Danıştay 4. Daire E.2023/6726 K.2023/6200

Dava konusu istem: Balıkesir ili, Edremit ilçesi, …Mahallesi (Köyü), …Evleri, No:…adresinde bulunan, "…" adlı işyerine ait kira sözleşmesinin geçersiz olduğundan bahisle …tarih ve …numaralı ve …tarih ve …numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı işlem ile bu işlemin davacıya bildirimine ilişkin …tarih ve …sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda;

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamına giren bir işyerine ruhsat alınmak istendiğinde bu işyerinin bulunduğu taşınmazın mülkiyet durumunun kira sözleşmesi yahut tapu senedi ile tevsik edilmesi gerektiği anlaşılmakta ise de, başvuru esnasında kira ilişkisini inceleme yetkisi bulunan idarelere, işyerinin ruhsatlandırılmasının akabinde yapılacak denetimler esnasında kiracılık ilişkisinin devam edip etmediğini denetleme yetkisi verildiği yönünde anılan mevzuatta bir belirleme bulunmadığı,

idarelerin bu yönde bir yetkisi bulunmadığı halde bulunduğunu kabul etmenin tamamen özel hukuk hükümlerine dayanan ve sadece taraflar arasında sonuç doğuran kira ilişkisine kamusal bir boyut katması sonucu doğuracağı, kira sözleşmesiyle ilgili uyuşmazlıkları çözüme kavuşturma yetkisi adli yargı makamlarında olduğu halde kira ilişkisinin sona erdiğinden bahisle idarenin kamusal yetkileri kullanarak işyeri ruhsatlarını iptal etmesi durumunda yetkisiz idarece işlem tesis edilmiş olacağı, bu durumun ise özel hukuk alanına müdahale anlamına geleceği, bunun da ötesinde davalı idarenin ruhsat iptal işlemini tesis eden taraf olmasının yanında,

aynı zamanda uyuşmazlığa konu kira ilişkisinin de tarafı olduğu dikkate alındığında söz konusu müdahalenin yanlışlığının daha açık şekilde ortaya çıktığı, bu durumda kira sözleşmesinin geçerli olup olmadığı ancak adli yargı yerince verilecek bir kararla belirleneceğinden, bu yönde alınmış bir yargı kararı bulunmadığı halde idarenin yaptığı tespite istinaden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bahse konu taşınmazın köy malı niteliğinde olduğu ve kiraya verilmesi durumunda köy ihtiyar heyetinin görüş ve bilgisinin alınması gerektiği bu nedenle kira sözleşmesinin geçersiz olduğu, bu usulsüzlük karşısında ruhsatın iptal edilebileceği ve tesis edilen işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 'Ruhsatın düzenlenmesi' başlıklı 12. maddesinde, "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder.

Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılmasında bu Yönetmeliğin dördüncü kısmında belirtilen süreler geçerlidir.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin Eki Örnek 1'de ise ruhsat başvurusu esnasında işyerinin faaliyete geçeceği taşınmazın mülkiyet durumunu gösteren kira sözleşmesi ya da tapu suretinin idareye sunulacağı belirtilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının 01/02/2012 tarihli kira sözleşmesi ile Balıkesir ili, Edremit ilçesi,.

Köyü tüzel kişiliğine ait piknik alanı ve restaurant niteliğindeki taşınmazı 10 yıllığına kiraladığı, 6360 sayılı Kanun ile köy tüzel kişiliğinin sona ermesi üzerine davalı Edremit İlçe Belediyesinin halef olarak kira sözleşmesinin tarafı haline geldiği ve kira bedellerinin Belediye tarafından tahsiline devam olunduğu, yine ara dönemde 09/03/2016 tarihinde önceki ruhsatın kaybolması sebebiyle davalı idarece ruhsat yenilemesinin yapıldığı,

2016 yılının Kasım ayında ise davalı idare Emlak ve İstimlak Müdürlüğünce yapılan incelemede, kiralama işlemine ilişkin ihtiyar heyeti kararının bulunmadığının tespit edilmesi üzerine kira sözleşmesinin hükümsüz olduğunun ortaya çıktığından bahisle tesis edilen işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, kamu görevlisi olan muhtar tarafından, o tarihte köy kamu tüzel kişiliğine ait olan taşınmazın köy muhtarlığı adına köy muhtarı tarafından kiraya verildiği, bu konuda köy ihtiyar meclisince karar alınması gerektiği ancak herhangi bir kararın alınmadığı, bu nedenle kira sözleşmesinin başından itibaren geçersiz olduğunun açıkça görüldüğü,

idarece yapılan denetimlerde geçmişe etkili bir geçersizlik durumunun mevcut olduğunun tespiti halinde, tesis edilen yararlandırıcı hakkın da devam etmesinin beklenemeyeceği, bu nedenle kira sözleşmesinin geçersiz olduğundan bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yoluna gidilmesinde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılarak, dava konusu işlemin iptali yönündeki idare mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamıştır.

(X) KARŞI OY

Dava; Balıkesir ili, Edremit ilçesi, …Mahallesi (Köyü), …Evleri, No:…adresinde bulunan, "…" adlı işyerine ait kira sözleşmesinin geçersiz olduğundan bahisle …tarih ve …numaralı ve …tarih ve …numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edilmesine ilişkin …tarih ve …sayılı işlem ile bu işlemin davacıya bildirimine ilişkin …tarih ve …sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının 01/02/2012 tarihli kira sözleşmesi ile Balıkesir ili, Edremit ilçesi, …Köyü tüzel kişiliğine ait piknik alanı ve restaurant niteliğindeki taşınmazı 10 yıllığına kiraladığı, 6360 sayılı Kanun ile köy tüzel kişiliğinin sona ermesi üzerine davalı Edremit İlçe Belediyesinin halef olarak kira sözleşmesinin tarafı haline geldiği ve kira bedellerinin Belediye tarafından tahsiline devam olunduğu, yine ara dönemde 09/03/2016 tarihinde önceki ruhsatın kaybolması sebebiyle davalı idarece ruhsat yenilemesinin yapıldığı,

2016 yılının Kasım ayında ise davalı idare Emlak ve İstimlak Müdürlüğünce yapılan incelemede, kiralama işlemine ilişkin ihtiyar heyeti kararının bulunmadığının tespit edilmesi üzerine kira sözleşmesinin hükümsüz olduğunun ortaya çıktığından bahisle tesis edilen işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Buna göre, kira sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, ancak adli yargı yerince verilecek bir kararla belirleneceğinden, bu yönde alınmış bir yargı kararı bulunmadığı halde idarenin yaptığı tespite istinaden tesis edilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yolundaki dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı oyuyla çoğunluk kararına katılmıyoruz.