Danıştay 4. Daire E.2023/6948 K.2023/6238

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Zonguldak İli, Devrek İlçesi, Çaydeğirmeni Beldesi sınırları içerisinde faaliyet gösteren "..." adlı işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu dışında, amacına uygun olmayan şekilde işletilmesi nedeniyle söz konusu ruhsatın iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Encümen kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; davacıya ait işyerinde 2017 yılında yapılan denetimde 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının 16. bendi ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 39. maddesi uyarınca işletmenin 30 gün süreyle faaliyetten men edilmesi amacıyla mühürlenerek kapatıldığı, aynı yıl yapılan ikinci denetimde ise 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 34. maddesinin 1. ve 2. fıkrasının ihlal edilmesi sebebiyle işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 39. maddesi uyarınca işletmenin 30 gün süreyle faaliyetten men edilmesi amacıyla mühürlenerek kapatıldığı,

bu yıl içerisinde dava konusu işyerinde başka herhangi bir denetim yapılmadığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 42. maddesinin 1. fıkrasında, işletme izninin iptal edilebilmesi için 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 8. maddesinde belirtilen fiiller sebebiyle işletmenin bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilmesi gerektiği ve 4. ihlal üzerine işletme izninin iptal edileceğinin açıkça belirtildiği; öte yandan, ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... tarih ve ...

CBS sayılı "davacının suç örgütü kurmak uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti yapmak suçlarından tutuklandığı, söz konusu işletme hakkında gerekli idari işlemlerin başlatılmasına" ilişkin yazısının davacının işletme ruhsatının iptal edilmesine gerekçe olamayacağı, bu durumda; ruhsat iptali koşullarının gerçekleşmediği, davacıya ait iş yerine ilişkin olarak atfedilen fiillerin anılan madde uyarınca iş yeri ruhsatının iptalini gerektiren fiillerden olmadığı, bu fiil uyarınca ancak 2559 sayılı Kanun uyarınca para cezası verilebileceği anlaşıldığından,

davacıya ait işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince.

İdare hukukunun temel ilkelerinden biri olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca; yasada aksine bir düzenleme bulunmadıkça, bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul koşullarının aynı işlemin geri alınması ve kaldırılması işlemlerinde de aynen uygulanmasının zorunlu olduğu, ruhsatın verilmesi bakımından yetkiyi kimin kullanacağı gösterilmiş ise de, ruhsatın iptali bakımından açık bir kurala yer verilmediği,

bu durumda yetki ve usulde paralelik ilkesi gereğince, belediyenin ruhsat verme yetkisine sahip olduğu işyerlerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatını iptal etme yetkisi, belediye başkanı ya da görevlendireceği yetkili tarafından kullanılabilecek, iptali için ayrıca meclis ya da encümen kararı alınmayacağı, olayda, davacıya ait işyerine belediye başkanı tarafından verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, yine belediye başkanı ya da görevlendireceği bir yetkili tarafından iptal edilmesi gerekirken,

belediye encümeni tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yönünde tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Çaydeğirmeni Belediye Terminali'nden günün 24 saati yolculuk yapan vatandaşların sayısının sürekli artması ve beldede mola veren otobüs yolcularının gecenin ilerleyen saatlerde mağdur olmamaları nedeniyle 24 saat kahvehane işletmeciliği yapmak üzere işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen davacıya ait işletmenin 4207 sayılı Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasına aykırı davranılması nedeniyle 30 gün süre ile geçici olarak faaliyetten men edildiği, yine işletmede kumar oynatıldığı gerekçesiyle 30 gün süre ile geçici süre ile faaliyetten men edildiği, söz konusu işyerinin amacı dışında kullanıldığı,

