Danıştay 4. Daire E.2023/5536 K.2024/7538

2- ... Turizm Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... Mahallesi, eski ... ada, ... sayılı parsel (yeni ... ada ... parsel) önünde bulunan Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altındaki taşınmazın 1.490,00 metrekaresi üzerinde çay bahçesi, yol, otopark yapılarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle 16/08/2012-15/08/2017 dönemi için düzenlenen 1.068.040,08-TL tutarında ecrimisil bedeli belirlenmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesine itiraz üzerine düzenlenen 845.830,49- TL tutarındaki ... gün ve E... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun değerlendirilmesinden, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 453.897,89-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 391.932,60-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 391.932,60-TL'lik kısmının iptaline, 453.897,89-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI

Davacı şirket tarafından, şirket önündeki kıyı kenar ile parsel sınırı arasındaki kadastral boşluk ihdas edilerek, dava konusu taşınmazın komşu parseli olan ... ada, ... parseli Hazine adına tahsis edildiği, idarenin söz konusu taşınmazda hissesi bulunmadığı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca doldurulan dolgu alanlarının 3621 sayılı Kıyı Kanunu hükümlerine uygun kullanılması şartıyla belediyenin tasarrufuna bırakıldığı, akvaryum projesine bütünlük sağlaması amacıyla davacı şirkete tahsis edildiği, davacı şirketin taşınmazı 2013 yılında kullanmaya başladığı, çay bahçesinin ise 2016 yılında yapıldığı,

idare ve bilirkişinin çay bahçesini de ecrimisil dönemine katmalarının hukuka aykırı olduğu, bilirkişinin söz konusu taşınmaz için belirlediği metrekare birim bedeli ile emsal taşınmazların metrekare birim bedellerinin uyuşmadığı, emsal taşınmazlara daha yakın bir bedel belirlenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALININ SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Davacının ve davalı idarenin, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamelerinin 453.897,89-TL tutarındaki kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası ile 16/08/2012-31/12/2013 tarihleri arasına isabet eden 110.754,65-TL tutarındaki iptale ilişkin kısmı yönünden kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

Davalı idarenin, kararın dava konusu ecrimisil ihbarnamelerine konu 281.177,95-TL ecrimisil tutarının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.

Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönem dikkate alındığında, 16/08/2012-15/08/2017 tarihleri arasındaki dönemin, 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki dönem olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, ... Mahallesi, eski ... ada, ... sayılı parsel - yeni ... ada ... parsel önünde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 1.490,00 m² üzerinde çay bahçesi, yol, otopark yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı şirkete 16/08/2012-15/08/2017 tarihleri arası dönem için 1.068.040,08-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ecrimisil İhbarnamesine davacı şirket tarafından yapılan itiraz üzerine düzenlenen 845.830,49- TL tutarındaki ... gün ve E... sayılı Ecrimisil Düzeltme İhbarnamesinin iptali talebiyle açıldığı anlaşılmıştır.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporuyla, 16/08/2012-31/12/2013 tarihleri arası için belirlenen ecrimisil birim bedelinin 336 sayılı Tebliğ'e uygun ve emlak vergi değerinin yüzde üçünden az olmayacak şekilde; sonraki yıllara ilişkin ecrimisil birim bedellerinin ise 336 sayılı Tebliğ'in yukarıda açıklanan ilgili hükümlerine aykırı ve emlak vergi değerinin yüzde üçünden az olacak şekilde belirlenerek, davacının ödemesi gereken ecrimisil miktarı hesaplanmıştır.

Ancak işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu bilinmekte ise de anılan Tebliğde yer verilen oranın asgari düzeyi ifade ettiği, somut olayda söz konusu otoparkın bulunduğu şehrin, mevkiin ve trafiğinin yoğunluğu göz önünde bulundurulduğunda ayrıca, 336 sayılı No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Uyuşmazlıkta, 2014 yılı ve sonrası için belirlenen ecrimisil birim bedelinin, 336 sayılı Tebliğde belirtilen kurallara aykırı olacak şekilde, emlak vergi değerinin yüzde üçünden az olamayacağına ilişkin kural ihlal edilmek suretiyle belirlendiği ve Bölge İdare Mahkemesince yeniden yapılacak olan yargılamada davacının ödemesi gereken toplam ecrimisil bedelinin artacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, temyize konu kararın dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 281.177,95-TL'lik kısmının iptali yolundaki kısmında hukuki isabet, davanın reddine ilişkin kısmında ise hukuka aykırılık bulunmamaktadır.