Danıştay 4. Daire E.2023/5648 K.2024/5408

Dava konusu istem: Nevşehir ili, Avanos ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı Hazineye ait 33.552,00m² taşınmazın, 833,77'm²lik kısmında 08/03/2017-21/03/2019 tarihleri arasında arsa ve ticari bina yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, Avanos Kaymakamlığı Mal Müdürlüğü'nün 483.996,92-TL tutarlı, ... tarih, ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasına sunulan bilirkişi raporu da dikkate alınarak uyuşmazlık konusu taşınmazın hazineye ait Avanos ilçesi, ... Mahallesi, ...

Mevkii ... ada, ... parsel üzerinde yer aldığı, bahse konu taşınmazda davalı idare teknik elemanlarınca düzenlenen tespit tutanağı, kadastro pafta örneği, harita-uydu görüntüsü, tarafların gösterimi, taşınmaz fiili zemininde belirlenmiş işletmeler ve Jeodezik GPS ölçme aleti ile keşif mahallinde yapılan ölçüm neticesinde, taşınmaz üzerinde toplam işgalli alanın 1.188,09m² olduğu, bu alan üzerinde yer alan toplam 425,88m² muhdesatın da davacı tarafından ticari amaçlı olarak kullanıldığı, söz konusu işgal alanının ve bu alan üzerinde yer alan muhdesatın davacıya ekonomik anlamda katkı sağladığı,

turizm bölgesinde bulunan tesislerin oniki ay boyunca faal olarak çalıştığı, işgal alanında tüm yıl boyunca tasarrufun devam ettiği bu sebeple ecrimisil bedelinin yıllık olarak hesaplanmasının uygun olacağı, 2886 sayılı Kanunun ilgili hükümleri ve rayiç emsal bedeller de dikkate alındığında toplam ecrimisil miktarının 257.031,58-TL olacağı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ve ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 226.965,34-TL'lik kısmının iptaline, 257.031,58-TL'lik kısmının ise reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, bilirkişi raporunda işgal alanının davalı idarenin tespitinden daha fazla olduğu, m2 birim bedelinin nasıl tespit edildiğinin anlaşılamadığı ve bu durumun hukuka aykırı olduğu, dava konusu tesisin yaz ve kış aylarındaki kullanımlarında farklılık olduğu ve hesaplamanın bu husus dikkate alınarak yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz edilen kısmının kısmen onanması, kısmen de bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminatı; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde;

tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." düzenlemesi yer almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.

Uyuşmazlıkta; keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda; dava konusu taşınmaz üzerinde toplam işgalli alanın 1188,09 m² olduğu, bu alan üzerinde yer alan toplam 425,88 m² muhdesatın da davacı tarafından ticari amaçlı olarak kullanıldığı ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tarla niteliğinde taşınmaz olduğu, söz konusu işgal alanının ve bu alan üzerinde yer alan muhdesatın davacıya ekonomik anlamda katkı sağladığı,

turizm bölgesinde bulunan tesislerin on iki ay boyunca faal olarak çalıştığı, işgal alanından tüm yıl boyunca tasarrufun devam ettiği dikkate alınarak alınması gerekli ecrimisil bedelinin yıllık olarak hesaplanmasının uygun olacağı belirtilmiştir.

Bilirkişi raporunda taşınmazın m² birim bedelinin 2017 yılı için 95 TL/m², 2018 yılı için 108,74 TL/m², 2019 yılı için ise 134.552 TL/m² olarak tespit edildiği, bu durumun hukuka uygun olduğu, ancak işgal edilen alanın idarece, 2017, 2018 ve 2019 yılları için 833,77 m² olarak tespit edilmesine rağmen bilirkişi raporunda 1188,09 m² belirlenmesinin, davacı taraf aleyhine sonuçlar doğuracağı, söz konusu tespitlerin "aleyhe hüküm verme yasağı" ilkesi kapsamında değerlendirilerek,

bilirkişilerce ecrimisil düzeltme ihbarnamesinde belirtilen alandan daha fazla işgal alanı için ecrimisil bedeli hesaplanmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, her ne kadar İdare Mahkemesince, yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu hükme esas alınarak dava konusu ... tarih, ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 257.031,58-TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu,

226.965,34-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmişse de, yukarıdaki açıklamalar uyarınca aleyhe hüküm verme yasağı kapsamında, dava konusu taşınmaza ilişkin 833,77 m2 işgal alanı üzerinden 2017 yılı için 95 TL/m², 2018 yılı için 108,74 TL/m², 2019 yılı için ise 134,552 TL/m² birim bedelleri dikkate alınarak toplam ecrimisil miktarının 181.377,92-TL olacağı, bu durumda davanın 257.031,58-TL'nin reddine yönelik kısmının, 75.653,66-TL'lik kısmında hukuka uyarlık, 181.377,92-TL'lik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmamaktadır.