Danıştay 4. Daire E.2023/4826 K.2024/1714

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ili, Çeşme ilçesi, ...Mahallesi, ...Mevkiinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 2.394,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 1.257,00 m²'si üzerine işyeri (gazino) müştemilatı yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 09/09/2011-15/09/2014 tarihleri arasındaki dönem için 42.317,33 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; davacının aynı taşınmazı fuzulen işgalinden dolayı bir önceki dönem için düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine açılan davada yapılan bilirkişi incelemesi sonucu taşınmazın ecrimisil metrekare birim bedelinin belirlendiği, bilirkişi raporuyla belirlenmiş bedele yeniden değerleme oranları kullanılmak suretiyle dava konusu dönem için ecrimisil belirlenmesi gerekirken, bu şekilde bedel tespiti yapılmadan yeniden kıymet takdiri yapılmak suretiyle düzenlenen dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verildiği, aynı bölgede yargı kararıyla kesinleşen ecrimisil bedelleri dikkate alınarak ecrimisil belirlendiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13 üncü maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur." hükmü yer almaktadır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında: "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." denilmiş, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, İzmir ili, Çeşme ilçesi, ...Mahallesi, ...Mevkiinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 2.394,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 1.257,00 m²'si üzerine işyeri (gazino) müştemilatı yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 09/09/2011-15/09/2014 tarihleri arasındaki dönem için 42.317,33 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ...tarih ve ...sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Yasa'nın 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir"; 288. maddesinde ise, Hakimin, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebileceği belirtilmiştir.

Bilirkişiye başvurulmasındaki amacın, hukuka uygun karar verebilmek için gerekli verilere ulaşmak olduğu göz önünde tutulduğunda, bilirkişilerin uyuşmazlık konusunda özel ve teknik bilgiye sahip olan kişiler arasından seçilmesi gerektiği kuşkusuz olup, bilirkişilerce düzenlenen raporda, sorulara verilen cevapların şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, rapor içeriğinin ise hükme esas alınabilecek nitelikte olması gerekmektedir.

Ecrimisilin; işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu dikkate alındığında, ecrimisil tutarı hesaplanırken; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir, taşınmaz başka bir tesise hizmet vermek üzere işgal edilmişse bir bütün olarak sağladığı katkı, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörler ile emsal taşınmazlar için tespit edilmiş olan kira ve/veya ecrimisil tutarlarının bilirkişilerce değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur. İdarenin takdir ettiği ecrimisil tutarına davacının itirazı devam etmekte ve gerek işgalin sübutunda gerekse ecrimisil tutarında tereddüt oluşmuşsa, mahkemece yapılması gereken, alanında uzman bilirkişilere inceleme yaptırmaktır.

Bakılan uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, ecrimisile konu işgal edilen alanın, işgal süresinin ve bunun için takdir olunan ecrimisilin gerçeğe uygun olup olmadığının saptanabilmesi için uyuşmazlığın esası incelenerek, gerektiğinde bir emlâkçının da aralarında yer aldığı bilirkişilerce, uyuşmazlığa konu alan için, dava konusu taşınmazın metrekare birim değerine yönelik olarak daha önce Mahkemelerce hüküm altına alınan ve kesinleşen tutarlar gözönünde bulundurularak ve bu tutarlara yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle dava konusu ecrimisil bedelinin hesaplanmasına yönelik olarak yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek rapor da değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

İdare Mahkemesince, yeniden yapılacak olan yargılamada, taşınmazın dava konusu döneme göre bir önceki dönemine ilişkin 09/06/2006-08/09/2011 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle 37.091,07 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile dava konusu işlemin 4.077,01 TL'lik kısmının iptaline, 33.014,06 TL'lik kısmına yönelik davanın reddine karar verildiği, anılan kararın Danıştay Onyedinci Dairesinin 20/04/2016 tarih ve E:2015/3209, K:2016/3085 sayılı kararı ile onandığı,

davacı tarafın kararın düzeltilmesi talebinin de Danıştay Onuncu Dairesinin 13/12/2017 tarih E:2016/129013, K:2017/5569 sayılı kararı ile reddedildiği görülmekte olup, söz konusu taşınmazın önceki dönemine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı ile ortaya çıkmış olan ecrimisil bedelinin, dava konusu döneme ilişkin ecrimisil bedeli belirlenirken dikkate alınabileceği tabiidir.

Bu durumda, mahkemece, dava konusu taşınmazın metrekare birim değerine yönelik olarak daha önce ...İdare Mahkemesince hüküm altına alınarak kesinleşen bedel gözönünde bulundurularak ve yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle dava konusu ecrimisil bedelinin hesaplanması ya da gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra düzenlenecek rapor da değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir değerlendirme yapılmaksızın verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.