Danıştay 4. Daire E.2023/5487 K.2024/3206

2- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Kocaeli İli, Çayırova İlçesi, ... Köyünde bulunan, tapunun ... ada, ... parsel sayılı, tamamı Hazineye ait 20.263,11 m² yüzölçümlü taşınmazın, 6.453,01 m²'lik kısmının otopark (TIR Parkı) yapılmak suretiyle 08/09/2013-11/05/2015 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı şirket adına 398.136,62 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile buna karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bilirkişi raporu ile söz konusu taşınmazın 2013 yılı itibarıyla birim bedelinin 24,80-TL/m² olarak tespit edildiği, buna göre yapılan hesaplama sonucunda davacı şirketten 08/09/2013-11/05/2015 dönemi için 283.256,49-TL ecrimisil bedeli istenilebileceği saptandığından, bu kısım yönünden hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 114.880,13-TL ecrimisilde ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddi ile dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurularına konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ecrimisile konu taşınmazın fuzulen işgal edilmediği, 10/08/2015 tarihinde imzalanan kira sözleşmelerinin bulunduğu, bu tarihten önce ise taşınmazı kullanımlarının bulunmadığı, hatta imar çalışmaları devam ettiğinden sözleşme sonrası dahi taşınmazın kullanılmadığı, daha sonra davalı idare tarafından kira sözleşmesinin feshediliği, ecrimisil bedelinin fahiş olduğu, kesinleşen yargı kararlarının dikkate alınmadığı, bilirkişilerden ek rapor alınması gerektiği belirtilerek temyize konu kararın redde ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, temyize konu karara esas olan bilirkişi rpaorunun hatalı tespitler içerdiği, ecrimisil hesaplamasında davacıyla yapılan kira sözleşmesinin emsal alınması gerektiği belirtilerek, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Taraflarca cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyiz incelemesi yapılan karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 24/09/2018 tarihli Ecrimisil Kıymet Takdir Kararıyla, ecrimisil istenilen dönem başı olan 2013 yılı için işgal edilen alanın birim bedelinin 34,95 TL/m² olarak belirlendiği, uyuşmazlığın çözümü için ilk derece Mahkemesince mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunda ise; istinaftan onanarak kesinleşen ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:...,K:... sayılı kararından yola çıkılarak ulaşıldığı, anılan karara esas alınan bilirkişi raporunda 2013 yılı için birim bedelinin 10,78-TL/m² olarak tespit edildiği, bakılan dosyada verilen karara esas bilirkişi raporunda ise dava konusu ecrimisile konu taşınmazın birim bedelinin 130 kat daha fazla olabileceği kanaatine varılarak 2013 yılı için birim bedelinin 24,80-TL/m² olduğunun tespit edildiği, ayrıca, davacı ile davalı idare arasında 18/08/2015 tarihinde imzalanan ve ilk yıl kira bedeli 811.000,00-TL olarak belirlenen kira sözleşmesinin de dosyada bulunduğu görülmüştür.

Bu itibarla; bilirkişi raporunda; her ne kadar kesinleşen yargı kararının emsal alındığı belirtilmiş ise de, anılan karara konu taşınmaz ile dava konusu taşınmazın benzer özellikleri (imar planında tanımlanması, yüzölçümleri, ticari/sanayi kullanımına uygunluğu, kullanım şekli vs.) içermemesi, dikkate alındığında temyize konu karara esas bilirkişi raporundaki emsalin, ecrimisil bedeli hesabına yeterli ve elverişli olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ile dosyada bulunan ecrimisile konu yer hakkında imzalanan kira sözleşmesi ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri,

çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi de gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle ecrimisil bedelinin tespitinden sonra yeniden bir karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu uyarınca verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.