Danıştay 4. Daire E.2023/12299 K.2024/4035

Dava konusu istem: Burdur ili, Merkez, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde kain taşınmazın malikleri olan davacılar tarafından, söz konusu adreste faaliyet gösteren ''Uğur Apart'' unvanlı işletmenin Burdur Valiliğinin 15/04/2022 tarihli Olur'lu ... İl Emniyet Müdürlüğünün ... sayılı yazısına dayanılarak geçici süreyle faaliyetten men edilerek mühürlenmesine ilişkin Burdur Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı tutanağının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu binanın kapatılmasına ilişkin mühürleme tutanağının dayanağının ... Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı kararının olduğu, yani dava konusu işleminin söz konusu Valilik işleminin uygulanmasına yönelik olarak tesis edildiği.

08/09/2022 tarihli ara kararına karşı Burdur Valiliği tarafından sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, dava konusu iş yerinin ruhsatının iptaline ve kapatılmasına yönelik asıl işlem olan Valilik kararının davacılara tebliğ edilmediği anlaşılmakta ise de, dava konusu mühürleme tutanağında söz konusu Burdur Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden mühürleme işleminin yapıldığının belirtildiği,

dolayısıyla mühürleme tutanağının düzenlendiği 21/04/2022 tarihinde bu karardan davacıların haberdar olduğunun kabulü gerektiği, hal böyle iken davacılar tarafından dayanak işlem olan Valilik kararına karşı dava açılmadığı anlaşılmış olduğundan, bu karara dayanılarak bu kararın uygulanmasına yönelik tesis edilen dava konusu mühürleme tutanağında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacılar tarafından; eldeki davanın açılmasından sonra idarece mührün kaldırıldığı ve mahkemece konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilerek yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesi gerektiği; davacı ...'ün sadece malik olduğu ve ona husumet yöneltilemeyeceği nitekim, taşınmazları kiraya verenin ... olduğu ve kiralamaların aylık olarak yapıldığı, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36. maddesinde, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz." hükmü yer almıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, "Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu" hükme bağlanmıştır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 1. maddesinde, bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme, bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin, kimliklerinin tespiti ve bildirilmesinin, bu Kanun hükümlerine göre yapılacağı.

2. maddesinde, otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerlerinde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorunda oldukları.

29/08/1996 tarihinde, 4178 sayılı Kanunun 10. maddesiyle eklenen Ek 1. maddesinde ise, "Bu Kanunun uygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. (Değişik 2. fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4md..

Aynen kabul: 01/02/2018-7071/ 4md.) Bu Kanunun 2. maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar.

(Ek fıkra:...) İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir..." hükümleri yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden; Burdur ili, Merkez, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde kain taşınmazın malikleri olan davacılar tarafından, söz konusu adreste faaliyet gösteren ''... Apart'' unvanlı işletmenin Burdur Valiliğinin 15/04/2022 tarihli Olur'lu, ... sayılı yazısına dayanılarak geçici süreyle faaliyetten men edilerek mühürlenmesine ilişkin Burdur Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı tutanağının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, Mahkemece, dava konusu işlemin sebep unsuru incelenmeksizin, mühürleme işleminin dayanağı olan Burdur Valiliğinin ... tarihli Olur'lu, ... sayılı işleminin, davacılara ayrıca tebliğ edilmemiş olmasına karşın, mühürleme tutanağıyla haberdar olmasına karşın dava açmadıklarından bahisle uygulama işleminin hukuka uygun olduğuna karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinde; idarece, davacılara ruhsat almaları için süre verildiği, süre sonunda yapılan denetimde ise, sadece 3 daireyi "mesken" olarak kiraladıkları ve diğer dairelerin boş olduğunun tespit edildiği, başka bir anlatımla ruhsatlarının bulunmadığı; buna karşın, Emniyet yetkililerince yapılan 16/09/2021, 20/03/2022 ve 26/03/2022 tarihli denetimlerde günlük bedel karşılığı apart olarak kiralandığının tespit edilerek bu hususa ilişkin internet ilanlarının da dosyaya eklendiği görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu işlemin sebep unsuru incelenerek bir karar verilmesi gerekmekte iken, mühürleme işleminin dayanağı olarak kabul edilen Burdur Valiliği işlemine dava açılmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Uyuşmazlıkta, mühürleme işleminin dayanağı olan Burdur Valiliğinin ... tarihli Olur'lu, ... sayılı işleminin, davacıya tebliğ edilmediği, buna karşın davacıların yetkili idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaksızın "Apart" işletmeciliği yaptığı dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Her ne kadar 1774 sayılı Kanun'da mülki idare amirine, ruhsatsız işyerinin kapatılması yolunda yetki verilmemiş ise de İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca işyerinin, "geçici süreyle"- ruhsat alıncaya değin kapatılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davanın reddi yolundaki kararda da sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmadığı ve temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.