Danıştay 4. Daire E.2023/12104 K.2023/5143

1- … Bakanlığı VEKİLİ : Av. … 2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … 3- … Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. … (Davacı) 4- … VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek aleyhlerine olan hüküm fıkralarının taraflarca bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul İli, Avcılar İlçesi, … Mahallesi, … Cad., … pafta, … parseldeki apartmanda bulunan 16-17-18-19 ve 20 numaralı bağımsız bölümler sebebiyle uğranıldığı öne sürülen 912.400,00-TL maddi, 20.00,00-TL manevi zararın dava tarihinden itibaren yürütülecek yasal faiziyle birlikte tazmini istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 01/10/2013 tarih ve E:2013/6263, K:2013/5442 sayılı kararıyla bozulması üzerine davanın kısmen kabulüne, bina değerine isabet eden 303.195,66-TL maddi zararın davanın açıldığı 01/06/2012 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalılardan alınıp davacıya verilmesine,

fazlaya dair maddi tazminat istemi yönünden davanın reddine, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000-TL manevi tazminatın dava tarihi olan 01/06/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerden alınarak davacıya ödenmesine, manevi tazminat isteminin 10.000-TL'ye ilişkin kısmının reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının Danıştay Ondördüncü Dairesinin 28/03/2017 tarih ve E:2017/429, K:2017/1836 sayılı kararıyla bozulması sonrasında, bozma kararına uyularak,

davanın kısmen kabul, kısmen reddi yolunda verilen kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 23/09/2021 tarih ve E:2021/3732, K:2021/10049 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, ''(...)Davaya konu İstanbul İli, Avcılar İlçesi,. Mahallesi,. Caddesi, … pafta, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki. Sitesi 3. Blok 21, 22, 23, 24 ve 25 nolu bağımsız bölümlerin maliki tarafından açılan davada, ...

İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında hükme esas alınan bilirkişi raporunda, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına %60, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına %30 ve Avcılar Belediye Başkanlığına da %10 oranında kusur izafe edilerek karar verildiği, anılan kararın Danıştay Altıncı Dairesi'nin 11/11/2020 tarih ve E:2020/2435, K:2020/10745 sayılı kararı ile onandığı görülmektedir.

Yukarıda anılan bilirkişi raporu mahkememizce de hükme esas alınabilecek mahiyette bulunduğundan, mahkememizin 29/09/2022 tarihli ara kararı ile adil yargılanma/yargılama ilkesinin ve hukuki dinlenilme hakkının tahakkukunu sağlamak adına, söz konusu bilirkişi raporunun bir örneğinin taraflara tebliğine karar verilmiştir.

Söz konusu bilirkişi raporunda;

1-Arazilerin imara açılması için süreci yöneten ilk planları hazırlayarak onaya sunan, bütçe ve kaynak ayırmak suretiyle bağlı kuruluşları ile iskana açılan arazilerin alt yapı hizmetlerini geliştiren ve iyileştiren İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne %60 oranında bir kusur isnadının mümkün olduğu

2-En büyük plan onay makamı olan çıkarılan af kapsamında yapıları ile ilgili ruhsat ve iskan belgesi düzenlenmesi kapsamındaki usul ve esasları belirleyen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na %30 oranında bir kusur isnadının mümkün olduğu

3-Avcılar Belediyesinin yapıların yapılması için gerekli ilgili kurumlarca çıkarılmış mevzuatın uygulanması bölgenin jeolojik riskli olmasına rağmen ruhsat verilmesi kapsamında imar kanununa göre ek belge ve bilgi istemesi gerektiği halde bu konuda sadece talimatlara uyması nedeni ile Avcılar Belediyesi'ne %10 oranında bir kusur isnadının mümkün olduğu,

4-Davacı yapı sahibi, yapı müteahhidinin ve yapıya ilişkin projeler nedeniyle fenni mesul olan kişilerin taşıdığı hukuki sorumlulukları da dikkate alınarak kusur verilemeyeceği, enkaz bedeli bina maliyetinin %2 si olarak hesaplanması gerektiği ancak taşınmazın belediye tarafından yıktırıldığı davacıya kalacak ve davacının artı hanesine yazılacak bir enkaz bedelinin bulunmadığı bu nedenle "0" olarak alındığı, yönünde görüşlere yer verilmiştir.

