarih ve E.... sayılı görüş yazısı ile yatırımcıyla imzalanan hibe sözleşmesinin 14.3.d maddesine dayanılarak hibe sözleşmesinin feshi ve ödenen hibe desteğinin yasal faiziyle geri alınması amacıyla dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, yukarıda yer verilen mevzuatın ve sözleşmenin değerlendirilmesinden, anılan sözleşme ile öngörülen devir yasağının amacının hibe sözleşmesine konu olan yatırımın gerçekleşmesine engel hususların ortadan kaldırılması ve İdarenin alacaklarına halel gelmesinin önüne geçilmesinin amaçlandığı, söz konusu devir yasağına da bu kapsamda sözleşmede yer verildiği açıktır.

Bununla birlikte dava konusu olayda, şirketlerin devrine yönelik bir işlem olmayan, şirketin yeni bir şirket bünyesine tasfiyesiz ve tüm malvarlığıyla geçişi anlamına gelen birleşme işleminin, İdarenin hak kaybına yol açmadığı gibi hibe sözleşmesi konusu yatırımı olumsuz etkilediği hususunda İdarece yapılmış herhangi bir tespit de bulunmadığı ayrıca iki şirketin birleşerek yeni bir şirket oluşturması veya olayda olduğu gibi birleşenlerden birinin diğerinin bünyesinde yer alması suretiyle birleşmesinin şirketin devri ve bir anlamda hibe sözleşmesinin üçüncü kişilere devri olarak yorumlanamayacağından,

belirtilen gerekçeyle verilen davanın reddine yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin İdare Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile Daire bozma kararına katılmıyorum.