Danıştay 4. Daire E.2023/6949 K.2023/7087

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Zonguldak İli, Devrek İlçesi, Çaydeğirmeni Beldesi sınırları içerisinde faaliyet gösteren "..." adlı işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu dışında amacına uygun olmayan şekilde işletilmesi nedeniyle ruhsatının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Encümen kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ruhsatın iptal edilmesine gerekçe olarak, davacıya ait işyerinde açılış ve kapanış saatlerine riayet edilmediği, mesul müdür belgesinin bulunmadığı ve Devrek Cumhuriyet Başsavcılığı'nın "davacının suç örgütü kurmak uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti yapmak suçlarından tutuklandığı, söz konusu işletme hakkında gerekli idari işlemlerin başlatılmasına" ilişkin yazı gösterilmişse de;

işletme tarafından, açılış ve kapanış saatlerinin son bir yıl (2017 yılı) içerisinde iki kez ihlal edildiği ancak söz konusu kuralın bir veya birden fazla ihlali halinde dahi işletme izninin iptal edilmesinin hukuken olanaksız olduğu; diğer taraftan, işletmede mesul müdür belgesinin bulunmadığına ilişkin herhangi bir tespite yer verilmediği gibi bu sebeple de işletme ruhsatının iptal edilemeyeceği, ayrıca Devrek Cumhuriyet Başsavcılığı'nın... tarih ve...

CBS sayılı yazısının da davacının işletme ruhsatının iptal edilmesine gerekçe olamayacağı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13.maddesi uyarınca iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilebilmesi için, 3572 sayılı Kanunu'nun 4. maddesinde sayılan kriterler esas alınarak hazırlanan Yönetmelikle, Kanunun belirtilen 4. maddesindeki unsurları yönünden (insan sağlığı,çevre kirliliği,yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması) inceleme yapılması,

mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilmesi, noksanlık ve aykırılıkların verilen süre içerisinde giderilmediğinin ikinci bir denetimde tespit edilmesi gerektiği;

aynı Yönetmeliğin diğer hükümlerine aykırılığın tespiti halinde ise (somut olayda ruhsat kapsamı dışında faaliyet) 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu'nun 6/b, d maddelerine istinaden para cezası verilebileceği ve yine bu madde uyarınca fiilin bir yıl içinde tekrarı halinde para cezasının her seferinde bir kat arttırılarak uygulanacağı,

