Danıştay 4. Daire E.2023/14065 K.2025/211

Dava konusu istem: Davacı tarafından işletilen İstanbul ili, Pendik ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan "..." isimli işyerinin, mühürlenmesine ilişkin ... tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ruhsatsız şekilde faaliyet gösterildiği hususunda tartışma bulunmayan davacı tarafından işletilen işyeri ile ilgili olarak ruhsat başvurusunda bulunulduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin sunulamadığı gibi 02/06/2022 tarihinde gerçekleştirilen denetim neticesinde işyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle Mahkemeleri nezdinde açılan davanın ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile reddedildiği,

ayrıca 07/06/2022 tarihinde gerçekleştirilen denetimde ise mühürün fekkedilerek faaliyet gösterildiğinin tespit edilmesi karşısında ilgili mevzuat kapsamında işyerinin mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; dava dosyasının ve Dairelerinin E:... sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, ilgili işyerinin denizden dolgu suretiyle kazanılan alanda kaldığı ve Maliye Bakanlığınca söz konusu dolgu alanının tasarruf yetkisinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına bırakıldığının anlaşıldığı, bu durumda.

5393 sayılı Kanunun 79. maddesi hükmü uyarınca tasarruf yetkisi İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığında bulunan alanda kalan işyerine ilişkin ruhsatla ilgili iş ve işlemlerin yapılması yetkisinin adı geçen belediye başkanlığına ait olması nedeniyle uyuşmazlık konusu işyerinin ruhsatsız olduğundan bahisle mühürlenmesine ilişkin davaya konu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık görülmemiştir.

Belirtilen nedenlerle, davacının istinaf talebinin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin mevzuata uygun olarak tesis edildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İstanbul ili, Pendik ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde, kıyıdan doldurma yoluyla kazanılarak, ... tarih ve ... sayılı Bakan Oluru ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi tasarrufuna bırakılmış olan alanda bulunan, davacı tarafından işletilen, "..." isimli işyerinin mühürlenmesine ilişkin ... tarihli işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

23/07/2004 günlü, 25531 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun (dava konusu işlem tarihteki haliyle) “Büyükşehir Belediyesinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları" başlıklı 7. madddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde. "Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek". 79. maddesinde.

"Diğer kanunlarla getirilen hükümler saklı kalmak üzere, mezarlıklar ile belediye sınırları içinde bulunan ve sahipsiz arazi niteliğinde olan seyrangâh, harman yeri, koruluk, dinlenme yerleri, meydanlar, bataklık, çöp döküm sahaları, yıkılmış kale ve kulelerin arsaları ve enkazı ve benzeri yerler belediyenin tasarrufundadır.

Belediye tarafından deniz, akarsu ve gölden doldurma suretiyle kazanılan alanlar, Kıyı Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak kullanılmak şartıyla Maliye Bakanlığı tarafından belediyelerin, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerinin tasarrufuna bırakılır." hükümlerine yer verilmiştir.

3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun "Doldurma ve Kurutma Yoluyla Arazi Kazanma ve Bu Araziler Üzerinde Yapılabilecek Yapılar" başlıklı 7. maddesinde. "Kamu yararının gerektirdiği hallerde, uygulama imar planı kararı ile deniz, göl ve akarsularda ekolojik özellikler dikkate alınarak doldurma ve kurutma suretiyle arazi elde edilebilir.

(Değişik fıkra: 18/6/2017–7033/34 md.) Bu gibi yerlerde doldurma veya kurutmayı yapacak ilgili idarenin valiliğe iletilen teklifi, valilik görüşü ile birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderilir. Bakanlık, konusuna göre ilgili kuruluşların görüşünü de almak suretiyle teklifi inceler. Uygun bulunması halinde ilgili idare tarafından uygulama imar planı hazırlanır. Bu yerler için yapılacak planlar hakkında 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uygulanır.

Ancak bu planlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından. 12/3/1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan alanlardaki planlar, anılan Kanunun 7. maddesine göre ve 4737 sayılı Kanun kapsamında kalan alanlardaki planlar ise anılan Kanunun 4/A, 4/C ve 4/Ç maddelerine göre tasdik edilir. Doldurma ve kurutma işlemleri yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre yapılır. Bu araziler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır, özel mülkiyet konusu olamaz.

Bu alanlar üzerinde 6. maddede belirtilen yapılar ile yol, açık otopark, park, yeşil alan ve çocuk bahçeleri gibi teknik ve sosyal altyapı alanları düzenlenebilir." hükmü yer almaktadır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun 3. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili merciler; belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmeler yönünden il özel idareleri, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelerde belediyeler ve bu işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde ise, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı ile sıhhi ve sair işletmeler için ilçe belediye başkanlıkları olarak hükme bağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin, büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmakla birlikte, anılan yetkinin, büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine münhasır olduğu ve belediye tarafından, deniz, akarsu ve gölden doldurma suretiyle kazanılan alanların, büyükşehirlerde, büyükşehir belediyelerinin tasarrufuna bırakılacağı öngörülmüş ise de; büyükşehir belediyesinin tasarrufunda bulunan bu yerlere ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin bulunmadığı,

başka bir anlatımla, tasarruf hakkının, ruhsatlandırma yetkisini de vermediği, yalnızca mülkiyete ilişkin yetkileri kapsadığı, bu alanlarda anılan işyerleriyle ilgili olarak, bakılan uyuşmazlık yönünden işyerinin niteliğine göre ilçe belediyesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerektiğinden temyiz konusu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.