Danıştay 4. Daire E.2023/6677 K.2023/6001

Dava konusu istem: Şanlıurfa İli, Eyyübiye İlçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde bulunan ve ''...'' olarak faaliyet gösteren iş yerine Bülent Damar adına tanzim olunan Umuma Açık ve Eğlence Yerleri iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının idarece iptaline dair … tarih ve … sayılı (… tarih ve … sayılı) işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mevzuatta bir faaliyet konusuna dair ruhsat verilmeden evvel yahut ruhsat verildikten sonra işyerinin sürekli denetime tabi tutulacağı, işyerinde o faaliyetin yürütülüp yürütülmeyeceğinin mevzuatta yer alan kurallar ve standartlar bakımından inceleneceği, şayet mevzuatta yer alan kurallar ve standartlar sağlanmakta ise o faaliyetin o işyerinde yapılmasına izin (ruhsat) verileceği, aksi halde izin (ruhsat) verilmeyeceği, yahut verilen ruhsatın idarece kaldırılacağının öngörüldüğü, olaydaki işyerine verilen ruhsatın sadece işyeri sınırları bakımından geçerliliğini korumakta olduğu,

davacının işyeri sınırları bakımından geçerli olan ruhsata dayanarak işyeri sınırı olamayan ve halkın kullanımına açık olan umuma mahsus gezi yollarına (da) masa-sandalye koyarak bu alanlarda (da) işletmecilik yaptığının anlaşıldığı, işletmeye 15 gün süre verilerek, işyeri faaliyet alanını ruhsata konu olan işyeri alanına getirmesi istenmesine karşın, verilen 15 günlük süre içerisinde işletmenin yolda ve umuma açık gezi alanlarında faaliyet göstermeye devam ettiğinin dosya kapsamındaki fotoğraflardan anlaşılmakta olduğu, bu durumda dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının doğrudan ruhsat sahibi kişiyi ilgilendirmesi nedeniyle ancak ruhsat sahibi kişi tarafından dava açılabileceği, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali işleminin niteliği gereği ruhsat sahibi olmayan kişilerin dava açma haklarının bulunmadığı, davacının bahse konu işyerine ait işyeri açma ve çalıştırma ruhsatını ruhsat sahibinden usulüne uygun bir şekilde devralmadığı, bu nedenle davacının dava konusu işlemle yasal ve güncel bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı,

sadece söz konusu işyerini işleten kişi sıfatıyla bu davayı açma ehliyetine sahip olmadığı, bu kapsamda mahkeme kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu yer olan taşınmazın karşılığında kira bedeli ödendiği ve masa, sandalye koymak suretiyle tasarruf edildiği, işletmenin eski sahibi Bülent Damar ile noterde … tarih ve … yevmiye numarası ile devir sözleşmesi yapılarak işletmenin devralındığı, bu nedenle dava ehliyetinin bulunduğu, ruhsat devrinin noter aracılığıyla kuruma bildirildiği, bu kapsamda usul ve yasaya aykırı Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; "İdari dava türleri şunlardır: a)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,..." hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasında. "Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu, faaliyet alanı ve adresin değişmemesi kaydıyla iş yerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.

Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ve ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması halinde, söz konusu aykırılıklar ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez." düzenlemesine, 7. fıkrasında; ise "Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur.

Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden, "..." olarak faaliyet gösteren dava konusu işyeri için dava dışı ... adına ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, davacı ile dava dışı ... arasında akdedilen ve Şanlıurfa 4. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numarası ile düzenlenen "İşletmenin Devri Sözleşmesi" ile işletmenin 2.000,00-TL karşılığında davacıya devredildiği,

... tarih ve ... sayılı Şanlıurfa Valiliği yazısıyla ilgili kamu idarelerinden, Eyyüp Peygamber Makamı ve Dergah-Balıklıgöl Kent Platosu içerisindeki ve çevresindeki işletmelerce halkın gezi ve yürüyüş alanları ile çimlere masa, sandalye ve kürsü konularak yapılan işgallerin önlenmesi için gerekli yasal işlemelerin yerine getirilmesinin istenildiği, bu kapsamda davalı idare ekiplerince 19/09/2016 tarihinde dava konusu işyerinde yapılan denetimde "işyerinin ruhsata muhalefet ettiği" hususunun tutanak altına alındığı,

anılan denetim sonucunda ruhsat sahibi olan dava dışı ...'a hitaplı olarak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi kapsamında işyerindeki aksaklıkların giderilmesi için ... tarih ve ... sayılı yazı ile 15 gün süre verildiği, akabinde 28/09/2016 tarihinde davacı tarafından devir sözleşmesinin davalı idareye bildirildiği, davalı idarece dava konusu sürecin başlaması ve yeni ruhsat düzenlenmesinin mümkün olmamasından bahisle işletmeyi devralan davacı adına işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmediği,

verilen süre içerisinde işyerinin önünde ve arkasında işletme alanı dışında bulunan boş alanlardaki masa, sandalye vb. müştemilatların kaldırılmadığının tespit edilmesi üzerine … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline yönelik … tarih ve … sayılı dava konusu işlemin tesisi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, iptal davalarının menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabileceği, davacı ile iptali istenilen idari işlem arasında kurulabilecek meşru, kişisel ve güncel bir ilişki veya ilginin menfaat ihlali koşulunun varlığı için yeterli olduğu, bir menfaatin kişisel menfaat sayılabilmesi için iptali istenilen işlemin doğrudan doğruya davacı hakkında alınmasının gerekmediği, öte yandan ruhsat intibakı gereken hallerde ilgililere 3 ay içerisinde başvurma hakkı tanındığı ve aynı zamanda başvuru konusunda bir yükümlülük getirildiği,

bu süre zarfında başvuru yapılmamasının doğrudan ruhsat iptaline sebep olamayacağı, başvuruda bulunulmadığının tespiti halinde ilgililere ruhsat intibakının yaptırılması için idare tarafından 15 gün süre verilmesi gerektiği ve bu süre sonunda da ruhsat intibakı yaptırılmadığı hallerde yetkili idare tarafından ruhsat iptalinin gerçekleştirileceği açıktır.

Bu durumda, her ne kadar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, davacının bahse konu işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatını ruhsat sahibinden usulüne uygun bir şekilde devralmadığı, bu nedenle davacının dava konusu işlemle yasal ve güncel bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı, sadece söz konusu işyerini işleten kişi sıfatıyla bu davayı açma ehliyetine sahip olmadığı yönünde karar verilmiş ise de, davacının dava konusu işletmeyi T.C.

Şanlıurfa 4. Noterliği'nde … tarih ve … yevmiye numarası ile yapılan devir sözleşmesi ile devraldığı, akabinde 28/09/2016 tarihinde devir sözleşmesini davalı idareye bildirdiği, davacı tarafından devir tarihinden itibaren 3 aylık başvuru süresi geçirilmiş olsa da bu hususa ilişkin olarak anılan Yönetmeliğin 8. maddesi kapsamında davalı idarece tespit yapılarak 15 günlük süre verilmeden önce davacının davalı idareye ruhsat intibakı için başvuru yaptığı göz önüne alındığında, halen dava konusu ruhsatın davacıya intibakının mümkün olduğu,

bu kapsamda menfaatinin etkileneceği kesin olan davacının dava açma ehliyetinin bulunduğu ve davanın esasının incelenmesi gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.