2559 sayılı Yasa tarafından mülki idare amirine verilen geçici kapatma yetkisinin ise anılan Kanun'un 8.maddesinde yer alan fiillere ilişkin olduğu ve bir yıl içinde verilen üç geçici kapatmadan sonra aynı fiillerin bir kez daha işlenmesi halinde bu kez Yönetmeliğin 42.maddesi uyarınca iş yeri ruhsatının iptal edileceği, bu durumda; mevzuat hükümleri uyarınca ruhsat iptali koşullarının gerçekleşmediği, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; İdare Hukukunun temel ilkelerinden biri olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca; Kanunda aksine bir düzenleme bulunmadıkça, bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul koşullarının aynı işlemin geri alınması ve kaldırılması işlemlerinde de aynen uygulanmasının zorunlu olduğu, davacıya ait işyerine belediye başkanı tarafından verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, yine belediye başkanı ya da görevlendireceği bir yetkili tarafından iptal edilmesi gerekirken, belediye encümeni tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yönünde tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Verilen ruhsatın belediye başkanı tarafından verilmiş olduğu, içkili lokanta ruhsatı verme yetkisinin Kaymakamlığa ait olduğu, ancak yetki gaspı yapılarak yetkisiz belediye başkanı tarafından verilen ruhsatın yok hükmünde olduğu, Mini Bar adlı işletmeye defalarca idari yaptırım uygulanmış olmasına rağmen kurallara aykırı davranılmaya devam edildiği, tesis edilen işlemlerde hiçbir usulsüzlük bulunmadığı, davacının dava konusu işetmeden mahkeme kararı ile tahliye edildiği ve bu davayı açmakta hukuki bir yararının da kalmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davacı tarafından, Zonguldak İli, Devrek İlçesi, Çaydeğirmeni Beldesi sınırları içerisinde faaliyet gösteren "Mini Bar" adlı işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatında belirtilen faaliyet konusu dışında amacına uygun olmayan şekilde işletilmesi nedeniyle söz konusu ruhsatın iptal edilmesine ilişkin 02/02/2018 tarih ve 5 sayılı Çaydeğirmeni Belediye Encümen kararının iptali istemiyle açılan davada verilen iptal kararı, davalı idare tarafından temyiz edilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 34/e maddesinde, kanunlarda öngörülen cezaları vermek belediye encümeninin görev ve yetkileri arasında; 38/g maddesinde ise, Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun 6/2. maddesinde, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır hükmü yer almış.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin tanımlar başlıklı 4. maddesinin (a) bendinde, Yetkili İdarenin, Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesi, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesi, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye... tüzel kişiliğini, (n) bendinde.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu yönetmelik kapsamındaki işyerilerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, ifade ettiği. 6. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında, 'yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz' hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yazılı Belediye Kanunu hükümlerine göre, kanunlarda öngörülen cezaları vermek belediye encümeninin görev ve yetkisinde iken kanunlarla belediyeye verilen belediye meclisi ya da encümeni kararlarını gerektirmeyen görevleri yapmak, yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmış, 3572 sayılı Kanunun 6/2. maddesinde ise, verilmiş olan ruhsatın iptali ve işyerinin kapatılmasında "yetkili mercii"den bahsedilmiş, kanun hükümlerinde söz konusu yetkinin kullanılmasında yetkili merciin hangi organının görev ve yetkili olduğu konusunda ise herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.

Buna göre ruhsat iptali konusunda belediye encümeni ya da başkanı tarafından yetkili mercii sıfatıyla verilen kararlar yukarıda yazılı Belediye Kanununda belirtilen görev ve yetki kurallarına aykırı olmamak kaydıyla idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde geçerli sayılmalıdır.

Her ne kadar, yukarıda yazılı yönetmeliğin 6/2. maddesinde, işyeri ruhsatlarının yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından imzalanacağı, ayrıca meclis veya encümen tarafından bir karar alınmayacağı açıkça düzenlenmiş ise de söz konusu hüküm, işyeri ruhsatlarının verilmesi aşamasında yetkili idarenin 'en üst' amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından imzalanmasının yeterli olacağı, ayrıca bir karar verilmesine gerek bulunmadığını vurgulamak üzere düzenlendiği gibi,

aynı maddenin bir önceki cümlesinde “işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır” düzenlemesi yer almakta olup gerek kanunun ve gerekse yönetmeliğin bu konudaki ilgili maddelerinde ruhsat iptali ya da işyeri kapatılması konusunda “yetkili idareler” ifadesine yer verilerek belediye organları yönünden herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.

Bu durumda, 3572 sayılı Kanundaki düzenlemeye göre, ruhsat iptali konusunda idarenin bütünlüğü ilkesi kapsamında “yetkili idare” olduğu tartışmasız olan belediye encümeninin verdiği kararda “yetki” yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Kaldı ki, belediye başkanı tarafından kullanılan bir yetkinin başkanın ya da vekilinin başkanlık ettiği belediye encümeni tarafından kullanılması, işlemi yetki yönünden sakatlamayacağı gibi çalışma hak ve özgürlüğünün kısıtlanması sonucunu doğuran ruhsat iptaline ilişkin kararın, belediye başkanı yerine belediye encümeni tarafından verilmesi ilgililerin aleyhine bir durum oluşturmaz.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, işin esası hakkında değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerektiği, belirtilen gerekçe ile temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.