Danıştay 4. Daire E.2023/14005 K.2024/355

Dava konusu istem: Muğla İli, Menteşe İlçesi, …Mahallesi, Atatürk Bulvarı No:…adresinde bulunan mülkiyeti davalı idareye ait olup, 13/12/2002 tarihli kira sözleşmesi ile 10 yıl süreyle davacıya kiraya verilen ve lokanta-çay ocağı olarak kullanılan taşınmazın kira sözleşme süresinin bitiminden sonra da davacı tarafından kullanıldığından bahisle yeni yapılan ihaledeki şartname hükmü gereği 36.983,50-TL işgaliye bedeli istenilmesine dair …günlü, …sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince verilen kararda; kira sözleşmesinden doğmuş olması, davalı idarenin resen icra yetkisi kapsamında 6183 sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsil yoluna gidebileceği bir kamu alacağı niteliğinde olmayan işgaliye bedelinin istenilmesine ilişkin dava konusu işlemin kesin ve yürütülmesi gerekli icraî bir işlem niteliğinde olmadığı, dolayısıyla davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu taşınmaza ilişkin yapılan kira sözleşmesinde sözleşmenin bitiminden sonraki durumu düzenleyen bir hüküm bulunmadığı, dolayısıyla ecrimisile ilişkin genel kurallar esas alınarak bedelin belirlenmesi gerektiği ve söz konusu işlemin idari davaya konu edilebilir niteliğinin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Mahkeme kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde, Mahkemelerce bozmaya ilişkin kararlar üzerine yeniden verilen kararlara karşı yapılan temyiz başvuruları, bozma kararındaki esaslara uyulup uyulmadığı yönünden incelenebilecektir. Temyiz istemine konu kararın Danıştay İkinci Dairesinin 17/05/2023 tarih ve E:2021/382, K:2023/2667 sayılı kararındaki esaslar doğrultusunda verildiği anlaşıldığından, temyiz konusu karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dosyanın incelenmesinden; mülkiyeti davalı idareye ait olan taşınmazın 13/12/2002 tarihinden itibaren 10 yıl süreyle davacıya kiraya verildiği, 31/12/2012 tarihinde kira süresinin sona ermesi üzerine 06/02/2013 tarihinde yapılan ihaleye davacının da ihale şartnamesini imzalayarak katıldığı, ancak ihaleyi kazanamaması üzerine ihale şartnamesinin 10/d maddesinin, kiralananda faaliyet gösteren eski kiracının ihaleye katılıp ihaleyi kazanamaması halinde; en geç 15 gün içerisinde kiralananı tahliye ederek idareye teslim etmesinin zorunlu olduğu,

kiralananı teslim etmemesi durumunda 2886 sayılı Devlet ihale Kanunu'nun 75. maddesi uygulanmakla birlikte, önceki kira süresinin bittiği tarihten kiralananı boşalttığı tarihe kadar geçen süre için ihale ile tespit edilen yeni kira bedeli üzerinden eski kiracının idareye ödeme yapacağı yolundaki hükmü gereği taşınmazın tahliye edilerek idareye teslim edildiği 05/04/2013 tarihine kadar geçen süre için yeni ihale bedeli olan yıllık 208.000,00-TL üzerinden önceki kira sözleşmesi uyarınca ödenen Ocak ve Şubat ayları kira bedelleri de mahsup edildikten sonra kalan 36.983,50-TL işgaliye bedelinin ödenmesinin davacıdan istenilerek,

aksi hâlde yasal işlemlere başlanılacağının bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdari işlemler; idari makamların kamu gücü ve kamu kudreti kullanarak idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran tek yanlı irade açıklamalarıdır. Buna göre, idari işlemin unsurlarının; "idari makamlarca yapılmış olmaları", "tek yanlı olmaları" ve "icrailik niteliğini taşımaları" olduğu anlaşılmaktadır. İdari işlemin icrai (yürütülebilir) nitelikte olması için ilgililerin hukuksal durumunu değiştirmesi, ilgilileri hukuksal yönden etkilemesi gerekmektedir. İdari işlemin icrailik unsurunu değerlendirirken işlemin "kesin" ve "nihai" olması hususları üzerinde de durulması gerektiği açıktır.

Bu durumda; yeni yapılan ihaleye katılan davacının ihaleyi kazanamaması üzerine ihale şartnamesinin 10/d maddesinin, kiralananda faaliyet gösteren eski kiracının ihaleye katılıp ihaleyi kazanamaması halinde; en geç 15 gün içerisinde kiralananı tahliye ederek idareye teslim etmesinin zorunlu olduğu,

kiralananı teslim etmemesi durumunda 2886 sayılı Devlet ihale Kanunu'nun 75. maddesi uygulanmakla birlikte, önceki kira süresinin bittiği tarihten kiralananı boşalttığı tarihe kadar geçen süre için ihale ile tespit edilen yeni kira bedeli üzerinden eski kiracının idareye ödeme yapacağı yolundaki hükmü gereği, işgaliye bedelinin ödenmesi gerektiğine ilişkin tesis edilen işlemin, davacı açısından hukuki sonuçlar doğuran icrai nitelikte oldukları gözönüne alındığında; dava konusu işlemin, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliğinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla; temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından bozulması gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyoruz.