Danıştay 4. Daire E.2023/6495 K.2024/6614

Dava konusu istem: İstanbul ili, Ümraniye ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Sokak, No:...adesinde bulunan ilköğretim alanı, park alanı ve yol olarak kamuya terk edilmiş toplam 1.400 m²'lik alanın, hurda ve yediemin deposu şeklinde kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, davacıdan 01/09/2014-31/08/2019 tarihleri arasındaki dönem için 275.520,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin alınan ...tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararı ile söz konusu ecrimisil alacağının tahsili amacıyla düzenlenen... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin ve tesis edilen haciz işlemlerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; bakılan uyuşmazlıkta toplam 1.400 m² işgalli alan üzerinden ecrimisil tahakkuk ettirildiği, davalı idarenin ecrimisil tahakkukuna yetkili olduğu yol ve park işgali ile yetkisiz olduğu ilkokul alanı işgallerinin ne kadar olduğunun somut olarak ortaya konulamadığı; diğer taraftan, davalı idareye bağlı zabıta memurlarınca tutulan 12/09/2019 tarihli tutanak üzerine ecrimisil tahakkuk ettirildiği, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkındaki Yönetmeliğin 84. maddesinde belirtilen özelliklere haiz bir taşınmaz tespit tutanağının ise bulunmadığı;

bu durumda, davalı idarenin hüküm ve tasarrufu kendisinde olan yol ve park alanı olarak belirlenmiş kısımlar yönünden taşınmaz mahallinde düzenlenen ve işgalin başlangıç tarihine, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümüne, işgalcilerine, kullanım amacına, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilen taşınmaz tespit tutanağı düzenlenerek tespit yapılması gerekirken, aykırılığın ve tahakkuka yetkili olunan alanın somut olarak belirlenmediği ve bu şekilde bir tespit yapılmaksızın ecrimisil istenildiği anlaşıldığından,

dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının iptal gerekçesinde 2886 sayılı Kanun uyarınca taşınmaz tespit tutanağının düzenlenmesinin zorunlu olduğundan bahsedildiği, ancak böyle bir zorunluluğun bulunmadığı, taşınmaz tespit tutanağında bulunması gereken işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale konu olan yüzölçümü gibi bilgilere dava dosyasında mevcut olan kıymet takdir komisyonu ecrimisil cetveli ve Encümen kararında da yer verildiği, dava konusu işlemlerin buna istinaden iptal edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde; "Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı" hükmü düzenlenmiştir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde.

"İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir.

Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır.

Öte yandan; 2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 84. maddesinin 2. fıkrasında, "Taşınmazın mahallinde düzenlenecek taşınmaz tespit tutanağında; işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilir."; 85. maddesinin 1. fıkrasında da, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." hükümleri düzenlenmiştir.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca imar plânlarında umumi hizmetlere ayrılan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde sayılan (otopark, yol ... gibi) yerlerin belediyelerin hüküm ve tasarrufuna girdiği tarihten itibaren, bu yerleri kullanan işgalcilerden 5393 sayılı Kanun'un 15. ve 2886 sayılı Kanun'un 75. maddelerine istinaden belediyeler tarafından ecrimisil istenebileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Ümraniye ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren davacı şirketin ... Sokak, ... Sokak ve ...

Sokakta bulunan kamuya terk edilmiş alanı 2014 yılına kadar kısmen, 2014 yılından itibaren ise tamamen hurda ve yeddi emin deposu olarak kullandığının zabıta memurları tarafından tutulan 12/09/2019 tarihli tutanak ile tespit edildiği, bunun üzerine ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümen kararı ile ilköğretim alanı, park alanı ve yol olarak kamuya terk edilmiş toplam 1.400 m²'lik alanın işgali nedeniyle 01/09/2014-31/08/2019 tarihleri arası için 275.520,00 TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirildiği,

anılan tutarın ödenmemesi üzerine tahsili amacıyla ... tarih ve ... sayılı ödeme emri düzenlendiği ve kamu alacağı nedeniyle haciz işlemleri tesis edildiği; söz konusu işlemlerin iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bakılmakta olan davada, her ne kadar İdare Mahkemesince, davalı idarenin ecrimisil tahakkukuna yetkili olduğu yol ve park işgali ile yetkisiz olduğu ilkokul alanı işgallerinin ne kadar olduğu somut olarak ortaya konulmaksızın toplam 1.400 m² işgalli alan üzerinden ecrimisil tahakkuk ettirildiği,

bununla birlikte, düzenlenen taşınmaz tespit tutanağının da Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkındaki Yönetmeliğin 84. maddesinde belirtilen özelliklere haiz olmadığı dikkate alınarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ve Bölge İdare Mahkemesince söz konusu karara ilişkin istinaf başvurusu reddedilmiş ise de, zabıta memurları tarafından tutulan 12/09/2019 tarihli tutanak ile yapılan tespitlerin, davacının, imar planında yol ve park alanı olarak tanımlanan ve davalı idarenin hüküm ve tasarrufunda bulunan alanda fuzuli şagil olduğunun tespiti ve davacıdan ecrimisil istenebilmesi için yeterli olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile tarafların iddiaları da göz önünde bulundurularak, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, ecrimisile konu toplam 1.400 m² işgal alanının ne kadarlık kısmının davalı idarenin ecrimisil tahakkukuna yetkili olduğu yol ve park alanında olduğunun netleştirilmesi, davalı idarece tespit edilen işgal alanı ile hesaplanan ecrimisil bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesiyle 336 sayılı Milli Emlak Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca hukuka uygun olup olmadığının değerlendirilmesi ve bunun sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.