Danıştay 4. Daire E.2023/11931 K.2023/5782

2- … mirasçıları;

I- … II-… III- …

VEKİLLERİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Bakanlığı VEKİLİ : Av. …

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): … Restaurant Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul İli, Fatih İlçesi, Rüstempaşa Mahallesi'nde bulunan Tarihi Yarımada Kentsel ve Tarihi Sit Alanı içerisinde yer alan … ada, …, …, …, …, …, …, …, … parsel numaralı.

Han'ın yıkılarak yeniden yapılmasının daha sağlıklı olacağının teknik raporlarla ortaya konulduğundan bahisle İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararının iptal edilmesine ve yapının ön cephesinin askıya alınarak aynen korunması ve arka kısmının yıkılarak yeniden yapılmasına ilişkin onaylı restitüsyon projesi esaslı rekonstrüksiyon projesinin hazırlanarak İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na sunulmasına karar verilmesine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun … tarih ve … karar, … toplantı sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda. Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; kurul kararı ile korunması gerekli kültür varlığı olarak belirlenerek tescil edilen.

Han'ın, zaman içerisinde yapılan eklentiler ile kütlesi ve cephe biçimlenişi değişmiş olmakla birlikte söz konusu tescilli yapının korunabilmesi ve yaşatılabilmesi için tek çözüm yolunun yapının yıkılarak yapılacak rekonstrüksiyon uygulaması olmadığı, bu kapsamda; söz konusu tescilli yapının zemin kattan üst çatı katı tavanına kadar bina cephesi de dahil olmak üzere askıya alınabileceği, kurulca onaylanmış onarım ve restorasyon projesi esas alınarak yapının niteliksiz eklerinden ayıklanması, yapıda sehim yapmış volta döşeme ve çatlamış aynalı tonoz ve düşeyden sapmış arka kargir duvarın sökülmesi,

zemin ve bodrum kattaki moloz taş duvarlara yapılan müdahaleler neticesinde kesiti azaltılmış duvarlara yapılacak raspa ve inceleme neticesinde çatlak varsa çatlakların tamiri ve azalan kesitlerin tamamlanması yoluyla kargir yapının sağlamlaştırılması gerektiği, taş öğelerde grout enjeksiyonu, epoksi ile doldurma yapılarak küçük ve büyük çatlakların onarım ve güçlendirmesinin duruma göre sağlanabildiği, düşey çatlaklarda ise çatlağa bitişik taşlar çıkarılarak çelik dikiş elemanları ile sağlamlaştırma yapılabildiği, ayrıca yığma moloz taş duvarlarda duruma göre lifli polimer malzeme uygulaması ile sağlamlaştırma ve güçlendirme yapılabildiği,

temel sağlamlaştırma yöntemleri arasında enjeksiyon, uygun olan kısımlarda temel genişletme enjeksiyon uygulaması çelik ve betonarme kullanılarak sağlamlaştırma yapılabildiği, birinci ve ikinci katlar da yine söküm sonrası volta döşemeyi oluşturan çelik, düşey taşıyıcılığı oluşturan kargir duvar ve betonarme tekniğinin yeniden oluşturulması gerektiği hususlarının bilirkişi raporuyla ortaya konulduğu dikkate alındığında, davaya konu tescilli yapının,

uygun onarım güçlendirme teknikleri kullanılarak restorasyonunun yapılmasının mümkün olduğu görüldüğünden İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararının iptal edilmesine ve yapının ön cephesinin askıya alınarak aynen korunması ve arka kısmının yıkılarak yeniden yapılmasına ilişkin onaylı restitüsyon projesi esaslı rekonstrüksiyon projesinin hazırlanarak İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na sunulmasına karar verilmesine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun … tarih ve … karar,

… toplantı sayılı dava konusu işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesinin istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 30/09/2021 tarih ve E:2021/7176, K: 2021/10393 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte incelenip değerlendirilmesinden; her ne kadar tescilli yapıların yıkılmadan restore edilmesi, koruma bakış açısıyla ve sanat tarihi açısından daha uygun olsa da, davaya konu olan yapının taşıyıcı sisteminin ağır hasarlı olması,

ağır hasarlı yapının güçlendirilmesinde yaşanacak olumsuzluklar ve zorluklar, ayrıca çevresindeki yapıları riske atabileceğinden dolayı can ve mal güvenliği bakımından yapıya yapılacak müdahalenin rekonstrüksiyon (yeniden yapma) şeklinde olması gerektiği sonucuna ulaşıldığından; bu doğrultuda tesis edilen Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu'nun dava konusu … tarih ve … nolu kararında hukuka aykırılık, istinafa konu ilk derece mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesi ile davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek,

Mahkeme kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun ile değişik 45. maddesinin 4. maddesi uyarınca kaldırılmasına, aynı Kanun maddesi uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Danıştay Bozma kararına uyulmak suretiyle İdare Dava Dairesince yaptırılan keşifte bilirkişiler arasına Jeolog bilirkişi alınmış olmakla birlikte, daha önce alınan Bilirkişi raporundaki güçlendirmenin yeterli olacağı görüşünden farklı bir görüş bildirilmiştir. Bu durumda, bilirkişi raporlarındaki çelişkilerin ortadan kaldırılması amacıyla yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.