Danıştay 4. Daire E.2023/5248 K.2024/6379

2- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN_ KONUSU : ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili Bakırköy ilçesi ... Mahallesi ... ada, ... parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 2.150,00 m2'lik kısmının davacı belediye tarafından kır düğün salonu, fotograf stüdyosu ve ücretli otopark olarak kullanılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle, 30/11/2015-25/09/2017 tarihleri arasındaki dönem için 498.333,18TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda; davacının ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen taşınmaz üzerinde fuzuli şagil olduğu, Florya Sosyal Tesisleri içerisinde bulunan otopark alanının kira sözleşmesi ile ...

A.Ş'ye kiraya verildiği, kamuya açık alanların (yeşil alan yol vb) işgal alanının dışında tutularak ecrimisil istenilmediği, 30/11/2015 - 25/09/2017 tarihleri arası dönem için 258.783,74 TL ecrimisil getirisinin olabileceğinin hesaplandığı belirtildiğinden, mahkemece hükme esas alınabilir nitelikte bulunan bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu ecrimisil ihbarnamenin 239.549,44 -TL’lik kısmının hukuka aykırı, 258.783,74 ’lik kısmının ise hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince; uyuşmazlığın çözümü için İlk derece Mahkemesince mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunda.

TÜİK-ÜFE artış oranları uygulanmak suretiyle işgal alanı üzerinden 258.783,74-TL ecrimisil hesaplandığı, anılan bilirkişi raporunda dava konusu ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın birim bedelinin 2018 yılı için 80-TL/m² olduğunun tespit edildiği, 2017 yılı için yeniden değerleme oranın %14.47, 2016 yılı için %3.83 ve 2015 yılı için %5.55 olarak belirlendiği dikkate alındığında, ecrimisil getirisinin 2015 yılı için 63,75-TL yıl/m², 2016 yılı için 67,31-TL/m² ve 2017 yılı için 69,87-TL/m² olduğu,

buna göre ecrimisil istenilen 30/11/2015 - 25/9/2017 tarihleri arasındaki dönem için 267.098,06-TL ecrimisil istenilebileceği belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin 267.098,06-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, dava konusu işlemin bu tutarı aşan 231.235,12-TL'lik kısmının ise iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın kamu hizmetinde kullanılan ve tahsisi gerekli yerlerden olduğu, bu taşınmaz üzerinde fuzuli işgallerinin olmadığı bu nedenle ecrimisil istenilemeyeceği, taşınmaz üzerindeki yapıların kendileri tarafından inşa edildiği, hesaplanan ecrimisil bedelinin fahiş olduğu ve tamamının iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı tarafından, İdarece yapılan ecrimisil işleminin tamamen yürürlükteki mevzuata uygun tesis edildiği, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu belirtilerek iptale yönelik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı idare tarafından, cevap verilmemiştir.

TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu İdare Dava Dairesi kararının iptale ilişkin kısımının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. Maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 75.maddesinin 1.fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden bu kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazların İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85.maddesinin 2.fıkrasında; "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisilller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası,borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsarlar göz önünde bulundurulur." hükmüne yer verilmiştir.

336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğinin 5.maddesinin 3.fıkrasında; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi halinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirice unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31.maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir..." hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen taşınmaza ilişkin 30/11/2015 - 25/09/2017 tarihleri arasındaki dönem için ecrimisil bedeli belirlenirken davalı idare tarafından söz konusu taşınmazın birim (m2) bedeli olarak 2015 yılı için 121,86 TL/m2, 2016 yılı için 125,26 TL/m2, 2017 yılı için ise 130,06 TL/m2 tespit edilerek toplam 498.333,18-TL tutarında ecrimisil bedeli hesaplandığı, Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunda ise;

yakın mesafede ve aynı özellikte olduğundan bahisle ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz emsal olarak belirlenip bu taşınmaz hakkında düzenlenen ecrimisil ihbarnamesinin ve bu ihbarnameye karşı açılan ...

İdare Mahkemesinde görülen E:... sayılı dava sonucunda verilen 21/01/2016 tarih ve K:... sayılı karara esas bilirkişi raporundaki hesaplama göz önüne alınarak (anılan Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmı temyiz incelemesi neticesinde Dairemizin 01/07/2024 tarih ve E:2023/4757, K:2024/4280 sayılı kararıyla bozulmuştur.) dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın 2018 yılı için birim bedelinin 80,00 TL/m2 olarak belirlendiği, bu tutara TÜİK-ÜFE oranları uygulanmak suretiyle 2015 yılı için 59,23 TL/m2, 2016 yılı için 62,75 TL/m2, 2017 yılı için 71,34 TL/m2 olduğunun tespit edildiği,

toplam ecrimisil bedelinin ise 258.783,74 TL olarak hesaplandığı, ayrıca bu raporda söz konusu taşınmazın emlak vergisine esas asgari birim değerinin 2015 yılı için 3046,59-TL (%3'ü 91,39TL/m2) 2016 yılı için 3131,60-TL( %3'ü 93,94 TL/m2), 2017 yılı için 3251,54-TL (%3'ü 97,54 TL/m2) olarak saptandığı halde temyize konu karara esas bilirkişi raporundaki birim bedelinin ve ecrimisil hesabının 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesine aykırı olarak tespit ve takdir edildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi de gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu uyarınca verilen temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.