Danıştay 4. Daire E.2023/4795 K.2024/3421

Dava konusu istem: Aydın İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde bulunan ve tamamı Hazineye ait 11.500,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 10.157,19 m² üzerinde balıkçı barınakları yapılmak suretiyle 15/06/2010-08/06/2015 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle 365.756,24 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; tamamı Hazineye ait 11.500 m²'lik taşınmazın 04/08/1995 tarih ve 28688 sayılı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işlemi ile Davutlar Belediye Başkanlığına tahsis edildiği, anılan taşınmazda 2005 yılında adı geçen Belediye Başkanlığı tarafından kurulan balıkçı barınaklarının...tarih ve... sayılı Davutlar Belediye Encümeni kararıyla kiralanmak suretiyle işletilmesinin davacıya verildiği,

... tarih ve ... sayılı Davutlar Belediye Başkanlığı Encümen kararına kadar kira sürelerinin uzatılarak kira kontratlarına binaen işletildiği ve ... tarih ve ... sayılı encümen kararıyla da ... tarih ve ... sayılı Encümen kararına istinaden yapılan kira kontratlarının iptal edildiği, ayrıca 28/05/2013 tarihinde yerinde yapılan inceleme sonucu ecrimisile konu alanda 2005 yılında Davutlar Belediye Başkanlığı tarafından kurulan balıkçı barınaklarının 2011 yılına kadar Davutlar Belediyesinden kiralanmak suretiyle işletildiğinin, 2011 yılından sonra ise kira kontratının bulunmadığının ancak işletilmeye devam edildiğinin davacı ...

Başkanı ...'ın beyanıyla tespit edildiğinin anlaşıldığı, ... tarih ve ... sayılı Davutlar Belediye Başkanlığı Encümeni kararının davacıya tebliğine kadar davacının kiracı sıfatıyla işlettiği, davacıdan ecrimisil istenen ilk tarih olan 15/06/2010 tarihinden 01/12/2011 tarihli encümen kararına kadar, yani 18 aylık süre boyunca kira ilişkisinin devam ettiği, Belediye encümen kararının davacıya tebliğinden sonra kiracılık sıfatının sona ereceği ve bu tarihten sonra davacının fuzuli şagil durumuna düşeceği sabit olduğundan,

davacıdan dava konusu işlemle 15/06/2010-08/06/2015 tarihleri arasındaki tüm dönem için hesaplama yapılarak ecrimisil istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu taşınmazın Davutlar Belediye Başkanlığına tahsisli olmadığı, devletin hüküm ve tasarrufu altında kalan ve kıyı tanımına giren yerlerden olduğu, Mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerekirken eksik inceleme ile karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.

Ecrimisilin; işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, ecrimisilin fahiş olduğu iddiası incelenirken, öncelikle ecrimisil talep edilen taşınmazın geçmiş dönem kira bedellerinin dikkate alınması, bunun mevcut olmaması halinde ecrimisilin emsal bir taşınmaza göre değerlendirilmesi yolunun seçilmesi ve bu emsalin taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan nitelikte olması gerektiği kuşkusuzdur.

Olayda, tamamı Hazineye ait olan 04/08/1995 tarih ve 28688 sayılı Milli Emlak Genel Müdürlüğü işlemi ile Davutlar Belediye Başkanlığına tahsis edilen 11.500 m²'lik taşınmazda 15/06/2010 tarihinden 01/12/2011 tarihli encümen kararına kadar, yani 18 aylık süre boyunca kira ilişkisinin devam ettiği, Belediye encümen kararının davacıya tebliğinden sonra kiracılık sıfatının sona erdiği ve bu tarihten sonra davacının fuzuli şagil durumuna düştüğü açık olup,

işgal edilen dönemin davacı ile Davutlar Belediye Başkanlığı arasındaki kiracılık ilişkisinin bittiği (Davutlar Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kira kontratının iptali kararı) 01/12/2011 tarihinden başlatılarak tespit tarihi olan 08/06/2015 tarihleri arasındaki döneme özgü olarak hesaplanmasının gerektiği,

İdare Mahkemesince gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle idarece tespit edilen işgal alanının ve hesaplanan ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesiyle 336 sayılı Milli Emlak Tebliğinin 5. maddesi uyarınca isabetli olup olmadığının saptanması gerekirken aksi yönde verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.