Danıştay 4. Daire E.2023/5707 K.2024/5827

Dava konusu istem: İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, ... Mahallesi'nde bulunan ... ada, ... parsel sayılı tamamı Hazineye ait 167.680,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 5.370,00 m²'si üzerinde plaj işletmeciliği yapılmak sureti ile davacı tarafından işgal edildiğinden bahisle 26/08/2017-14/09/2018 tarihleri arasındaki dönem için 372.674,50-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesi üzerine düzenlenen ... tarihli, ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın 15/09/2018-07/07/2020 tarihleri arasında 5.020 m²'lik kısmının işgal edildiğinden bahisle ... tarihli, ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlendiği, aynı tarihli ve ... sayılı dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde ise aynı taşınmazın 5.370 m²'si üzerinde tasarrufta bulunduğu yönünde açıklama yapıldığı, dava dilekçesinde ise, söz konusu metrekare farklılığına ilişkin olarak davalı idarece herhangi bir açıklama ve tespitte bulunulmadığının belirtildiği,

her ne kadar dava konusu ecrimisil ihbarnamesine esas alınan 07/07/2020 tarihli taşınmaz tespit tutanağında işgal edilen alan üzerinde "atık su tesisi" açılmasından dolayı taşınmazın bir kısmındaki işgalin terk edildiği gerekçesi ile 15/09/2018 tarihinden itibaren 5.020 m² esas alınmak suretiyle ecrimisil bedeli belirleneceği yönünde açıklama yapılmışsa da, 15/09/2018 tarihi itibariyle, atık su tesisinin hangi nedenler ile taşınmazın kullanımına engel olduğu yönünde açıklama yapılmadığı,

şayet söz konusu tarihte atık su tesisi açılmış ise, atık su tesisinin faaliyete geçtiği tarihten önce, "yürütülen inşai faaliyetler aşamasında da" davacı tarafından kullanılması yönünde engel bulunabileceği, bu yönüyle taşınmazın fiilen davacı tarafından kullanılan kısmına dair yüzölçümünün belirsizlik oluşturduğu, inşa edilen atık su tesisi nedeniyle söz konusu taşınmazın kullanılması yönünde engel teşkil eden, kullanımı sınırlayan durumun tam olarak hangi tarihten itibaren mevcut olduğu hususunun ve fuzuli şagil durumunun her yönüyle somut tespitler ile belirlenmediği,

bu nedenle anılan taşınmaz tespit tutanağı esas alınmak suretiyle düzenlenen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

07/07/2020 tarihli tespit tutanağında, taşınmazın 15/09/2018 tarihine kadar 5370 m²'sinin bu tarihten tespit tarihine kadar ise 5020m²'sinin işgal edildiğinin belirtildiği, ecrimisil birim bedelinin ...

İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında 2017 yılı için 60 TL/m² olarak belirlenerek sabit hale geldiği, sonraki dönem için (15/09/2018-07/07/2020) aynı tespit tutanağına dayanılarak düzenlenen ecrimisil işlemine karşı açılan davanın reddine karar verildiği, temyize konu karar ile çelişen bir durumun ortaya çıktığı, 16/11/2021 tarihinde taşınmazda yeniden tespit yapıldığı, burada ahşap iskele yapılmak suretiyle işgal alanının 5320 m²'ye çıkarıldığının tespit edildiği,

böylece 07/07/2020 tarihli ve 16/11/2021 tarihli tutanakların birbirini onaylar nitelikte olduğu belirtilerek dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu kararda ise hukuka uyarlık bulunmadığından bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3621 sayılı Kıyı Kanunun 5. maddesinde," Kıyılar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır." hükmü bulunmaktadır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." kuralına yer verilmiştir.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." düzenlemesi getirilmiştir.

Uyuşmazlıkta, her ne kadar dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen işgal döneminde işgal alanının yüz ölçümü somut tespitler ile belirlenmediği belirtilmiş ise de; dosyada mevcut 29/07/2019 tarihli taşınmaz tespit tutanağından, işgalin başladığı 2003 yılından 15/09/2018 tarihine kadar ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın 5370 m²'sinin 15/09/2018 tarihinden sonra ise 5020 m²'sinin işgal edildiğinin saptandığı, işgal alanındaki bu küçülmenin de ilgili belediyenin atık su hattı açması nedeniyle davacı tarafından 350m²'lik alanın terkedilmesinden kaynaklandığı, bu durumun anılan tutanağa ekli fotoğraflarla da somutlaştırıldığı,

ayrıca 07/07/2020 tarihli taşınmaz tespit tutanağında da işgal alanındaki bu küçülmenin 15/09/2018 tarihinde gerçekleştiğinin yinelendiği, bu doğrultuda davalı idare tarafından dava konusu işlemde belirtilen işgal döneminden (26/08/2017- 14/09/2018) önceki dönemlerde belirlenen ecrimisil bedelinin 5370 m²'lik işgal alanı üzerinden hesaplandığı ve buna karşı açılan davada dava konusu işlemin kısmen iptaliyle davanın kısmen reddi yolunda verilen karara karşı (...

İdare Mahkemesi E:..., K:...) yapılan istinaf başvurusunun reddedilmesi sonucunda kesinleştiği ayrıca dava konusu işlemde belirtilen işgal döneminden sonraki dönemlerde (15/09/2018-07/07/2020) belirlenen ecrimisil bedelinin ise 5020 m2'lik işgal alanı üzerinden hesaplandığı ve buna karşı açılan davada verilen davanın reddi yolundaki kararın ise (... İdare Mahkemesi E:..., K:...) istinaf ve temyiz aşamalarından onanmak suretiyle geçtiği anlaşılmıştır.

Bu durumda, Devletin hüküm ve tasarrufunda bulunan kıyıda plaj işletmek suretiyle 15/09/2018 tarihine kadar 5370m2'lik alanda fuzuli işgali sabit olan davacıdan, ecrimisil istenilebileceği açık olup Mahkemece, kesinleşen yargı kararları da dikkate alınmak ve gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle idarece tespit edilen işgal alanın ve hesaplanan ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesiyle 336 sayılı Milli Emlak Tebliğinin 5. maddesi uyarınca isabetli olup olmadığının saptanması gerekirken bu hususlar yerine getirilmeden eksik inceleme neticesinde verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARŞI OY (X)

Dosyanın incelenmesinden; taşınmaz tespit tutanaklarında 5370m2 olan işgal alanının 15/09/2018 tarihinden sonra 5020m2 olarak saptandığı, bu değişimin ilgili belediye tarafından yapılan atık su hattının açılmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince işgal alanının küçülmesine neden olan atık su hattının inşaat sürecinin ne zaman başladığının ara kararı ile davalı idareden sorulmak yerine ilgili belediyeden sorulmak suretiyle açıklığa kavuşturulması ve araştırma sonucunda ortaya konulacak işgal alanına göre gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle ecrimisil hesabı yaptırılarak karar verilmesi gerektiğinden yeterli araştırma yapılmadan eksik inceleme sonucunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle bozulması gerektiğinden Dairemiz kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.