Mahkememizce, yukarıda anılan bilirkişi raporuna karşı taraflarca ileri sürülen itirazlar bilirkişi raporunu kusurlandıracak nitelikte görülmeyerek, bilirkişi raporu hükme esas alınabilecek mahiyette bulunmuştur.

Bilirkişi raporunda yer verilen tespitlere göre;

Mahkememizce, davacının 730/5100 arsa payı için toplam 559.650,00 TL maddi tazminat miktarı hesaplanmıştır.(...)'' denilmek suretiyle davacının 559.650,00-TL maddi tazminat isteminin kabulüne, bu tutarı aşan kısmın ise reddine, hükmedilen 559.650,00-TL maddi tazminatın;

idarelerin kusurları oranında 273.720,00 TL'sinin (yanlışlığın düzeltilmesi ile 167.895,00-TL) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, 91.240,00-TL'sinin (yanlışlığın düzeltilmesi ile 55.965,00-TL) Avcılar Belediye Başkanlığınca, 547.440,00-TL'sinin (yanlışlığın düzeltilmesi ile 335.790,00-TL) ise İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca, 01/01/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, davacının 20.000,00-TL manevi tazminat isteminin kabulüne, hükmedilen 20.000,00-TL manevi tazminatın;

idarelerin kusurları oranında, 6.000,00-TL'sinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, 2.000,00-TL'sinin Avcılar Belediye Başkanlığınca, 12.000,00-TL'sinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca, dava tarihinden (01/06/2012) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

1-Avcılar Belediye Başkanlığı tarafından; tazminat bedelinin karar gerekçesinde sehven hatalı olarak belirlendiği, dava konusu heyelan nedeniyle herhangi bir kusur ve sorumluluklarının bulunmadığı, manevi tazminatın fahiş belirlendiği belirtilerek, kararda aleyhlerine olan hususların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

2-İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; zarardan sorumlu tutulamayacakları, kusurlarının bulunmadığı, işlem ve eylemlerle illiyet bağının bulunmadığı manevi tazminata hükmedilemeyeceği belirtilerek, kararda aleyhlerine olan hususların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

3-Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından; dava konusu heyelan nedeniyle herhangi bir kusur ve sorumluluklarının bulunmadığı, manevi tazminata hükmedilemeyeceği belirtilerek, kararda aleyhlerine olan hususların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

4-Davacı tarafından; bedel tespitinin rayiç değer üzerinden yapılması gerektiği, gözleme dayanmayan yıpranma payının %32 olarak belirlenmesinin yerinde olmadığı, reddedilen kısım için aleyhe yargılama giderlerine hükmedilmesinin adil yargılanma hakkına aykırı olduğu belirtilerek, kararda aleyhlerine olan hususların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi ile Mahkeme kararının, kusur oranı ile manevi tazminata ilişkin kısımlarının onanması, diğer kısımlarının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin birinci fıkrasının ikinci bendinde, temyiz incelemesi sonucu Danıştay'ın kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; Mahkeme tarafından maddi tazminat bedeli belirlenirken, bozma gerekçeleri de dikkate alınarak, aynı binadaki 21,22,23,24 ve 25 nolu bağımsız bölümlerin maliki tarafından açılan başka bir davada, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında hükme esas alınan bilirkişi raporundaki toplam maddi tazminat rakamının bu dosyada da esas alındığı, ancak emsal alınan dava dosyasına konu dairelerin toplam alanları ile bu davadaki dairelerin toplam alanlarının aynı olmadığı, bu sebeple bu dosya için, emsal dosyadaki bilirkişi raporunda belirlenen birim maliyet bedeli daire bedelleri için ayrı hesap yapılması gerekliliğinin Mahkeme tarafından dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır.

