Danıştay 4. Daire E.2023/5359 K.2024/6485

2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem : Balıkesir ili, Erdek ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta ... ada, ... sayılı parselde yer alan 1.554,03 m² yüzölçümlü taşınmazın 420 m²'lik kısmının, davacı lehine tesis edilmiş olan intifa hakkına ilişkin tapu kaydında yer alan şerhin 04/06/2014 tarihli işlem ile tapudan terkini yapıldığı halde, davacıya ait yapıların kaldırılmadığının tespit edildiğinden bahisle 04/06/2014-03/04/2017 dönemine ilişkin olarak 220.537,80-TL ecrimisil bedeli tahakukuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin fuzuli şagil olmadığı ve talep edilen ecrimisil bedelinin fahiş olduğu yönündeki iddiaları üzerinde mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen ve Mahkeme kayıtlarına 25/04/2018 tarihinde girilen bilirkişi raporuna taraflarca yapılan itirazların raporu kusurlandırabilecek mahiyette olmayıp, raporun hükme esas alınabilecek yeterlilikte olduğu değerlendirilerek dava konusu taşınmazın davacı şirket tarafından işgal edildiğinin anlaşıldığı,

ancak, ecrimisil hesabının, hesaplamada baz alınan yıla ait birim değerlerin, Maliye Bakanlığınca yayımlanan "yeniden değerleme oranı" dikkate alınarak güncellenmesi suretiyle yapılması gerekliliğinden bahisle bilirkişi tarafından 2010 yılı için metrekare birim fiyatının 10-TL/m2 olarak belirlendiği,

Mahkemelerince bu bedele yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle geriye doğru yapılan hesaplamada toplam 10.600,34 -TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış ve dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 209.937,46-TL'lik kısmı yönünden hukuka uyarlık, 10.600,34 -TL'lik kısım yönünden ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 209.937,46-TL'lik kısmının iptaline, 10.600,34-TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından yapılan ihale neticesinde taraflarına kalan “...Mahallesi 19 MI-19 MII Onaylı İmar Planındaki Akaryakıt (LPG dahil) Satış İstasyonunun İsim İntifa Hakkı ve Tüm Teçhizatları ile Birlikte Yapılması – Kurulması İşi”ne ilişkin sözleşme kapsamında, ihale bedelinin ödenerek akaryakıt istasyonunun inşasını gerçekleştirildiği,

ancak, istasyonun inşa edildiği taşınmazın imar planının “Akaryakıt ve LPG İstasyonu” olarak değiştirilmesine ilişkin olarak Erdek Belediyesi Meclisi kararının yargı kararıyla iptal edilmesi üzerine anılan sözleşmeye konu taşınmazın plansız hale geldiği ve Akaryakıt Satış İstasyonu olarak kullanılamadığı, taraflarınca defalarca talep edilmesine rağmen davalı idare tarafından yeni bir işlem tesis edilmeyerek zarara uğratıldıkları, zararlarının tazmini amacıyla açılan davanın lehlerine neticelenmek suretiyle haklılıklarının yargı kararıyla da ortaya konulduğu;

