Danıştay 4. Daire E.2023/11936 K.2024/7279

Dava konusu istem: İstanbul İli, Şişli İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapının korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilerek koruma grubunun II olarak belirlenmesine yönelik İstanbul II. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararın ve bu Karara yapılan itirazın reddine ilişkin Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile Şehir Plancı, Mimar ve Sanat Tarihçisinden oluşan bilirkişi heyeti ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan Bilirkişi Raporu'nda yer verilen tespitlerin değerlendirilme neticesinde. Erken Cumhuriyet Dönemi mimarı özellikleri taşıyan yapının mevcut haliyle.

13/03/2012 tarih ve 28232 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıkları’nın ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin (b) bendinde, belirtilen "On dokuzuncu yüzyıl sonrasında yapılmış olmasına rağmen önem ve özellikleri bakımından korunmalarına gerek görülmesi veya bu yapıların ait oldukları dönemin kendine özgü niteliklerini anlatan belge niteliğinde olması ya da var olan bir geleneğin hala sürdüğünün göstergesi olan ve bir bütünün parçası olarak çevreye katkıda bulunan taşınmazlardan olması" kriteri ile uyumlu olduğu, ayrıca ... tarih ve...sayılı İlke Kararına göre.

"Kent ve çevre kimliğine katkıda bulunan kültür varlığı niteliğindeki yöresel yaşam biçimini yansıtan yapılar" kapsamında yer aldığı için, II. Grup Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı olarak 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile belirlenen koruma esaslarına uygun şekilde korunması gerekli kültür varlığı ve tescil şartlarına sahip olduğu sonuç ve kanaatine varıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edilmediği, yapının herhangi bir mimari ve sanatsal özelliğinin bulunmadığı, erken Cumhuriyet dönemi özellikleri taşımadığı, inşa edildiği tarihin 50-60 yıl öncesine dayandığı, mimarının ünlü bir mimar olmadığı, yapının tescilini gerektirir 2863 sayılı Kanundan kaynaklı bir özelliğinin bulunmadığı, Kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY : (X)

Dava; İstanbul İli, Şişli İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapının korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilerek koruma grubunun II olarak belirlenmesine yönelik İstanbul II. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararın ve bu Karara yapılan itirazın reddine ilişkin Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararının iptali istemiyle açılmıştır.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunun 6. maddesinde. Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları.

Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar, belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar, sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları ve Milli tarihimizdeki önemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil olmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihi olaylara sahne olmuş binalar ve tesbit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal Atatürk tarafından kullanılmış evlerin taşınmaz kültür varlığı olarak Koruma Kullarınca tescil edileceği düzenlemesine.

Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmeliğin "Tespit ve tescil işlemlerinde değerlendirme kıstasları" başlıklı 4. maddesinin (b) bendinde.

"Ondokuzuncu yüzyıl sonrasında yapılmış olmasına rağmen önem ve özellikleri bakımından korunmalarına gerek görülmesi veya bu yapıların ait oldukları dönemin kendine özgü niteliklerini anlatan belge niteliğinde olması ya da var olan bir geleneğin hala sürdüğünün göstergesi olan ve bir bütünün parçası olarak çevreye katkıda bulunan taşınmazlardan olması, (c) bendinde ise.

Tek yapılar için; taşınmazın sanat, mimari, tarihi, estetik, mahalli, dekoratif, simgesel, belgesel, işlevsel, maddi, hatıra, izlenim, özgünlük, teklik, nadirlik, homojenlik, onarılabilirlik değerlerinin yanı sıra, yapısal durum, malzeme, yapım tekniği, biçim bakımından özellik göstermesi, kent ve çevre kimliğine, dokusuna katkıda bulunması, yöresel yaşam biçimini yansıtması" gerektiği düzenlemesine yer verilmiş olup, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı "Taşınmaz Kültür Varlıklarının Gruplandırılması, Bakım ve Onarımları"na ilişkin İlke Kararında.

"2. Grup Yapılar"; kent ve çevre kimliğine katkıda bulunan kültür varlığı niteliğindeki yöresel yaşam biçimini yansıtan yapılar olarak tanımlanmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazın tespitinde değerlendirme kıstasları olarak, yapının Ondokuzuncu yüzyıl sonrasında yapılmış olmasına rağmen, önem ve özellikleri bakımından korunmasına gerek görülmesi, tek yapılar için, taşınmazın sanat, mimari, tarihi, estetik, mahalli, dekoratif, simgesel, belgesel, işlevsel, maddi, hatıra, izlenim, özgünlük, teklik, nadirlik, homojenlik, onarılabilirlik değerlerinin yanı sıra, yapısal durum, malzeme, yapım tekniği, biçim bakımından özellik göstermesi, kent ve çevre kimliğine, dokusuna katkıda bulunması,

yöresel yaşam biçimini yansıtması gerektiğinin düzenlendiği, ancak İstanbul II. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ...sayılı Kararı ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen, dava konusu yapının mevzuatta yer verilen bu özellikleri taşımadığı düşünüldüğünden, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi Kararına karşı yapılan istinaf başvurunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi, İdare Dava Dairesi Kararının bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyoruz.