Danıştay 4. Daire E.2023/6642 K.2024/1964

Dava konusu istem: İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, ... Mahallesi,... Caddesi, No:... adresinde bulunan davacı şirkete ait saat montaj atölyesi işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine dair ... tarih ve ...sayılı işlemin iptali ile 14/05/2015 tarihli mühürleme işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu işlemin gerekçesine bakıldığında; işyerinin faaliyet göstereceği binaya ilişkin olarak iskan bozulmak suretiyle yıkım ve para cezasının mevcut olduğu ve bina sakinlerinden muvafakatname alınmadığı, iskanı olmayan binada faaliyet gösteren ruhsatsız işyerinin şikayet olduğu takdirde bina sakinlerinin tamamından muvafakatname alması gerektiği şeklinde tesis edildiği, davacının faaliyetine idareye ruhsat harcı ödemek suretiyle devam ettiği, idareden habersiz faaliyetin söz konusu olmadığı, itfaiye raporu gibi bir kısım belgelerin de alındığı,

dosyada bulunmamış olmakla birlikte davacı beyanıyla sabit olduğu üzere faaliyete geçici ruhsat uygulaması suretiyle izin verildiği, dava konusu işlemin, tesis edilme gerekçesi bakımından kendi içinde çelişki arz ettiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin (b) ve (c) bentlerinde sayılanlar haricindeki işyerleri için faaliyetin sürdüğü taşınmaza ilişkin olarak iskan belgesinin alınmamış olmasının ruhsat için ret sebebi olmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işyerinin faaliyette olduğu binaya ait İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından teknik elemanlarca düzenlenen raporda iskan bozulmak suretiyle yıkım ve para cezasının mevcut olduğu, 9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince iskanı olmayan binada faaliyet gösteren işyerine bu sebeple işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmediği, 04/12/2014 tarihli yazı ile GSM hükümleri gereğince faaliyet gösteren ruhsatsız işyerinin şikayet olduğu takdirde bina sakinlerinin tamamından muvafakatname alması gerektiği, aksi takdirde mühürlenerek faaliyetten men edileceği hususunun bildirildiği,

buna rağmen bina sakinlerinin tamamından muvafakatname almadığından mühürlenerek faaliyetten men edileceğinin davalıya 10/12/2014 tarihinde bildirildiği, ayrıca 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 184. maddesinin 3. Fıkrasında " yapı kullanma izni almamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır" hükmünün yer aldığı, tesis edilen tüm işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

İstanbul İli, Küçükçekmece İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan davacı şirkete ait saat montaj atölyesi işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin reddine dair ...tarih ve ...sayılı işlem ile 14/05/2015 tarihli mühürleme işleminin iptali istemiyle açılan davada verilen iptal kararı, davalı idare tarafından temyiz edilmiştir.

10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 14/07/2005 tarih ve 2005/9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasında, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmüne yer verilmiştir.

Dava konusu işlemin gerekçesine bakıldığında; işyerinin faaliyet göstereceği binaya ilişkin olarak iskan bozulmak suretiyle yıkım ve para cezasının mevcut olduğu ve bina sakinlerinden muvafakatname alınmadığı, iskanı olmayan binada faaliyet gösteren ruhsatsız işyerinin şikayet olduğu takdirde bina sakinlerinin tamamından muvafakatname alması gerektiği şeklinde tesis edildiği görülmektedir.

Her ne kadar mahkeme kararında, dava konusu işlemin birden fazla sebebe dayandırıldığından bahisle her sebep yönünden inceleme yapılmış ise de, işleme dayanak sebeplerin birden fazla olması durumunda baskın (belirleyici) olan sebebin, idarenin işlemi gerçekleştirmesini sağlayan asıl sebep olduğu, ek (ikincil) sebeplerin ise idari işlemin asıl sebebini teşkil etmeyen, idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde önemli rol oynamayan, bu sebepler olmasa bile idarenin söz konusu işlemi gerçekleştirebileceği sebepler olduğundan bakılan davada da, dava konusu işlemin asıl sebebi binanın iskansız olması nedeniyle işlemin sebep unsurunun bu yönüyle incelenmesi gerekmektedir.

Mahkemece, bina sakinlerinin tamamından muvafakatname alınması gerektiği ve iskanı olmayan binada faaliyet gösteren ruhsatsız işyerine ruhsat verilemeyeceği hususuna ilişkin olarak yapılan değerlendirmelerin ikincil sebepler hakkında olduğu görülmekte olup işyerinin faaliyet göstereceği binaya ilişkin olarak iskan bozulmak suretiyle yıkım ve para cezasının mevcut olduğu, (imara aykırılık) hususuna ilişkin olarak, davacıya ait işyerinde imara aykırılık durumunun tespiti yapılmış ise de davacıya aykırlığın giderilmesi için 15 günlük sürenin verilmediği yönündeki gerekçenin ise hukuka uygun olmadığı,

zira, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesinde "... Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. ....

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır. " hükmünün ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontroller sonucundaki tespitlere ilişkin olduğu, söz konusu saat montaj atölyesinin ruhsatının mevcut olmaması nedeniyle ruhsat başvuru aşamasında 15 günlük süre verilmesi söz konusu olmadığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin belirtilen gerekçe ile reddine ilişkin Mahkeme kararında ise hukuka uyarlık görülmemiştir.

Mühürleme işlemi yönünden ise, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılacağından işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla davacıya ait "Saat Montaj Atölyesi" olarak faaliyette bulunan işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin 07/04/2015 tarihli işlemle reddedildiği ve mühürleme işleminin ise 14/05/2015 tarihi olduğu dikkate alındığında, işyerinin ruhsatsız olduğu ve tesis edilen mühürleme işleminin hukuka uygun olduğu görüşüyle Daire kararına katılmıyorum.