Danıştay 4. Daire E.2023/4891 K.2024/1865

Dava konusu istem: Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, … Mahallesi'nde bulunan … ada, … parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 570 m²'lik kısmının üzerinde 21/10/2009 - 28/08/2014 tarihleri arasında 4 yıl 10 ay 8 gün süreyle davacı şirket tarafından trafo yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 96.984,00 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin … gün ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile anılan ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddine dair … gün ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; söz konusu mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 570 m²'lik kısmının üzerinde 21/10/2009 - 28/08/2014 tarihleri arasında 4 yıl 10 ay 8 gün süreyle davacı şirket tarafından trafo yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinin sabit olması nedeniyle,

işgal biçimi ve işgal süresi dikkate alınmak suretiyle aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş ecrimisiller ile Kayseri Ticaret Odası Başkanlığı'ndan temin edilen bilgiler ve taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulmak suretiyle davacıdan fuzuli işgal tazminatı olarak ecrimisil istenilmesine ilişkin dava konusu … tarih ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesinde ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine dair … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 3096 sayılı Kanunun ilgili maddeleri gereği ve Bakanlar Kurulunun ilgili kararı gereği ETKB ile imzalanan 12/01/1989 tarihli görev verme sözleşmesi TEK ile imzalanan 08/01/1990 tarihli İşletme Hakkı Devri Sözleşmesi ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan alınan 15/07/2009 tarihli dağıtım lisansı ile TEDAŞ (eski adı TEK) nam ve hesabına 30 yıllık süre ile dağıtım faaliyeti göstermekte olduğu, Ülkemizin21 elektrik dağıtım bölgesine ayrılmış olduğu, davacı şirketin 18. Dağıtım bölgesinde görev yaptığı, sermayesinin yarıdan fazlasının Belediyeye ait bir iştirak, bağlı ortaklık olduğu,

Kamu İhale Kurumuna tabi bir işletme olduğu, TEDAŞ ve EPDK'nın talimatlarına göre çalıştığı, enerji nakil hatları ile trafolar için özel mülkiyete konu yerlerin kamulaştırmasının da irtifak ve tescil işlemlerinin EPDK ve TEDAŞ adına yapıldığı, fuzuli şagil olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, aynı Kanunun 99. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle 13. maddede gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil isteneceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olduğu biçimiyle 19/06/2007 günlü 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 01/07/2007 günü yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, "Ecrimisil: Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın idarece talep edilen tazminattır", (e) bendinde, "Fuzuli şagil (İşgalci): Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini,

yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri" ifade edeceği belirtilmiştir.

Diğer yandan. Mülga 110 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Kuruluşu Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 23. maddesinde.

"Türkiye Elektrik Kurumu, geçişe ve yararlanmaya mani olmamak şartıyla cadde, sokak, yol, park ve meydan gibi kamuya tahsis edilmiş yerler ile genel ve katma bütçeli kurumlar, il özel idareleri, belediyeler, köyler ve kamu iktisadi teşebbüslerine ait arazi üzerinde, ilgili kuruluşların görüşlerini alarak elektriklendirme hizmetine ait üretim, iletim ve dağıtım tesislerini kurma hakkına sahiptir.

Bu yerler üzerinde irtifak ve intifa hakkı bedelsiz olarak Türkiye Elektrik Kurumu adına tesis edilir." kuralına yer verilmiş; ecrimisilin istendiği ve davacı şirketin bir dönem özelleştirme kapsamında kalmış olup, işletme hakkının devri yoluyla özelleştirildiği dönemde ise 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunun "Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinin (c) alt bendinde, "İşletme hakkının verilmesi.

Kuruluşların bir bütün olarak veya aktiflerindeki mal ve hizmet üretim birimlerinin - mülkiyet hakkı saklı kalmak kaydıyla bedel karşılığında belli süre ve şartlarla işletilmesi hakkının verilmesidir" tanımına yer verilmiş. "Kuruluşların Anonim Şirket Haline Dönüştürülmesi, Hak ve Yükümlülüklerinin Devri" başlıklı 20. maddesinin (B) bendinde ise.

"Kuruluşların özelleştirme programına alınmalarından önce mülkiyetinde ve/veya tasarrufunda bulunan her türlü hak ve mameleki ile borçları, özelleştirme programına alındıktan ve özelleştirildikten sonra da aynen devam eder..." kuralına yer verilmiştir.

Dosyada yer alan bilgi belgelerin incelenmesinden; davacı şirket ile Türkiye Elektrik Kurumu Genel Müdürlüğü arasında düzenlenen 08/01/1990 tarihli İşletme Hakkı Devri Sözleşmesi ile Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı arasında 12/01/1989 tarihinde imzalanan görev verme sözleşmesinde tanımlanan görev bölgesi kapsamında devir esasları belirlenmiş, elektrik enerjisinin üretimi, iletimi, dağıtımı ve ticareti görevinin görevli şirkete devredilmesi ve 70 yıl süre ile davacı şirkete devredilmesine dair hususlar kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Keza söz konusu görev verme sözleşmesinin "Kamulaştırma" başlıklı 7. maddesinde de; "....şirket tarafından yapılması gerekli bilcümle tesislerin işgal edeceği arazi milli emlaktan ise hükümet tarafından şirkete görev süresi sonuna kadar bedelsiz olarak tahsis edilecektir..." şeklinde açıklandığı görülmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, … Mahallesi'nde bulunan … ada, … parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 570 m²'lik kısmının üzerinde 21/10/2009 - 28/08/2014 tarihleri arasında 4 yıl 10 ay 8 gün süreyle davacı şirket tarafından trafo yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 96.984,00 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin … gün ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile anılan ihbarnameye karşı yapılan itirazın reddine dair … gün ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda anılan kuralların birlikte incelenmesinden; tekel niteliğinde elektrik üretimi ve iletimi yapmak üzere kurulmuş kamu iktisadi devlet teşekkülü olan Türkiye Elektrik Kurumunun 1994 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla Türkiye Elektrik Üretim, İletim Anonim Şirketi ve Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi ünvanlı iki ayrı iktisadi devlet teşekkülü kuruluşu olarak örgütlenmesi sonrasında, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin bir müessesesi iken anonim şirkete dönüştürülerek önce özelleştirme kapsamına alınan ve daha sonra "işletme hakkı devir sözleşmesi" ile özelleştirilen davacı şirketin,

işletmesi nedeniyle mülga 110 sayılı K.H.K.'nın 23. maddesi uyarınca tasarruf ettiği elektrik iletimine ilişkin trafoların mülkiyetinin, hala iktisadi devlet teşekkülü olarak 233 sayılı K.H.K.'nın eki listede yer alan TEDAŞ'a ait olduğu, özel yasalarından kaynaklanan trafo alanlarının tasarrufuna ilişkin haklarının da aralarındaki sözleşme uyarınca davacı şirkete ait olduğunun ve bu nedenle elektrik iletiminde kullanılan trafo alanlarındaki kullanımların ecrimisile konu edilemeyeceğinin kabulü gerekmektedir.

Bu durumda, fuzuli şagil olmayan davacı şirketten ecrimisil istenilemeyeceği açık olduğundan dava konusu işlemde ve Mahkeme kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.