Danıştay 4. Daire E.2023/5460 K.2024/6853

Dava konusu istem: İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 1.671 m²'lik kısmının belediye hizmet binası olarak kullanılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 22/11/2018 - 30/04/2019 tarihleri arasındaki dönem için 497.500,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin olarak düzenlenen ... tarih ve... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından düzenlenen 07/02/2019 tarihli raporda belirtildiği üzere taşınmazın belediye hizmet binası olarak, belediyeye yüklenen zorunlu kamu hizmetlerinin ifası için kullanıldığı,

2886 sayılı Kanunun 75. madddesi uyarınca Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce hukuka aykırı bir nedene dayalı olarak kullanımı halinde fuzuli işgalden söz edilebileceği, bu şekilde bir kullanımın varlığı tespit edilir ise ecrimisil alınabileceği gibi, taşınmazın tahliyesinin de istenebileceği, ancak taşınmazın kanunlar tarafından belediyeye yüklenen zorunlu bir kamu hizmetinin yerine getirilmesi nedeniyle kullanılması halinde işgalden söz edilemeyeceğinden ecrimisil istenilemeyeceği,

davalı tarafından özel hukuk hükümleri çerçevesinde kira bedeli talep edilebileceği gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, hukuka uygun olarak tesis edilen ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmesine ilişkin işlemin kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı, davacının dava konusu işlemde bahsi geçen taşınmazı fuzulen işgal ettiği ve bu nedenle temyize konu kararın bozulması gerektiği iddia edilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 75.maddesinin 1.fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4.maddesinin 1.fıkrasının (d) bendinde; "Ecrimisil: Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın (…) İdarece talep edilen tazminatı, ifade eder." kuralına, aynı maddenin (e) bendinde ise; Fuzuli şagil (İşgalci): Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri, ifade eder." kuralına yer verilmiştir.

5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun ''Vakıf kültür varlıklarının devri'' başlıklı 30. maddesinde; ''Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun Hazine, belediye, özel idarelerin veya köy tüzel kişiliğinin mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devrolunur.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Vakıflar Genel Müdürlüğü, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 79. maddesiyle 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesine eklenen ibare ile adına kayıtlı veya idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmazların işgal edilmesi halinde, işgal edenden "ecrimisil" istemek ve bunu tahsil etmek yetkisiyle donatıldığı,

ayrıca anılan Kanunun 30. maddesinde 22/11/2018 tarihinde yapılan değişiklikle ‘Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun Hazine, belediye, özel idarelerin veya köy tüzel kişiliğinin mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devrolunur.’ hükmünün öngörülmesiyle de mazbut vakıflar üzerinde özel bir koruma amacı tesis edildiği dikkate alındığında, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün kendisine ya da idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, fuzulen işgali halinde ecrimisil istenilebileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın, önceden İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına tescilli iken açılan tapu iptali ve tescil davası sonucunda ...Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla Bakırköy Belediyesi adına tescil edildiği, taşınmaz üzerinde davacıya ait hizmet binasının bulunduğu, ancak 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca 22/11/2018 tarihinde “... Vakfı” adına tescil edilmesiyle davacının bu tarihten itibaren fuzuli şagil konumuna düştüğünden bahisle tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlıkta, Mahkemece davacı belediyenin sözkonusu taşınmazı belediye hizmet binası olarak kullanması nedeniyle fuzuli şagil olarak nitelendirilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda karar verilmişse de, davalı idarenin mülkiyetinde bulunan ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın davacı belediye tarafından 1671 m2'lik kısmının üzerine bina yapılmak suretiyle belediye hizmet binası olarak kullanıldığının mahallinde yapılan tespit sonucunda davalı idarenin... tarih ve ...sayılı raporu ile belirlendiği, 22/11/2018 tarihinde ‘...

Vakfı’ adına tescil edildiği, tescil tarihinden itibaren malikinin rızası dışında davacı belediye tarafından kullanıldığı anlaşıldığından, bu kullanımdan dolayı kusuru olup olmadığına bakılmaksızın davacı belediyenin fuzuli şagil sayılacağı açıktır.

