Danıştay 4. Daire E.2023/5203 K.2024/2698

Dava konusu istem: Yalova İli, Çiftlikköy İlçesi, …, … Mahallesi, … Mevkii, … parselde bulunan Hazineye ait 15.150 m² yüzölçümlü taşınmazın fuzulen işgal edildiğinden bahisle 11/03/2017-02/10/2017 tarihleri arasını kapsayan 6 ay 23 gün için toplam 226.585,90-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnameye yapılan itiraz üzerine tesis edilen … tarih ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi ve dayanak takdir komisyonu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümü için yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında düzenlenen bilirkişi raporu uyarınca, davacının dava konusu taşınmazda çiçek üretimi yapılmak suretiyle işgalci olduğunun sabit olduğu, ödenmesi gereken ecrimisil bedeline dair idarece yapılan hesaplama metodunun yasal mevzuata uygun olmadığı, ticari imar ve yapılaşma izni olmadığı gözönünde bulundurulduğunda emsal kira sözleşmelerine göre ödenmesi gereken bedelin 15.582,59-TL olarak hesaplandığı,

dava konusu taşınmazın niteliği arsa olsa dahi kullanım şekli itibariyle çiçekçilik amacı dışında kullanılamayacağından, mevcut durumuna benzer emsal kira bedelleri dikkate alınarak ve tarımsal amaçlı olarak kullanıldığı gözönünde bulundurularak ecrimisil hesaplanması gerekeceğinden, komisyon kararı ve ecrimisil bedelinin 211.003,31-TL'lik kısmı yönünden hukuka uygunluk 15.582,59-TL'lik kısmı yönünden ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 211.003,31-TL'lik kısmının iptaline, 15.582,59-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesi hükmünün 10/04/2011 tarihli ve 27901 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklik ile "işgalden önceki haliyle elde edilebilecek muhtemel gelir esas alınarak" ibaresinin kaldırıldığı, idarece, taşınmazın bulunduğu yörede emlakçılık yapan kişilerden alınan birim bedeller esas alındığı,

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "tahmin edilen bedel" başlıklı 12. maddesi uyarınca taşınmaz üzerinde yürütülen faaliyetin ticari faaliyet kapsamında olmasından ötürü bir yıllık kira bedeli 401.475,00-TL olarak hesaplandığı (birim bedelin %4'ü oranında), yürütülen faaliyetin tarımsal değil ticari faaliyet olduğu, bilirkişi raporunda belirtilen bedelin Milli Emlak Genel Tebliğinin 5/3. maddesi gereği taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünün altında kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne. 5. fıkrasında. "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve geçici 3'üncü maddeleri ile 19/06/2007 günlü, 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 günlü, 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında.

Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği. 4. fıkrasında.

Belediye ve mücavir alan sınırları dışında veya köy sınırları içinde olan ve tarımsal amaçla kullanılmakta iken, belediye sınırlarının genişlemesi sonucunda belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalan ve/veya imar planına tabi tutulan taşınmazların tarımsal amaçlı kullanımından dolayı ecrimisil tespit ve takdirinde, tarımsal kullanım dikkate alınır.

Ancak, bu taşınmazların ecrimisil bedeli; taşınmazın sınırları içerisinde bulunduğu ilçede taban, kıraç ve sulu arazi için belirlenen emlak vergisine esas asgari arazi metrekare birim bedellerinin yüzde bir buçuğundan az olamayacağı, 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı.

11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı.

12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

İdare Mahkemesince, bilirkişi raporuna istinaden karar verilmiş ise de; 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe girdiği, bu uyuşmazlıktaki ecrimisil döneminde yürürlükte olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasına ilişkin yeni esaslar getiren bu Tebliğe göre karar verilmesi gerektiği açıktır.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 4. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarımsal kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %1,5'inden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerekmektedir.

Bu durumda, dava konusu taşınmazın ecrimisil bedeli, işgal dönemindeki mevzuat dikkate alınarak, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %1,5'inden az olmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğinden, bu hususlar gözetilmeksizin verilen İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.