Danıştay 4. Daire E.2023/13934 K.2023/7297

Dava konusu istem: Samsun İli, Atakum İlçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, No:…, … adresinde, "…" adı altında "müzik aletleri satışı" ile iştigal eden davacı tarafından, iş yerinde izinsiz eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ve bahsi geçen işyerinin mühürlenerek kapatılacağının bildirilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu olayda.

Samsun İl Milli Eğitim Müfettişleri tarafından mahallinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen … tarih ve … sayılı inceleme raporunda, davacının işletmecisi olduğu … adlı işyerinde izinsiz eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle işyerinin Valilikçe kapatılması ve davacıya brüt asgari ücretin 20 (yirmi) katı tutarında idari para cezası uygulanması yönünde teklif getirildiği, bu doğrultuda … tarih ve … sayılı işlemle davacının 100.080,00-TL idari para cezası ile cezalandırıldığı,

devam eden süreçte Samsun İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih … sayılı yazısı ekinde Samsun İl Milli Eğitim Müfettişleri tarafından hazırlanan inceleme raporu ve para cezasına ilişkin Valilik işlemi gönderilerek Atakum İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nden anılan işyerinin kapatılmasının istenildiği, Atakum İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı ile de Atakum Belediye Başkanlığı'ndan bahsi geçen işyerinin kapatılmasının istenilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği,

uyuşmazlıkta, her ne kadar söz konusu işyeri ile ilgili olarak İl Milli Eğitim Müdürlüğü müfettişlerince hazırlanan inceleme raporunun silsile şeklinde intikal ettirildiği Atakum İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nce gönderildiği, bahsi geçen kapatma işleminin yapılması için anılan inceleme raporunun ve para cezasına ilişkin Valilik olurunun Atakum Belediye Başkanlığı'na gönderilmesi üzerine davalı idarece anılan işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek, 20/06/2022 tarihinde işyerinin kapatılacağının bildirildiği ve davalı idarenin re'sen harekete geçmediği anlaşılmakta ise de;

davalı idarece, ilgili mevzuat uyarınca valilik makamınca tesis edilen kapatma işlemi olmadan dava konusu işlemin tesis edildiği, Milli Eğitim Müfettişlerince inceleme raporunda işyerinin kapatılması yönünde getirilen teklifin, doğrudan davalı idareye işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptali ve kapatma işlemi uygulanması konusunda yetki vermeyeceği dolayısıyla valilik makamınca tesis edilen kapatma işlemi olmadan işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılacağının bildirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ve bahsi geçen iş yerinin mühürlenerek kapatılacağının bildirilmesine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, söz konusu iş yerinin müzik aletleri satışı faaliyeti konulu iş yeri ruhsatı bulunduğu ancak eğitim faaliyeti gerçekleştirilmesi durumunda veya öğrenci pansiyonu gibi faaliyet yürüten iş yerleri için 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında kalan iş yerleri için ilgili iş yerlerine Belediyelerce ruhsat verilemeyeceği, verilen ruhsatların iptal edileceği ve bu yerlerin bu faaliyetleri yürütmesine izin verilmeyeceğinden, dava konusu işlemlerin mevzuata uygun olduğu bu nedenle temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı tarafından iş yerinde, eğitim faaliyeti yürütülmediği, müfettiş tutanağında da bu yönde somut bir tespit yer almadığı, iş yerinde Belediyece verilen iş yeri açma ve çalışma ruhsatına aykırı bir faaliyetin söz konusu olmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasında, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. (...) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmüne yer verilmiştir.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 2. maddesinde; kurum; okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları olarak tanımlanmış, 3. maddesinde; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu,

izin başvurularının, ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı, valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği, valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, bu izin alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı, gerçek ve tüzel kişiler tarafından;

hizmet içi eğitim kapsamına giren faaliyetler dışında Kanun kapsamında belirtilen faaliyetlerin, bu Kanuna göre yetkili makamlardan kurum açma izni alınmadan yapılamayacağı, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 5393 sayılı Belediye Kanununun 15. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatların, bu Kanun kapsamındaki özel öğretim kurumlarını kapsamayacağı, özel öğretim kurumları mevzuatına uygun olmak kaydıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatının Bakanlıkça verileceği,