Öte yandan, 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında.

"Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." düzenlemesi yer almıştır.

Bu durumda, davaya konu taşınmazı işgal ettiği sabit olan davacıdan ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte taşınmaza ilişkin ecrimisil değeri tespit edilirken, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi gözetilerek,

dava konusu işlemde belirtilen tarihler arasındaki dönemlere yeniden değerleme oranı da uygulanmak suretiyle hesaplama yapılmak suretiyle gerekirse Bölge İdare Mahkemesince yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanacak bilirkişi raporu doğrultusunda bir karar verilmesi gerekmektedir.

(X) KARŞI OY

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinin 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek veya tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun'un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği; ecrimisilin talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı kuralı yer almaktadır.

Ecrimisil, Devlete ait taşınmaz üzerinde kamu adına ve malik sıfatıyla tasarruf yetkisiyle donatılan kamu idaresinin bilgisi ve rızası dışında kullanılması durumunda, taşınmazı kullanandan, diğer bir ifadeyle yetkili kamu idaresinin tasarruf yetkisini engelleyen işgalciden istenen, yine idarenin tek yanlı iradesiyle belirlediği tazminatı ifade etmekte olup, Devlete ait veya hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin, sonuçta kamuya ait taşınmazların korunmasını amaçlamaktadır.

Bu nedenle yasakoyucu, ecrimisilin belirlenmesi ve işgalciden gerekirse kamu gücü kullanılarak tahsili için, idarenin, işgal nedeniyle zarara uğraması ve bunu kanıtlaması koşulunu aramadığı gibi, işgalcinin taşınmazı kullanımının haklı ve hukuken kabul edilebilir nedenlere dayanmasının da ecrimisil istenilmesine engel olmadığını belirtmektedir.

Öte yandan, davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü, 20/02/2008 tarihli, 5737 sayılı Vakıflar Kanun'un 79. maddesiyle 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesine eklenen cümleyle, hem adına kayıtlı, hem idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmazların işgali durumunda, işgal edenden "ecrimisil" istemek ve bunu tahsil etmek yetkisiyle donatılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, taşınmazın İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına tescilli iken, açılan tapu iptali ve tescili davası sonunda ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla davalı Belediye adına tescil edildiği, taşınmaz üzerinde davacıya ait hizmet binalarının olduğu, ancak sözü edilen taşınmazın 5737 sayılı Vakıflar Kanunun 30. maddesinde yer alan "Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun Hazine, belediye, özel idarelerin veya köy tüzel kişiliğinin mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devrolunur." hükmü gereğince 22/11/2018 tarihinde "... Vakfı" adına tescil edildiği, dava konusu işlemle bu tarihten itibaren davacının işgalci olarak kabul edilip, ecrimisil istenildiği anlaşılmaktadır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, davalı idarenin mazbut vakfa ait taşınmazı idare ve temsil yetkisi bu taşınmaz üzerinde malik gibi tasarruf etmesine, dolayısıyla bu taşınmazı diğer kamu idarelerine tahsis etmesine olanak tanımadığı gibi, mazbut vakıflar "kamu idaresi" olarak ekindeki listede bulunmayan "Hazine Taşınmazlarının Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik"in 11. maddesinin uyuşmazlıkta uygulama alanı yoktur.

Öte yandan davacının ecrimisile konu taşınmaz üzerine malik sıfatıyla inşa ederek veya mevcut iken devralarak kullandığı hizmet binaları bulunmakta olup, taşınmazın mülkiyetinin sonradan davalı idarenin temsil ve idaresi altında bulunan mazbut vakfa devredilmesi, davacının binasının üzerindeki mülkiyet hakkı, genel hükümlere göre sona erdirilmeden 2886 sayılı Kanunun 75. maddesinde sözü edilen "fuzuli şagil" olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.

Bu durumda yukarıda belirtilen gerekçe ile temyize konu Bölge idare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yönde verilen Dairemiz kararına katılmıyoruz.