taraflarınca, her iki taraf arasında akdedilen sözleşme uyarınca, akaryakıt istasyonun inşasının taraflarınca yapılacağı, akaryakıt istasyonun kurulmasından ve fiilen akaryakıt satışına hazır hale getirilmesinden sonra işletmeciliğin davalı İdareye tevdi edileceği ve akaryakıt satışı için gerekli tüm teçhizatın taşınmazda kalacağının kararlaştırıldığı belirtilerek dava konusu taşınmaz üzerinde haksız işgallerinin bulunmadığı, İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Dava konusu taşınmazın bulunduğu konumun önemli bir ticari alanda olduğu, kıymetli olduğu ve getirisin çok yüksek olduğu, bilirkişi raporunun hatalı ve eksik tespitler içerdiği, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (d) bendinde ecrimisil; hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, idarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, idarece talep edilen tazminat olarak, (e) bendinde de fuzuli şagil (İşgalci) ise; kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri ifade ettiği belirtilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, bakılmakta olan davanın, Balıkesir ili, Erdek ilçesi, ... Mahallesi, ... Otobüs terminal alanı içinde kalan tamamı davalı idarenin mülkiyetinde olan taşınmazın 420 metrekarelik kısmının, davacı tarafından benzin istasyonu inşaası için yapılan yapıların kaldırılmayarak 04/06/2014-03/04/2017 döneminde haksız olarak işgal edildiği gerekçesiyle davacı şirkete 220.537,80-TL ecrimisil bedeli tahakukuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu yere ilişkin olarak davacı şirket ile davalı idare arasında, "Akaryakıt/LPG satış ve servis istasyonu ile müştemilatı (Satış yeri)" yapılması hususunda 25/12/2008 tarihli protokolun imzalandığı, bu protokol uyarınca davalı belediye tarafından inşa edilecek yer üzerinde davacı Petrol Ofisi lehine 15 yıllık süre için intifa hakkı tesis ettirileceğinin kabul ve taahhüt edildiği, karşılığında davacı Petrol Ofisi tarafından da dava konusu taşınmaz üzerinde inşa edilmiş ya da daha sonra inşa edilecek satış yerinin işletilmesinin davalı idareye bırakılarak,

davalı idare lehine Bayilik Sözleşmesi akdedilmesinin kabul ve taahhüt edildiği anlaşılmaktadır.

Ancak anılan protokolün imzalanmasından ve davacı lehine tapuya intifa hakkı şerhi verilmesinden önce, dava konusu yerin uygulama imar planında "Akaryakıt ve LPG İstasyonu" olarak değiştirilmesine ilişkin Erdek Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararının yargı kararıyla iptal edilmesi üzerine, dava konusu yerin inşaa amacına uygun olarak kullanılmasının imkansız hale gelmesi ve davalı idare tarafından da yeni bir uygulama imar planı hazırlanmaması üzerine,

davacı şirket tarafından tapudaki intifa hakkına ilişkin şerh 14/06/2014 yılında terkin ettirilmiş, davalı idare aleyhine de adli yargıda sebepsiz zenginleşme davası açılmış ve dava davalı idare aleyhine sonuçlanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuata göre ecrimisil, Hazine veya belediyelere ait taşınmazların, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle istenilen bir tazminat olup, unsurlarından birisi de, taşınmazdan işgal, tasarruf veya herhangi bir şekilde kullanılarak faydalanmanın söz konusu olmasıdır.

Bu durumda, incelenmekte olan uyuşmazlıkta, davacı şirketin taşınmaz üzerindeki yapıların inşaasına, başlangıçta davalı idare ile aralarında yapılmış bir protokol uyarınca, bu protokolden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla başladığı, ancak devam eden süreçte, davalı idare tarafından yapılan uygulama imar planının yargı kararıyla iptal edilmesi neticesinde, anılan protokolün gereklerini yerine getirmenin imkansızlaştığı, davacı tarafından protokol uyarınca inşa edilen yapıların hiç kullanılmadığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, tapudan intifa hakkının davacı tarafından terkin ettirilmiş olması ve yine davacı tarafından adli yargıda sebepsiz zenginleşme davasının açılmış olması, davacının inşa edilen yapıları kullanmadığının ve sonrasında da kullanmak niyetinde olmadığının göstergesidir.

Bu itibarla, başlangıçta davalı idare ile imzalanmış protokol esas alınarak dava konusu taşınmaz üzerinde yapılan yapılar nedeniyle, davacının bu yapıları kullanmadığı ve kullanmak iradesinde de olmadığı dikkate alındığında, fuzuli şagil sayılamayacağı, ancak bir kullanım da sözkonusu ise genel hükümlere göre istenebileceği açık olup bu nedenle davalı idare tarafından ecrimisil istenemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.