otobüs yolcularının mağdur olmamaları düşüncesine hizmet etmediği, yapılan gayrimeşru işlere kılıf uydurulduğu, Devrek Cumhuriyet Başavcılığı'nın ... adlı işyerinin ruhsat sahibi Şaban Postal hakkında suç örgütü kurmak, uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti yapmak suçlarından tutuklanmaları nedeniyle söz konusu işyeri hakkında gerekli idari işlemlerin başlatılması talimatı üzerine işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği ve tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davacı tarafından, Zonguldak İli, Devrek İlçesi, Çaydeğirmeni Beldesi sınırları içerisinde faaliyet gösteren "..." adlı işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu dışında, amacına uygun olmayan şekilde işletilmesi nedeniyle söz konusu ruhsatın iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Çaydeğirmeni Belediye Encümen kararının iptali istemiyle açılan davada verilen iptal kararı, davalı idare tarafından temyiz edilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 34/e maddesinde, kanunlarda öngörülen cezaları vermek belediye encümeninin görev ve yetkileri arasında; 38/g maddesinde ise, Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun 6/2. maddesinde, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır hükmü yer almış.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin tanımlar başlıklı 4. maddesinin (a) bendinde, Yetkili İdarenin, Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesi, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesi, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye... tüzel kişiliğini, (n) bendinde.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, ifade ettiği. 6. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında, 'yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz' hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yazılı Belediye Kanunu hükümlerine göre, kanunlarda öngörülen cezaları vermek belediye encümeninin görev ve yetkisinde iken kanunlarla belediyeye verilen belediye meclisi ya da encümeni kararlarını gerektirmeyen görevleri yapmak, yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmış, 3572 sayılı Kanunun 6/2. maddesinde ise, verilmiş olan ruhsatın iptali ve işyerinin kapatılmasında "yetkili mercii"den bahsedilmiş, kanun hükümlerinde söz konusu yetkinin kullanılmasında yetkili merciin hangi organının görev ve yetkili olduğu konusunda ise herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.

Buna göre ruhsat iptali konusunda belediye encümeni ya da başkanı tarafından yetkili mercii sıfatıyla verilen kararlar yukarıda yazılı Belediye Kanununda belirtilen görev ve yetki kurallarına aykırı olmamak kaydıyla idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde geçerli sayılmalıdır.

Her ne kadar, yukarıda yazılı yönetmeliğin 6/2. maddesinde, işyeri ruhsatlarının yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından imzalanacağı, ayrıca meclis veya encümen tarafından bir karar alınmayacağı açıkça düzenlenmiş ise de söz konusu hüküm, işyeri ruhsatlarının verilmesi aşamasında yetkili idarenin 'en üst' amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından imzalanmasının yeterli olacağı, ayrıca bir karar verilmesine gerek bulunmadığını vurgulamak üzere düzenlendiği gibi,

aynı maddenin bir önceki cümlesinde “işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır” düzenlemesi yer almakta olup gerek kanunun ve gerekse yönetmeliğin bu konudaki ilgili maddelerinde ruhsat iptali ya da işyeri kapatılması konusunda “yetkili idareler” ifadesine yer verilerek belediye organları yönünden herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.

Bu durumda, 3572 sayılı Kanundaki düzenlemeye göre, ruhsat iptali konusunda idarenin bütünlüğü ilkesi kapsamında “yetkili idare” olduğu tartışmasız olan belediye encümeninin verdiği kararda “yetki” yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Kaldı ki, belediye başkanı tarafından kullanılan bir yetkinin başkanın ya da vekilinin başkanlık ettiği belediye encümeni tarafından kullanılması, işlemi yetki yönünden sakatlamayacağı gibi çalışma hak ve özgürlüğünün kısıtlanması sonucunu doğuran ruhsat iptaline ilişkin kararın, belediye başkanı yerine belediye encümeni tarafından verilmesi ilgililerin aleyhine bir durum oluşturmaz.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesince 3572 sayılı Kanun'a uygunluk yönünden işin esası incelenmek üzere temyize konu Bölge İdare Mahkemesi karararının bozulması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.