Emsal alınan dosyadaki bilirkişi raporu incelendiğinde; 2016 yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliği uyarınca yapı yaklaşık birim maliyetinin 750TL/m2 olarak belirlendiği, bu bedel üzerinden söz konusu davaya konu 5 adet bağımsız bölümün (21,22,23,24 ve 25 nolu) toplam alanı olan 625 m2 üzerinden yapılan hesaplama sonucunda, %32 yıpranma payı da düşülerek yapı maliyet bedeli olarak 318.750,00-TL belirlendiği, bu rakama 240.900,00-TL'lik arsa payındaki değer kaybı da eklenerek, (bağımsız bölümlerin arsa payının 730/5100 olduğu) toplam tazminat bedelinin 559.650,00-TL olarak belirlendiği ve bu bedelin hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır.

Temyize konu kararda ise, dosya kapsamındaki bilirkişi raporlarında davaya konu 5 adet bağımsız bölümün (16-17-18-19 ve 20) toplam alanlarının 523 m2 olduğuna ilişkin dosya kapsamındaki 23.11.2020 tarihli bilirkişi raporundaki tespitler dikkate alınmaksızın ve emsal dosyadaki bilirkişi raporunda belirlenen birim maliyet bedeli üzerinden toplam 523 m2 bağımsız bölüm alanı için hesaplama yapılmaksızın, bu dosya için de emsal dosyadaki bağımsız bölümlerin toplam alanı olan 625 m2 üzerinden yapılan hesaplama sonucu ortaya çıkan 559.650,00-TL bedelin hüküm altına alındığı görülmektedir.

Emsal dosyada esas alınan bilirkişi raporundaki veriler dikkate alınarak, Dairemizce 523 m2 toplam bağımsız bölüm alanı üzerinden, 750TL/m2 yapı yaklaşık birim maliyeti ve %32 yıpranma payı da dikkate alınarak re'sen yapılan hesaplama sonucunda, yapı maliyet bedeli olarak 266.730,00-TL belirlenmiş olup, arsa payındaki değer kaybı olarak emsal dosyadaki bilirkişi raporunda belirlenen 240.900,00-TL'lik bedel de eklendikten sonra, (dosya kapsamındaki 23.11.2020 tarihli bilirkişi raporunda davaya konu bağımsız bölümlerin arsa payının da 730/5100 olduğu belirtildiğinden) tazminata esas toplam bedel 507.630,00-TL olarak belirlenmiştir.

Bu durumda; dosyanın geldiği aşama da dikkate alınmak suretiyle, temyize konu kararın hüküm kısmının;

1 nolu paragrafının;

''1-Davacının toplam …-TL'lik maddi tazminat isteminin …-TL'lik kısmının KABULÜNE, fazlaya ilişkin …-TL'lik kısmının ise REDDİNE,

-Hükmedilen …-TL maddi tazminatın; idarelerin kusurları oranında …-TL'sinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, …-TL'sinin Avcılar Belediye Başkanlığınca, …-TL'sinin ise İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca, 01/01/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ÖDENMESİNE,'' şeklinde;

3 nolu paragrafının;

''3-Kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca;

-Kabul edilen …-TL maddi tazminat tutarı için hesaplanan toplam …-TL nispi vekalet ücretinin davalı idarelerin kusurları oranında; …- TL'sinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından, …-TL'sinin Avcılar Belediye Başkanlığından, …-TL'sinin de davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine,

-Reddedilen …-TL'lik maddi tazminat talebi için hesaplanan …-TL nispi vekalet ücretinin idarelerin kusurları oranında; …TL'nin davacıdan alınarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına, …-TL'nin davacıdan alınarak Avcılar Belediye Başkanlığına, …-TL'sinin ise davacıdan alınarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına verilmesine,'' şeklinde;

4 nolu paragrafının;

''4-Dava sonucu itibariyle kısmen kabul, kısmen ret ile sonuçlandığından aşağıda dökümü yapılan … TL yargılama giderinin haklılık oranına göre;

- …-TL'lik kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,

Kalan yargılama giderinin davalı idarelerin kusurları oranında;

- …-TL'sinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından,

- …-TL'sinin Avcılar Belediye Başkanlığından,

- …-TL'sinin de davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine,'' şeklinde; düzeltilmesine karar verilmiştir.