Danıştay 4. Daire E.2023/5585 K.2024/5651

Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Caddesi No:... adresinde bulunan ve ... ada, ... parselde kayıtlı mülkiyeti davalı idareye ait taşınmaz üzerine iş yeri yapılarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/01/2009-31/12/2018 arası dönem için 215.077,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; mülkiyeti davalı idareye ait taşınmazda bulunan işyerinin davacı tarafından eczane olarak kullanıldığı ileri sürülerek ecrimisil istenilmiş ise de, taşınmaz üzerinde bulunan işyerlerinin ... Derneği tarafından yaptırıldığı, bu dernek tarafından kiraya verildiği ve davalı idare tarafından dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin anılan derneğe intifa yolu ile kullanma hakkının verildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, taşınmazın ... Derneğine olan tahsisin 1998 tarihinde kaldırıldığı, buna rağmen taşınmaz üzerine anılan dernek tarafından iki adet iş yeri yapılarak kiraya verildiği, ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Türk Medeni Kanunu'nun 795 maddesinde, intifa hakkının, taşınmazlarda tapu kütüğüne tescil ile kurulacağı düzenlenmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur..." düzenlemesine yer verilmiştir.

Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmaz davalı idare tarafından 1991 yılında Trabzon Belediyesi Meclisi kararı ile eski adı olan ... Mahallesi ...

Derneğine intifa hakkı verildiği, Belediye Meclisinin 17/11/1997 tarihli kararı ile de anılan derneğe 49 yıllığına tahsis edilmiş ise de söz konusu tahsis 27/10/1998 tarihli belediye meclis kararıyla iptal edildiği, bu arada dernek tarafından söz konusu taşınmaz üzerine iki adet dükkan ve okuma salonu yapıldığı ve 1999 yılında bu iş yerlerinden birinin davacıya kiralandığı, derneğin isminin 2003 yılında ...

Derneği olarak değiştirildiği, 2005 yılında davalı idarece iş yerlerinden kira alınmamasını, alınmış olan kiraların ise belediyeye ödenmesinin dernekten istenildiği, ancak kiraların derneğe ödenmeye devam etmesi üzerine dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Davacının taşınmazı kullanımının intifa hakkı ve tahsis kararlarına dayanmakta ise de, belediye meclisinin 05/07/1991 tarihinde aldığı ...Mahallesi ... Derneği lehine verilen intifa hakkının inşailik unsuru olan tapu siciline tescil edilmediği bu nedenle kurucu şartın yerine getirilmediğinden geçerli ve hukuken korunabilir bir intifa hakkından söz edilemeyeceği, tahsis kararının ise belediye meclisinin 27/10/1998 tarihli kararıyla iptal edildiği halde aynı yıl söz konusu iş yerlerinin inşaatının tamamlanarak 1999 yılında kiraya verildiği görülmektedir.

Bu durumda, davacının kullanımının hukuki dayanağı olan intifa hakkının geçerli olmadığı, tahsis kararlarının ise davalı idarece iptal edildiği göz önüne alındığında hukuken geçerli bir sebebe dayanmaksızın taşınmazı kullanan davacının fuzuli şagil olduğu açık olup, ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle davalı idarece tespit edilen işgal alanının ve hesaplanan ecrimisil bedelinin tespit tarihinden geriye doğru 5 yılı aşmamak üzere hesaplanması ve bunun sonucuna göre karar verilmesi gerektiği açıktır.