Danıştay 4. Daire E.2023/6276 K.2024/6859

Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı, tamamı Hazineye ait 8.732,03 m2 yüzölçümlü taşınmazın, 2412 m2'si üzerinde spor tesisleri yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 12/12/2013 - 05/03/2015 tarihleri arasındaki dönem için 306.551,59-TL tutarında ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K... sayılı kararda; Mahkemece mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında düzenlenen bilirkişi raporunda; söz konusu taşınmazın, işgalin olduğu dönem olan 12/12/2013 - 05/03/2015 için 95.222,52-TL ecrimisil getirisinin olabileceğinin hesaplandığı, meydana gelen farkın fahiş ecrimisil tespitinden kaynaklandığı anlaşıldığından, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 211.329,07-TL’lik kısmının hukuka aykırı, 95.222,52-TL’lik kısmının ise hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddine, dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu kararın dayandığı bilirkişi raporunda hatalı hesaplamalara yer verildiği, ecrimisil bedeli hesaplamasının mevzuat ile idarelerine verildiği, davacının ecrimisil bedelinin fahiş olduğuna ilişkin iddiasının somut bilgi ve belgeye dayanmadığı belirtilerek, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında.

"Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir.

Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85.maddesinin 2. fıkrasında; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.

336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5.maddesinin 3.fıkrasında.

"Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen taşınmazın üzerinde spor tesisleri yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 12/12/2013 - 05/03/2015 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 306.551,59-TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin ecrimisil ihbarnamesi gönderildiği, bu ihbarnamede belirlenen tutar idare tarafından tespit ve takdir edilirken taşınmazın birim bedelinin 2013 yılı için 50,23TL/m2, 2014 yılı için 105,00 TL/m2, 2015 yılı için 110,31 TL/m2 olarak belirlendiği,

Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda ise dava konusu işlemlerde belirtilen taşınmazın birim bedelinin 2013 yılı için 30,00 TL/m2 olduğu tespit edilip bu tutara TÜİK-ÜFE endeksi uygulamak suretiyle 2014 yılı için 31,56 TL/m2, 2015 yılı için ise 34,59 TL/m2 olarak belirlendiği, daha sonra 12/12/2013-05/03/2015 tarihleri arasındaki dönem için ise toplam 95.222,52 TL tutarında ecrimisil bedeli hesaplandığı, ecrimisile konu taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin ise bilirkişi raporunda belirtilmediği, ancak davalı idarenin savunma dilekçesinde.

2013 yılı emlak vergisine esas asgari değerin 1.357,20TL/m2, 2014 yılı için 3.500,00TL/m2, 2015 yılı için 3.676,93 TL/m2 olduğunun ifade edildiği, internet ortamında haricen yapılan araştırma sonucunda dava konusu işleme konu taşınmazın 12/12/2013-05/03/2015 tarihleri arasındaki dönem için emlak vergisine esas asgari değerinin tespit edilemediği anlaşılmıştır.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda; temyize konu kararın dayandığı bilirkişi raporunda, dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin tespit edilmeden, bu hususta idare tarafından savunma dilekçesinde ifade edilen verilerin de dikkate alınmayıp daha düşük bir bedelin esas alındığı,

yukarıda belirtildiği üzere taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önüne alındığında, yapılacak araştırma sonucunda söz konusu taşınmazın emlak vergisine esas asgari değeri belirlendikten sonra gerek duyulması halinde bilirkişilerden de ek rapor alınmak suretiyle taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedeli tespit edilerek,

dava konusu işlemlerde belirtilen tarihler arasındaki dönemlere yeniden değerleme oranı da uygulanmak suretiyle hesaplama yapılmasından sonra bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.