Danıştay 4. Daire E.2023/4809 K.2024/4346

Dava konusu istem: İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi üzerindeki kaldırımda bulunan aydınlatma direğine davacı tarafından baz istasyonu kurulmak suretiyle işgali nedeniyle, 25/12/2009-25/12/2014 tarihleri arasındaki dönem için 78.552,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; baz istasyonunun kamuya ait yol üzerinde bulunan ve dava dışı BEDAŞ'a ait elektrik direği üzerine kurulduğu, davacı ile BEDAŞ arasında 26/07/2012 tarihli ve 5 yıllık kira ve kullanım sözleşmesinin bulunduğu, elektrik direkleri ve yollar üzerinde belediyenin mülkiyet hakkının söz konusu olmadığı, davacı ile davalı idare arasında 17/02/2015 tarihinde kira sözleşmesi imzalandığı, böylece taraflar arasında rızai ve kira sözleşmesine dayalı bir ödeme şeklinin oluştuğu, davalı idarenin, davacıdan ecrimisil talep edemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacıyla aralarında herhangi bir kira sözleşmesi olmadığı, kararda geçen kira sözleşmesinin başka yara ilişkin olduğu, kaldırımlarda idarenin tasarruf yetkisinin bilindiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle 13. maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisilin isteneceği kurala bağlanmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında: "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." hükmü, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almaktadır.

13/07/2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, toplu taşıma yapmak, bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek belediyelerin görev ve yetkileri olarak düzenlenmiş, aynı maddenin 6. fıkrasında ise, belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde.

"İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir.

Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, belde sakinlerinin mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla görevli ve yetkili kılınan belediyelerin; toplu taşıma, ulaşım sistemi ve yol yapımı konusundaki görevleri de dikkate alındığında, yollar ile ilgili olarak belediyelerin tasarruf yetkisinin bulunduğu, 3194 sayılı Kanun'un, 11. maddesine göre imar planında meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal olarak düzenlenen taşınmazların belediyeye terk edilmesinin yasal bir zorunluluk olduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. ve 2886 sayılı Kanun'nun 75. maddelerine istinaden belediye taşınmazı olarak kabul edilen yerlerden de belediyece ecrimisil istenebileceği tabiidir.

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi üzerinde bulunan kaldırımda yer alan aydınlatma direğine davacı tarafından baz istasyonu kurulduğunun davalı idarece tespiti üzerine davacıdan 25/12/2009-25/12/2014 tarihleri arasındaki dönem için 78.552,00 TL ecrimisil istenilmesi üzerine davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, umumi hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, imar planında yol olarak ayrılan uyuşmazlığa konu taşınmazın fuzulen işgal edilmesi söz konusu olduğunda davalı belediyece ecrimisil tahakkuk ettirebileceği açık olup, davalı belediyenin hüküm ve tasarrufu altında bulunan uyuşmazlığa konu taşınmaz üzerinde Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin herhangi bir tasarruf yetkisi olmamasına rağmen, imzalanan sözleşme ile davacı şirkete baz istasyonu kurdurmak suretiyle kullanılmasına müsade etmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, davalı idare ile davacı arasında imzalandığı belirtilen 17/02/2015 tarihli kira sözleşmesi incelendiğinde, söz konusu sözleşmenin İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ... Sanayi Sitesi, ... Blok üzerinde bulunan ... nolu GSM baz istasyonuna ilişkin olduğu dolayısıyla dava konusu taşınmazın kiralanmasıyla ilgisinın olmadığı görülmüştür.

Bu itibarla, belediyenin ecrimisil istemeye yetkisi olmadığı ve davacı ile Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. arasında kira sözleşmesi bulunduğundan bahisle davacıya ecrimisil tahakkuk ettirilemeyeceği yolundaki mahkeme kararında isabet olmayıp, işin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.