Danıştay 4. Daire E.2023/11650 K.2023/5422

Dava konusu istem: Aydın İli, Germencik İlçesi, …Mahallesinde jeotermal kaynak arama ve sondaj çalışmalarını gerçekleştiren davacı şirketin, M-5 olarak adlandırılan jeotermal enerji üretim kuyusunun bulunduğu lokasyonda inhibitör tanklarının yıkanması esnasında ortaya çıkan atıksuyun, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak alıcı ortama deşarj edildiğinin tespit edildiğinden bahisle,

2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin son paragrafı ile söz konusu fiilin ikinci kez tekrar edilmesi nedeniyle aynı Kanunun 23. maddesi uyarınca 175.053,00-TL para cezası verilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı Aydın Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü işlemi ile bildirilen …tarih ve …sayılı idari yaptırım kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; dava konusu idari para cezasının esasına ilişkin kısmı yönünden bakılan uyuşmazlıkta, jeotermal santral işleten davacı şirketin, bu santralde kullanılan inhibitör tanklarının DSİ sulama kanalından temin edilen su ile yıkanması sonucunda ortaya çıkan akışkanı M-5 kuyusunun batısından geçen dereye deşarj ettiği tespit edilerek alıcı ortama boşaltım noktasından anlık olarak alınan numune üzerinde akredite edilmiş laboratuvar tarafından yapılan analiz sonucunda,

endüstriyel nitelikli diğer atıksular (endüstriyel soğutma suları ve benzerleri) için öngörülen atıksu deşarj standartlarının sağlanmadığı, söz konusu atıksuyun Tablo 20.1 uyarınca kimyasal oksiyen ihtiyacının en fazla 200 mg/L olması gerekirken 3.000 mg/L olarak, yağ ve gres değerinin en fazla 20 mg/L olması gerekirken 22,80 mg/L olarak, pH değerinin ise 6-9 parametreleri arasında olması gerekirken 2,86 olarak belirlendiği,

dolayısıyla endüstriyel atıksuyun yönetmelikte öngörülen deşarj standartlarına aykırı olarak canlıların sağlığını, çevresel değerleri ve ekolojik dengeyi bozabilecek nitelikte deşarj edildiğinin sabit olduğu görüldüğünden, dava konusu işlemin 2872 sayılı Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca 58.351,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Dava konusu idari para cezasının tekerrüre ilişkin kısmına gelince; uyuşmazlık konusu olayda, tekerrür uygulamasında …tarih ve …sayılı ile …tarih ve …sayılı idari yaptırım kararları esas alınarak 2018 yılı için belirlenen idari para cezası tutarının, fiilin ikinci tekrarı olduğundan hareketle iki katının uygulandığı, dava konusu işleme dayanak eylemin ise 28/05/2018 tarihinde gerçekleştiği görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda açıklandığı üzere, ikinci tekerrürün gerçekleştiği tarih olan 28/05/2018 tarihinde, henüz tekerrür uygulamasına esas alınan birinci ve ikinci eylem nedeniyle verilmiş bir cezanın bulunmadığı halde 28/05/2018 tarihinden sonra kesilen idari para cezaları esas alınarak 2872 sayılı Kanunun 23. maddesinde düzenlenen tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemin, idari para cezasının iki kat artırılmasına ilişkin 116.702,00-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu idari para cezasının tekerrür hükümlerinin uygulanmasına ilişkin 116.702,00-TL'lik kısmının iptaline, esasına ilişkin 58.351,00-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir

Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararına karşı davacı ve davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurularının kabulü ile mahkeme kararının kaldırılması suretiyle para cezasının 116.702,00-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, 58.351,00-TL'ye ilişkin kısmının ise iptaline dair …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 28/06/2022 tarih ve E:2020/1639, K:2022/7538 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu para cezasının tekerrür hükümlerinin uygulanmasına ilişkin 116.702,00-TL'lik kısmının iptali yolundaki İdare Mahkemesine karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin İdare Dava Dairesi kararına yönelik olarak, İdare Mahkemesince verilen kararda tekerrüre esas alınan idari yaptırım kararlarının davacıya uygulanan idari yaptırım kararlarının olmadığı, kaldı ki davacıya uygulanan idari yaptırım kararları esas alındığında dahi, davacı tarafından ikinci kez fiilin tekrar edilmesi nedeniyle para cezasının artırılması suretiyle uygulanan dava konusu idari yaptırım kararında hukuka aykırılık bulunmadığı,

diğer taraftan davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmediğinden, kararın bu yönüyle de hukuka aykırı olduğu belirtilerek, İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Mahkeme kararının temyiz edilen kısmının aşağıda belirtilen şekilde düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Aydın İli, Germencik İlçesi, …Mahallesinde jeotermal kaynak arama ve sondaj çalışmalarını gerçekleştiren davacı şirkete ait tesiste 20/02/2018 tarihinde yapılan denetimde M-5 olarak adlandırılan jeotermal enerji üretim kuyusundan çekilen akışkanın, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak alıcı ortama deşarj edildiğinin tespit edildiğinden bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanununun 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin son paragrafı uyarınca Aydın Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün

…tarih ve … sayılı idari yaptırım kararı ile 58.351-TL para cezası verilmiştir.