Bakanlığın bu yetkisini valiliklere devredebileceği, her ne ad altında olursa olsun, eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetlerin Bakanlığın izin ve denetimine tabi olduğu, bu faaliyetleri yürütenlerin, özel öğretim kurumları için bu Kanunda öngörülen kurallara uymakla yükümlü oldukları, bu Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanacağı ve bu yerlerin valiliklerce kapatılacağı,

bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum Açma" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; Kanunun 3. maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği, 4. fıkrasında; Kanunun 3. maddesinin on birinci fıkrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleri tarafından görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerleri kuran veya işletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idari para cezası verileceği, verilen idari para cezasının, 11/02/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliye tebliğ edilerek, takip ve tahsili için Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirileceği, ayrıca bu yerlerin valilikçe kapatılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, eğitim kurumlarının kurum açma izni olmaksızın faaliyet yürütmesinin mümkün bulunmadığı, bir kurumda öğretime başlayabilmek için ise izin başvurularının Milli Eğitim Müdürlüklerine yapılması gerektiği, izinsiz açılan özel öğretim kurumlarının kapatılması yetkisinin de valiliklerde olduğu, Belediyelerin bu ve benzeri kurumların faaliyet yürütebilmesi için iş yeri ruhsatı verebilmesi ve ruhsatsız faaliyet gösterildiğinden dolayı iş yerinin kapatılmasında yetkili idare olmadığı anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından,. Mahallesi,.

Bulvarı, No:…, … adresinde, Atakum Belediye Başkanlığınca verilen 28/11/2016 tarihli iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile "…" adlı iş yerinde "müzik aletleri satışı" faaliyeti yürütülmekte iken, Samsun İl Milli Eğitim Müfettişleri tarafından mahallinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 25/04/2022 tarihli inceleme raporunda, "izinsiz eğitim öğretim" faaliyetinde bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle söz konusu işyerinin Valilikçe kapatılması ve davacıya brüt asgari ücretin 20 katı tutarında idari para cezası uygulanmasına dair öneri doğrultusunda, … tarih ve … sayılı işlemle, davacı adına 100.080,00-TL idari para cezası uygulandığı,

Samsun İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih …sayılı yazısı ekinde Samsun İl Milli Eğitim Müfettişleri tarafından hazırlanan inceleme raporu ile para cezasına ilişkin Valilik işlemi gönderilerek Atakum İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nden sözü edilen işyerinin kapatılmasının istenildiği,

İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nce de … tarih ve …sayılı yazı ile Atakum Belediye Başkanlığı'ndan bu işyerinin kapatılmasının istenilmesi üzerine izinsiz eğitim öğretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ve bahsi geçen işyerinin mühürlenerek kapatılacağının bildirilmesine ilişkin Atakum Belediyesi Zabıta Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.

Dava dosyasının ve ilgili mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlıkta, söz konusu iş yerinde müzik aletleri satışı yapılmak üzere iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alındığı ve alınan ruhsat konusu faaliyetin de yürütülmesine devam edildiği, iş yerinin müzik aletleri satışından vazgeçilerek tamamen eğitim amaçlı bir tesise dönüştürülmediği anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte anılan iş yerinde ruhsat konusu faaliyet dışında ayrıca izinsiz müzik eğitimi faaliyeti gerçekleştirilmekte ise yalnızca bu ruhsat dışı faaliyetten men işlemi tesis edilmesi ve bu işlemin de anılan mevzutla yetkili kılınan Valiliklerce kapatma işlemi tesis edilmesi gerekirken,

bu iş yeri ruhsatının iptal edilmesinde ve 5580 sayılı Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanacağı ve bu yerlerin valiliklerce kapatılacağı düzenlenmesine karşın valilikçe bu yetkisinin kullanılmayarak kapatma işleminin yetkili olmayan davalı İdarece gerçekleştirilmesinde ve halen ruhsat konusu müzik aletleri satışı işini de yürütmekte olan iş yerinin müzik aletleri satışına yönelik olarak yetkili Belediyeden alınan iş yeri açma ve çalışma

ruhsatının iptaline yönelik işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı görüldüğünden anılan kararda sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.