Danıştay 4. Daire E.2023/5787 K.2024/7139

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesinde bulunan, davalı idarenin tasarrufundaki taşınmazın kafeterya olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 22/10/2015-31/12/2018 tarihleri arası dönem için toplam 367.748,00 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporuna göre idarenin tasarrufunda bulunan ve davacı şirket tarafından "kafeterya" olarak kullanılan 467,00 m²'lik alanın 22/10/2015-31/12/2018 tarihleri arasındaki dönemde toplam 207.600,22 TL ecrimisil getirebileceği anlaşılmakla, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 160.147,78 TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin 1. fıkrasında "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına, aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği. 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı.

11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı.

12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, 19 Mayıs Mahallesinde bulunan davalı idarenin tasarrufundaki taşınmazın 22/10/2015-31/12/2018 tarihleri arasında kafeterya olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgalinin 05/03/2019 tarihli tutanak ile tespit edildiği, tutanakta davacı ile davalı idare arasında yapılan kira sözleşmesinin 21/10/2015 tarihinde sona erdiği, tespit tarihi itibarıyla herhangi bir sözleşmenin bulunmadığı tespitlerine yer verildiği, kıymet takdir raporu ile ecrimisil istemine konu olan tutarın davacı tarafından kira sözleşmesi dahilinde ödenen son kira bedelinin üretici fiyat endeksi oranı dikkate alınıp artırılarak hesaplanmak suretiyle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenmesi üzerine akılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacı ile yapılan olan kira sözleşmesinin süresinin, 21/10/2015 tarihinde sona erdiği ve sonrasında kira sözleşmesinin yenilenmediği anlaşılmakla, ecrimisil istenen dönem için davacının taşınmazda işgalci olduğu ve kendisinden ecrimisil istenebileceği açıktır.

Bu durumda, uyuşmazlığın çözümü için yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara esas alınan bilirkişi raporundaki "idarece 2015 yılı için belirlenen 204,53 TL/m² değerinin yüksek olduğu, taşınmazın hali hazır konumu ve kullanım biçimi dikkate alındığında 2015 yılı için 120,00 TL/m² ecrimisil bedelinin uygun olduğu" yönündeki değerlendirme göz önüne alındığında, idarece taşınmaz için kıymet takdirine esas alınan son kira bedelinin ilişkin olduğu kira sözleşmesinin taraflardan istenilerek, taşınmaza ait son kira bedeline ecrimisil dönemi için yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle hesaplanacak tutarın asgari değer olarak dikkate alınması gerekirken, bu husus gözetilmeden kurulan kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.