Danıştay 4. Daire E.2023/5821 K.2024/6398

Dava konusu istem: İzmir ili, Çeşme ilçesi, .... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan 3.750,00 m²'lik taşınmazın 22/04/2019-22/04/2020 tarihleri arasında günübirlik tesis alanı olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle 323.574,26 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; aynı taşınmazın 22/04/2018- 22/04/2019 tarihleri arasındaki dönemde davacı tarafından günübirlik tesisi alanı olarak fuzulen işgali nedeniyle düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine açılan davada yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda 2019 yılı için belirlenen ecrimisil birim bedeli dava konusu döneme uyarlandığında 367.626,26 TL ecrimisil istenilebileceği sonucuna varılmış olması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yapı kayıt belgesi olduğu, sezonluk kullanım olduğu, tüm yıl için ecrimisil istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında. "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden, İzmir ili, Çeşme ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:... mülkiyeti davalı idareye ait 3.750,00 m²'lik taşınmazın 22/04/2011 tarihli kira sözleşmesiyle davacı tarafından kullanılmakta iken üç yıl süreli kira sözleşmesinin süresinin bitmesine rağmen taşınmazın kullanılmaya devam ettiğinin tespit edildiği, birer yıl arayla ecrimisil ihbarnameleri düzenlendiği ve dava yoluna gidilmeden ecrimisil bedellerinin ödendiği, dava konusu 22/04/2019-22/04/2020 tarihleri arasındaki dönem için ise 323.574,26 TL ecrimisil istenilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesince, davalı idare tarafından tespit edilen ecrimisil bedelinin fahiş olduğu iddiasının incelenmesi amacıyla dava konusu taşınmazın bir önceki işgal dönemi için düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine açılan davada yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazın kira değerinin tespitinde emsal karşılaştırma yönteminin kullanıldığı, buna göre 2009 yılı için belirlenen birim bedele yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle yapılan hesap sonucu 367.626,26 ecrimisil belirlendiği ve bu doğrultuda karar verildiği görülmektedir.

Ecrimisilin, işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, işgalcisine sağlamış olduğu ekonomik değer, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, bilirkişilerce ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının emsal oluşturabilecek yerlerin ecrimisil ve kira bedeli, önceki dönem ecrimisil ve emsal yargı kararları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Dava konusu taşınmazın davacıya kiralanmasına ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin 18/11/2024 tarih ve E:2023/5697, K:2024/6394 sayılı dosyasına sunulan noter onaylı kira sözleşmesi 22/04/2011 başlangıç tarihli, 3 yıl süreli ve ilk yıl kira bedelinin 55.000,00 TL olarak belirlendiği görülmektedir.

Bu durumda; dava konusu taşınmaza ilişkin, davalı idare ile davacı arasında düzenlenen ve dava konusu işleme emsal oluşturabilecek nitelikteki 22/04/2011 tarihli kira sözleşmesi ile kira bedelinin belirlendiği, Bölge İdare Mahkemesince gerek duyulması halinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak dava konusu yere ilişkin kira bedeli dikkate alınmak ve bu bedele her yıl Maliye Bakanlığınca yayınlanan yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle tespit edilecek bedel üzerinden yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyiz konusu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 12. fıkrasında; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, idarenin ecrimisil belirlerken aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri konusunda birden fazla bilirkişiden görüş aldığı ve bunları rayiç bedel olarak kabul ederek taşınmazın kıymetini belirlediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, kira sözleşmesinin 2011 yılında yapıldığı, ecrimisil istenilen dönem ile kira sözleşmesi tarihi arasındaki sürenin fazla olduğu ve zaman içerisinde taşınmazın yer aldığı bölge için rayiç değerinin yasal değerleme oranlarının üzerinde artabileceği, bunun yanında taşınmaz değerini etkileyecek tüm unsurlar ile piyasa koşullarını en iyi yerel kaynakların bildiği göz önünde bulundurulduğunda, davalı idarenin de bedel tespitinde bu hususları dikkate aldığı birlikte değerlendirildiğinde, mahkeme kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.