Danıştay 4. Daire E.2023/4798 K.2024/1773

Dava konusu istem: Isparta İli, Eğirdir İlçesi, ...Mahallesi, ...mevkii Belediye garajı önünde, imar planında yol ve kaldırım olarak görülen alanın 53 m2'sinin büfe işletmeciliği yapmak suretiyle davacı tarafından işgal edildiğinden bahisle tespit tarihi olan 28/03/2015 tarihinden geriye doğru 5 yıllık süre için 47.200,00-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; yapılan araştırma neticesinde, ecrimisil istenilen alanın tapulu bir alan olmadığı, yani davalı belediyenin mülkiyetinde bulunmadığı anlaşıldığından, özel mülkiyetinde olmayan taşınmazdan davalı belediyece 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesine göre ecrimisil istenilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İşgal edilen alanın imar planında yol ve kaldırım olarak tanımlandığı, umumi hizmetlere ayrılan bir yer olduğundan tapu kaydı bulunmadığı, bu yerlerin belediyenin hüküm ve tasarrufunda bulunduğu, bu yerde belediye tarafından 5m2'lik alanda büfe işletmeciliği yapması için davacıya izin verildiği halde yapılan denetimde adı geçenin 58 m2 kapalı alanı işgal ettiğinin tespit edildiği, izin dışı işgal edilen 53 m2'lik alan için davacıdan ecrimisil istenilmesinin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde; "Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı" hükmü düzenlenmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nda ise. "Kamuya ait gayrimenkuller" başlıklı 11. maddesinde.

"İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir.

Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır.

Öte yandan. 2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak, ecrimisil idarece tespit edilir ve Yönetmelikte belirtilen komisyonca karara bağlanır." hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın idarenin bu taşınmazdan işgalden önceki haliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır.

Ecrimisilin tespitinde aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca imar plânlarında umumi hizmetlere ayrılan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde sayılan (otopark, yol ... gibi) yerlerin belediyelerin hüküm ve tasarrufuna girdiği tarihten itibaren, bu yerleri kullanan işgalcilerden 5393 sayılı Kanun'un 15. ve 2886 sayılı Kanun'un 75. maddelerine istinaden belediyeler tarafından ecrimisil istenilebileceği açıktır.

Uyuşmazlıkta, imar planında kaldırım ve imar yolu olarak tanımlı alanın 5 m2'lik kısmında büfecilik faaliyetinde bulunması için davacıya ...tarih ve ...sıra nosu ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, sonrasında ...tarih ve ...nolu makbuz ile davacıdan 33 m2'lik kısım için ruhsat harcı tahsil edildiği, 12/06/2012 tarihinde büfede tost satışı da yapılması için ruhsatının yenilendiği, 01/01/2015 tarihinde ise aylık kira bedeli 900,00-TL kira süresi 1 yıl olmak şartıyla davacı ile davalı idare arasında kira sözleşmesi imzalandığı,

28/03/2015 tarihinde davalı idare elemanlarınca yapılan denetimde ise davacının 58 m2'lik kapalı alanda faaliyetini sürdürdüğünün tespit edilmesi üzerine 53 m2'lik alanın fuzuli işgali nedeniyle 01/01/2010-28/03/2015 tarihleri arasındaki (5, yıl 2 ay, 28 günlük) dönem için 47.200,00-TL tutarında ecrimisil bedeli hesap edilerek dava konu işlem ile davacıdan istenildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, uygulama imar planında kaldırım ve imar yolu olarak tanımlanan ve davalı idarenin hüküm ve tasarrufunda bulunan alanda fuzuli şagil olduğu sabit olan davacıdan ecrimisil istenebileceği açık olup Mahkemece, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile birlikte tarafların iddiaları da gözönünde bulundurularak, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle davalı idarece tespit edilen işgal alanının ve hesaplanan ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesiyle 336 sayılı Milli Emlak Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca hukuka uygun olup olmadığını saptanması ve bunun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, aksi yönde verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.