Danıştay 4. Daire E.2023/14095 K.2025/216

Dava konusu istem: İstanbul ili, Kartal ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Sokak No:... kapı sayılı yerde ''içkili lokanta'' olarak faaliyet gösteren işyeri hakkında Kartal Emniyet Müdürlüğü tarafından hazırlanan ... tarihli tutanak ile işyeri hakkında genel asayiş ve güvenlik yönünden olumsuz görüş bildirildiğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, içkili lokanta faaliyet alanında ruhsatı bulunan davacıya ait işyerinde pavyon ruhsatı olmamasına rağmen konsomatris çalıştırılması fiilinin mevzuat hükümlerine aykırı olduğu anlaşılmakla birlikte, bu fiillerden dolayı ancak para cezası uygulanabileceği ve yasaklanan faaliyetin men'i yoluna gidilebileceği anlaşıldığından söz konusu fiiller sebebiyle davacıya ait işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinde hukuka uyarlık görülmediği,

diğer taraftan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 32. maddesine istinaden kolluk güçleri tarafından hazırlanan raporda genel asayiş ve güvenlik yönünden olumsuz görüş verildiği gerekçesiyle davacıya ait işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği dava konusu işlemde belirtilmiş ise de, söz konusu olumsuz görüşü destekleyici somut tespitlerin davalı idarece ortaya konulamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davaya konu işyeri hakkında aynı eylemler için defalarca idari para cezaları uygulandığı, son olarak Kaymakamlık yazısıyla söz konusu işletmenin ruhsatının iptal edilmesinin gerektiği, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-f bendinde dava dilekçelerinin "husumet" yönünden de ilk incelemesinin yapılacağı, 15/1-c bendinde ise, hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek dava açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edileceği belirtilmiştir.

İdari davaların doğru hasımla görülmesi, sağlıklı ve adil bir yargılama yapılması, savunma hakkına riayet edilmesi ve nihayet doğru ve uygulanabilir bir karar verilebilmesi açısından hayati bir öneme sahiptir. Bu önemi nedeniyle husumet, kanun koyucu tarafından yalnızca taraflarca ileri sürülen bir hukuki sav olmaktan öte, idari yargı mercileri tarafından re'sen dikkate alınması zorunlu kılınan bir dava şartı olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle idari yargılamada husumete ilişkin hususlardan sarfı nazar edilerek veya eksik, fazla ya da yanlış hasımla karar verilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinin üçüncü fıkrasında. "İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır." dördüncü fıkrasında.

"Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir." düzenlemesine, "kolluk denetimi" başlıklı 37. maddesinde. "Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler.

Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir" düzenlemelerine yer verilmiştir.

İdare hukukunda idareye herhangi bir hareket serbestisi ve değerlendirme yetkisinin tanınmadığı, alınacak kararın ve yapılacak işlemin önceden belirlendiği, yasada öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde yine yasada belirlenmiş kararın alınarak işlemin yapılacağı hal bağlı yetki olarak tanımlanmaktadır. Buna göre bağlı yetki söz konusu olduğunda, idarenin mümkün olabilecek kararlar arasında seçim hakkı yoktur, idareye seçim hakkı tanınmamıştır. Yasal düzenlemeler, belirli şart ve durumları belirlemiş ve bunların gerçekleşmesi halinde idarenin hangi kararı alıp uygulayacağını işaret etmiştir.

Ancak elbette idare, olayda yasal düzenlemede aranan koşulların somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediğini araştıracaktır.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince, dava konusu işleme dayanak kılınan kolluk güçleri tarafından genel asayiş ve güvenlik yönünden olumsuz görüş verilmesine ilişkin hazırlanan raporda, söz konusu olumsuz görüşü destekleyici somut tespitlerin davalı idarece ortaya konulamadığı belirtilmiş ise de, ... tarihli İlçe Emniyet Müdürlüğü komiser yardımcısı ve polis memurunca düzenlenen Araştırma Tutanağı başlıklı raporda;

... tarihinde yapılan denetimde söz konusu işyerinde 4207 sayılı Kanuna muhalefet edilerek kapalı alanda sigara içildiği ve aynı zamanda iş yerinde konsomatris çalıştırıldığı ve aynı gün yapılan ihbar üzerine iş yerinde yapılan arama sonucu birçok farklı çapta fişek ele geçirildiği, ... tarihinde yapılan denetimde yine işyerinde konsomatris çalıştırıldığı, ... tarihinde yapılan denetimde ise, işyerinde konsomatris çalıştırıldığı,

diğer taraftan söz konusu işyerinin otoparkının olmaması nedeni ile gelen müşterilerin araçlarının yol kenarına park etmeleri nedeni ile cadde üzerinde akıcı olan trafiği aksattığı ve burada alkol alıp trafiğe çıkan müşterilerin trafik güvenliğini tehlikeye düşürdüğü, yakınında bir eğitim kurumunun bulunduğu, bu nedenle söz konusu yerin faaliyetine devam etmesinin asayiş yönünden olumsuz değerlendirildiği hususlarına yer verildiği,

tespite konu fiiller nedeniyle gereğinin yapılması hususunun Kartal Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün ... tarihli yazısı ile bildirilmesi üzerine de davalı belediye tarafından dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Bu itibarla, işlemin sebep unsurunu anılan tespitler ve Kaymakamlık yazısının oluşturduğu, davalı idare tarafından bağlı yetki kapsamında davaya konu ruhsat iptaline ilişkin işlemin tesis edildiği dikkate alındığında, dava konusu ruhsat iptaline ilişkin işlemin dayanağı ve gerekçesini oluşturan işlemleri tesis eden Kartal Kaymakamlığının da hasım mevkiine alınarak dosyanın tekemmülü sağlandıktan sonra davanın çift hasımla karara bağlanması gerekirken, buna uyulmayarak verilen kararda usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

Belirtilen nedenlerle, söz konusu eksiklik giderilmeden verilen kararın usul hükümlerine uygun olmaması nedeniyle İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.

(XX) KARŞI OY

Uyuşmazlıkta, içkili lokanta ruhsatı bulunan davacıya ait işyerinde, içkili lokanta faaliyet alanı dışında, konsomatris faaliyetinde bulunulduğu, bu durumun da süreklilik arzettiği ve yasak faaliyetin asıl faaliyetten ayrılmasına olanak bulunmayan bir faaliyet haline geldiği sonucuna ulaşılmakla, işyerinin kapatılmasına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığından, çoğunluğun kararına katılmıyorum.