Danıştay 4. Daire E.2023/4994 K.2024/7616

2- (DAVACI) ... Otomotiv Dış Ticaret Limited Şirketi VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı yerde bulunan Hazine'ye ait 1.325,00 m² yüzölçümlü taşınmazın, 750,00 m²'lik kısmının işyeri (işyeri bahçesi ve girişi) olarak işgal edildiğinden bahisle 10/04/2013-13/02/2016 arası dönem için 258.581,51-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında hazırlanan bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, söz konusu taşınmazın 10/04/2013-13/02/2016 tarihleri arasında 96.617,78-TL ecrimisil getirisinin hesaplanması nedeniyle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin, 96.617,78-TL’lik kısmının dışında kalan 161.963,73-TL’lik kısmında mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 161.963,73-TL’lik kısmının iptaline, 96.617,78-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından, taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yeşil alan olarak belirlendiği, ticari amaçla kullanılan gelir getirici nitelikte bir yer olmadığı belirtilerek temyize konu kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davaya konu ecrimisilin günün rayici ve emlak değerleri de dikkate alınmak suretiyle tespit ve takdir edildiği, idarenin takdir yetkisini kaldıracak nitelikte karar verilemeyeceği belirtilerek, temyize konu kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin 96.617,78-TL’lik tutarındaki kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

Davalı idarenin, kararın dava konusu ecrimisil ihbarnamesine konu 161.963,73-TL ecrimisil tutarının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönem dikkate alındığında, 10/04/2013-13/02/2016 tarihleri arasındaki dönemin, 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki dönemdeki uygulamaya tabi olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı yerde bulunan Hazine'ye ait 1.325,00 m² yüzölçümlü taşınmazın, 750,00 m²'lik kısmının İşyeri (İşyeri Bahçesi ve Girişi) olarak işgal edildiğinden bahisle 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75. maddesi uyarınca 10/04/2013-13/02/2016 arası dönem için 258.581,51-TL ecrimisil tahakkukuna yönelik tesis edilen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmazın etrafının çevrilerek içeriye giriş ve çıkışın engellendiği, bir kısmı üzerinde yeşil alan yapıldığı, bir kısmının ise davacı şirketin bahçesi ve giriş-çıkış alanı ve açık otopark olarak kullanıldığı, yapılan incelemeler ve ölçümler sonucunda davalı idare tarafından, işgal edilen alana ilişkin olarak yapılan tespitin yerinde olduğu ve 750,00 m2 işgal alanı olduğunun tespit edildiği,

dava konusu taşınmazın etrafı çevrili işyeri bahçesi olarak kullanılan boş alan olduğu dikkate alınarak emsal taşınmazların, kiralık arsalar şeklinde belirlendiği, emsal taşınmazların dava konusu taşınmaza göre konumları, kullanım şekilleri, büyüklükleri, ekonomik amaçlı kullanılabilirliği, değişik amaçlı kullanıma uygunluğu, dava konusu taşınmazın fiili durumu, emla vergisine esas alınan arsa asgari m2 birim değeri, ecrimisil tespitine artı ve eksi yönde etken veriler ile birlikte değerlendirilerek, dava konusu alanın 2016 yılı için ecrmisil m² birim bedelinin 50,00-TL/m²yıl olarak belirlendiği,

2016 yılı ecrimisil ecrimisil tutarı, ilgili işgal yıllarına ait ÜFE rakamları ile oranlanarak yapılan hesaplamalar sonucu, dava konusu taşınmazın, 10/04/2013-13/02/2016 tarihleri arası işgal dönemi için toplam 96.617,78-TL ecrimisil getirisi olabileceğinin hesaplandığı, yapılan hesaplamanın da Mahkemece yerinde bulunduğu ve verilen karara dayanak alındığı görülmektedir.

Ancak işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu bilinmekte ise de anılan Tebliğde yer verilen oranın asgari düzeyi ifade ettiği, somut olayda söz konusu taşınmazın bulunduğu şehrin, mevkiin ve trafiğinin yoğunluğu göz önünde bulundurulduğunda ayrıca, 336 sayılı No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda; ecrimisil takdirinde taşınmazın cepheli olduğu ... Caddesinin emlak vergisine esas asgari değeri olan 2.699,66 TL'nin % 3'ünün 2016 yılı için 80,98TL/m² olduğu (davalı idare tarafından bu değerin % 5'i değerlendirmeye alınmıştır) görüldüğünden, yapılan hesaplamada ve bu hesaplama esas alınarak verilen kararda bu hususun dikkate alınmadığı,

taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil bedeli belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu dikkate alındığında, gerek duyulması halinde bilirkişilerden yeniden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenen birim bedele yeniden değerleme oranı uygulanarak yapılacak hesaplama sonucunda yeniden karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının iptale ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.