Danıştay 4. Daire E.2023/5464 K.2024/7481

2- ... Valiliği (... Başkanlığı) VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Adalar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel önünde yer alan ve Devletin hüküm ve tasarrufunda bulunan taşınmazın, 2.915,00 m²'sini plaj olarak davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 16/09/2017- 28/06/2018 tarihleri arasındaki dönem için 383.853,60-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; dosyadaki bilgi ve belgelerle hükme esas alınabilecek yeterlilikte bulunan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, davacının işgal alanını kullanımı nedeniyle 16/09/2017- 28/06/2018 tarihleri arasındaki dönem için ödemesi gereken ecrimisil bedelinin 124.886,37-TL olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 258.967,23-TL'lik kısmının iptaline, 124.886,37-TL’lik kısmı yönünden ise davanın reddine verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

İşgale konu olan taşınmaz için yapılan keşif sırasında bilirkişiler tarafından herhangi bir işgalin saptanamadığı, bilirkişilerin idare tarafından düzenlenen mevcut tespit tutanakları üzerinden hesaplama yapmasının hukuka uygun olmadığı, mahkemece bu yöndeki itirazlar değerlendirilmeden karar verildiği, bilirkişi ve mahkemece ecrimisilin bedeline yönelik yapılan takdirin de hatalı olduğu, deniz yüzeyinin haksız işgali sonucu ecrimisil ödenecekse bile, ödenecek bedelin kara parçaları için tespit edilen ecrimisil bedelinin yüzde onu kadar tespit edilmesi gerektiği, dava konusu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, ecrimisil bedelinin emlak vergi değerinin %3'ünden az olmamak üzere takdir ve tespit edilerek belirlendiği, bu bedelin tespit edilebilecek asgari bedel olduğu, işlemin usul ve mevzuata uygun olduğu, kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 124.886,37-TL ecrimisil tutarı yönünden davanın reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının onanması; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın Bölge İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin 258.967,23-TL ecrimisil tutarının iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükmü yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" kuralı yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden. İstanbul ili, Adalar ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel önünde yer alan ve Devletin hüküm ve tasarrufunda bulunan taşınmazın, 2.915,00 m²'sini plaj olarak davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 16/09/2017- 28/06/2018 tarihleri arasındaki dönem için 383.853,60-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin tebliği üzerine bakılan davanın açıldığı; davalı idare tarafından, söz konusu taşınmazın plaj olarak ticari amaçla kullanılması nedeniyle bulunduğu yer emlak vergi değerlerinin %5'i belirlendikten sonra bu bedel üzerinden ecrimisil birim değeri tespit edilerek kıymet takdirinin yapıldığı.

Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporunda ise emsal nitelikli taşınmazların işgali nedeniyle tahakkuk ettirilen ecrimisil ihbarnamelerine karşı açılan davalarda bilirkişilerce belirlenen ecrimisil bedelleri ile dava konusu taşınmazın değerini etkileyen faktörler değerlendirilerek ecrimisil bedelinin tespit edildiği, İdare Mahkemesince anılan bilirkişi raporu dikkate alınarak dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verildiği,

taraflarca yapılan istinaf başvusu üzerine Bölge İdare Mahkemesince istinaf isteminin reddine karar verildiği anlaşılmakta ise de, ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın cepheli olduğu Albayrak Caddesi’nin dava konusu edilen işgal döneminin (16/09/2017-28/06/2018) başlangıç yılı olan 2017 yılı için Emlak Vergi Değerinin 2.558,63-TL, yüzde üçünün 77,00-TL/m², 2017 yılı için davalı idarenin takdir ettiği birim değerinin 128,00-TL/m² olduğu ve bilirkişi kurulunca ise 50,00-TL belirlenerek,

işgal döneminin diğer yılı olan 2018 yılının ise yeniden değerleme oranları artış oranları uygulanmak suretiyle belirlenen birim bedelleri üzerinden yapılan hesap sonucunda ise 16/09/2017-28/06/2018 işgal dönemi için ise toplam 124.886,37-TL ecrimisil bedeli belirlendiği görülmüştür.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 5. fıkrasında emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlar için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metrekare birim değerinin dikkate alınacağı belirtilmiş olup, emsal alınan taşınmaz, davaya konu taşınmaza olan yakınlığı, kullanım durumu ve konumu gibi diğer unsurlarıyla birlikte değerlendirilmek suretiyle ecrimisil bedeli yönünden karar verilmesi gerektiği açıktır.

Öte yandan, 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'ne göre en yakın taşınmazın emlak vergi değerinin dikkate alınması gerektiği, bunun da davacıya ait ve işgal edilen alanı kullanan parselin emlak vergi değeri olduğu kuşkusuzdur.

Bu durumda, ecrimisil bedelinin belirlenmesinde taşınmazın aynı nitelikte kullanılmasından kaynaklanan önceki dönem ecrimisil bedelleri ve emsal ecrimisil bedelleri, kira bedelleri, davalı idarenin kıymet takdirine esas taşınmaz ile mukayese edilmek suretiyle, gerek duyulması halinde bilirkişilerden yeniden ek rapor alınarak emsal taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde karar verilmesi gerekirken, bu hususlar gözetilmeden, eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.