Aydın İli, Germencik İlçesi, Moralı Mahallesinde jeotermal kaynak arama ve sondaj çalışmalarını gerçekleştiren davacı şirkete ait tesiste 15/05/2018 tarihinde yapılan denetimde M-5 olarak adlandırılan jeotermal enerji üretim kuyusundan çekilen akışkanın, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak alıcı ortama deşarj edildiğinin tespit edildiğinden bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanununun 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin son paragrafı ile fiilin birinci kez tekrar edilmesi nedeniyle aynı Kanunun 23. maddesi uyarınca Aydın Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün …tarih ve …sayılı idari yaptırım kararı ile 116.702-TL para cezası verilmiştir.

Son olarak Aydın İli, Germencik İlçesi, …Mahallesinde jeotermal kaynak arama ve sondaj çalışmalarını gerçekleştiren davacı şirkete ait tesiste 28/05/2018 tarihinde yapılan denetimde M-5 olarak adlandırılan jeotermal enerji üretim kuyusunun bulunduğu lokasyonda inhibitör tanklarının yıkanması esnasında ortaya çıkan atıksuyun, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak alıcı ortama deşarj edildiğinin tespit edildiğinden bahisle,

2872 sayılı Çevre Kanununun 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin son paragrafı ile söz konusu fiilin ikinci kez tekrar edilmesi nedeniyle aynı Kanunun 23. maddesi uyarınca Aydın Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün …tarih ve …sayılı idari yaptırım kararı ile 175.053,00-TL para cezası verilmiştir.

Bunun üzerine, …tarih ve …sayılı idari yaptırım kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz İncelemesi Üzerine Verilecek Kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararın düzeltilerek onanmasına karar verileceği hükmü yer almaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde ise, yargılama giderleri ile ilgili olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nu yürürlükten kaldıran 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinde; vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti de sayılmış, 326. maddesinde ise; Kanunda yazılı haller dışında, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği hükme bağlanmıştır.

1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesinde avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade ettiği, 168. maddesinin son fıkrasında ise, avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarifenin esas alınacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; vekilin hukuki yardımının karşılığı olan vekalet ücretinin, hüküm verilinceye kadar tüm aşamalarda dikkate alınarak, davayı kazanan lehine verilmesi gerekmekte olup, temyiz aşamasından önce idare mahkemesince veya idari dava dairesince, taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği halde hükmedilmemesi durumunda, gerek bu hususun gerekse kararda yapılan diğer maddi hataların, temyiz incelemesi yapılırken yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen eksiklik veya yanlışlık olarak değerlendirilerek kararın düzeltilerek onanabileceğinin kabulü gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesi kararında, tekerrür uygulamasında …tarih ve …sayılı ile …tarih ve …sayılı idari yaptırım kararları esas alınarak dava konusu idari yaptırım kararının verildiği belirtilmiş ise de, söz konusu idari yaptırım kararları dava dışı başka bir şirkete uygulanan idari yaptırım kararları olup, dava konusu idari yaptırım kararı uygulanırken tekerrüre esas alınan Aydın Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün …tarih ve …sayılı ve …tarih ve …sayılı idari yaptırım kararlarının olduğu şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, İdare Mahkemesi kararı tarihi itibarıyla davalı idare, vekil ile temsil edilmediğinden, İdare Mahkemesince davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemiş ise de, söz konusu İdare Mahkemesi kararının aleyhe olan kısmına karşı istinaf başvurusunun davalı idarenin vekili tarafından yapıldığı görülmüş olup, gelinen aşamada dava, davalı idare lehine de sonuçlandığından, davalı idare vekilinin istinaf başvurusundan sonraki ilk karar tarihi itibarıyla yürürlükte olan 2019 yılına ilişkin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı idare lehine vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda; anılan hususun yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan düzeltilmesi mümkün eksiklik olarak görüldüğünden, hüküm fıkrasına "kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.362,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye ödenmesine" ibaresinin eklenmesi gerekmektedir.