Danıştay 4. Daire E.2023/5631 K.2024/7459

Dava konusu istem: Davacı site yönetimi tarafından, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve 25/06/2019 tarihinde davalı Belediyeye devredilen İstanbul İli, Tuzla İlçesi,.

Mahallesi, … ada ve … parsel sayılı taşınmazın çocuk oyun parkı, tenis kortu, çim saha ve süs göletleri yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle davacı site yönetiminden beş yıllık dönem için toplam 317.567,69-TL tutarında işgaliye bedeli istenilmesine ilişkin Tuzla Belediye Başkanlığı'nca tesis edilen ... tarih ve E…. sayılı işlemin; hukuka aykırı olduğu, sitede 200 adet bağımsız bölümün bulunduğu, dolayısıyla ecrimisil bedelinin site yönetiminden değil işgal edildiği iddia edilen alanı kullanan kat maliklerinden talep edilmesi gerektiği, işgal edildiği iddia edilen alanın ve işgaliye bedelinin yanlış hesaplandığı,

kamuya terk edilmiş bir taşınmaz için davalı belediyenin ecrimisil talep edemeyeceği ileri sürülerek iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idarece, fuzulen işgal edildiği belirtilen taşınmazın tespitinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesine uygun şekilde tutanak düzenlenmek suretiyle tespit edilmesi ve uyuşmazlık konusu ecrimisil bedelinin ilgili mevzuat hükümleri uyarınca, taşınmazdan elde edebilecek muhtemel gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları ile bu kararlara dayanak bilirkişi raporlarının göz önünde bulundurularak belediye, ticaret odası, sanayi odası,

ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek diğer tüm unsurların göz önünde bulundurulması suretiyle belirlenmesi gerekmekte iken, fuzulen işgal edildiği belirtilen taşınmazın tespitinin usulüne uygun şekilde tutanak düzenlenmek suretiyle yapılmadığı ve ecrimisil bedelinin takdir ve tespitinin de mevzuatta öngörülen şekilde araştırma yapılmaksızın belirlendiği anlaşıldığından,

davacı site yönetiminden 317.567,69 TL tutarında ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin Tuzla Belediye Başkanlığı'nca tesis edilen … tarih ve E… sayılı dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, ecrimisil talep koşullarının gerçekleştiği, ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 1. fıkrasında. "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına, 2. fıkrasında ise.

"Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 3. fıkrasında; hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği, 5. fıkrasında; emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı, 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli,

fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı, 12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı hükümleri yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde, belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Kamuya ait gayrimenkuller" başlıklı 11. maddesinde, "İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye;

belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz.

Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde; "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir"; 288. maddesinde ise, Hakimin, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebileceği belirtilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Tuzla ilçesi,.

Mahallesi, … ada, … parsel sayılı 17.383,586 m² yüz ölçümlü taşınmazın 21/11/2014 tarihli 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kamuya terk edilerek park alanı olarak ayrıldığı, 25/06/2019 tarihinde ise ihdasen 15.693,01 m² olarak davalı belediye adına tapuya kaydedildiği, söz konusu taşınmazın 17.383,586 m²'lik kısmının tenis kortu, park ve gölet yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle davacı site yönetimi adına beş yıllık dönem için toplam 317.567,69 TL tutarında ecrimisil tahakkuk ettirildiği, davacı site yönetimi tarafından bu işleme karşı itiraz edildiği,

itiraz üzerine yapılan değerlendirme neticesinde davalı idarece tesis edilen … tarih ve E…. sayılı işlemle taşınmazın bir adet çocuk oyun parkı, iki adet tenis kortu, bir adet çim saha ve muhtelif ebatta süs göletleri yapılmak suretiyle işgal edildiği, işgal edilen alanın 17.228,683 m² olduğu, belediye meclisinin 2019 yılı işgaliye ecrimisillerinin m² birim bedelinin 0,0101 TL/m² olarak belirlendiği, buna göre ecrimisil bedelinin 317.567,69 TL olduğunun davacı site yönetimine bildirilmesi üzerine,

317.567,69 TL tutarında işgaliye bedeli istenilmesine ilişkin Tuzla Belediye Başkanlığınca tesis edilen … tarih ve E…. sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davalı idarenin hüküm ve tasarrufunda bulunan alanda fuzuli şagil olduğu sabit olan davacıdan ecrimisil istenebileceği açık olup, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile birlikte tarafların iddiaları da gözönünde bulundurularak, gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle davalı idarece tespit edilen işgal alanının ve hesaplanan ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesi ile 336 sayılı Milli Emlak Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca hukuka uygun olup olmadığının saptanması ve bunun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, aksi yöndeki temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.