Danıştay 4. Daire E.2023/7103 K.2023/7010

Dava konusu istem: Taşburun Belediyesince düzenlenen "içkili restaurant" faaliyet konulu 02/10/2009 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile tatil günleri açma ve çalışma ruhsatının, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 30. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi düzenlemesine aykırı olduğundan bahisle iptal edilmesine ilişkin Iğdır İl Özel İdaresinin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından babasının vefatı üzerine 09/08/2017 tarihli dilekçe ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının kendi adına intibakının yapılması talebiyle başvurduğu, Taşburun Belediyesinin kamu tüzelkişiliğinin sona ermesi nedeniyle Iğdır İl Özel İdaresi tarafından yapılan inceleme sonucu dava konusu işyerinin Iğdır-Aralık D-80 karayoluna 70 metre mesafede olduğu tespit edildiğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği,

intibaka ilişkin düzenlemeler ile umuma açık yerler ile açık alkollü içki satışı yapan yerlere ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alanların belli koşullar altında işyerlerinin bir defaya mahsus olarak devredilebilmesine olanak tanındığı, bu sayede işyerini devir alanlar açısından faaliyetlerinin devamı açısından kazanılmış haklarının korunduğu, bu düzenlemeler ile yasal değişiklikten önce işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı almış kişilere bağlı bir hakkın varlığına işaret edildiği,

bu doğrultuda davacı adına işyeri açma ve çalışma ruhsatının intibakının yapılması gerekirken dava konusu işyerinin Iğdır-Aralık D-80 karayoluna 70 metre mesafede olduğundan bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; hukuka aykırı idarî işlemlerin geri alınması hususunda idarenin belirli sınırlamalara tâbi olduğu, ancak yokluk, açık hata, kişinin hilesi ya da ikrah hallerinde ise hiçbir süreye tâbi olmaksızın işlemin geri alınabileceği, davaya konu işyerine ilişkin 02/10/2009 tarihinde "içkili restaurant (müzikli)" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, işyerinin 080-06 K.K. numaralı Dilucu Devlet Yoluna uzaklığının yönetmeliğin aradığı 200 metre mesafeden az olduğu, anılan yolun işyeri açma ve çalışma ruhsatının alındığı tarihte faal olduğu,

işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi işleminin ilk tesis edildiği anda idarenin açık hatası kapsamında hukuka aykırı olarak tesis edildiği, davacının murisi adına verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının ilk verildiği andan itibaren idarenin açık hatası nedeniyle hukuka açıkça aykırı olduğundan işyeri açma ve çalışma ruhsatının davacı mirasçı yönünden kazanılmış hak teşkil etmeyeceği, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı dikkate alındığında işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesine ilişkin hukuka aykırı işlemin idare tarafından geri alınmasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık,

dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile. İdare Mahkemesinin istinaf incelemesine konu olan kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; Taşburun Belediyesinin tüzelkişiliği kalkınca davalı idarenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının geçerliliği yönünde işlem tesis ettiği, söz konusu karayolu yapım çalışmasının durduğu, dava konusu işleme dayanak olacak herhangi bir ölçüm ve tespitin yapılmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde kendisinin yanlış beyanı veya hilesinin olmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, temyize konu istinaf kararının kaldırılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

17/06/1989 tarih ve 20198 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 8. maddesinin, "(1) Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu, faaliyet alanı ve adresin değişmemesi kaydıyla iş yerinin devredilmesi hâlinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. Ancak devredilmek istenen iş yerinin fiziki durumu ve ruhsat dosyasındaki bilgi ve belgelerin işletmecinin kusuru sebebiyle faaliyet konusuyla ilgili bu Yönetmelik kapsamında karşılanması gereken mevzuat hükümlerine aykırı olması hâlinde, söz konusu aykırılıklar ve noksanlıklar giderilmeden yeni işletmeci adına ruhsat düzenlenemez.

(6) İşyeri sahibinin ölümü hâlinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır.

(7) Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hâllerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hâllerde ruhsat iptal edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden; işyerlerine ilişkin alınmış olan işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının, işyeri sahibinin ölümü hâlinde mirasçıları tarafından süresi içerisinde başvurulması hâlinde, mirasçılar adına yeni bir ruhsat düzenlenmesine gerek olmaksızın ruhsatın intibakının yapılacağı açıkça anlaşılmaktadır. Bu kapsamda işyeri açma ve çalışma ruhsatı mirasçılar açısından bir kazanılmış hak teşkil etmekte olup, söz konusu düzenleme ile de bu hak korunmuştur. Bu doğrultuda işyeri açma ve çalışma ruhsatının mirasçılara intibakı durumunda yeni bir işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeden dolayısıyla ruhsat düzenlenebilmesi için gereken şartların sağlanıp sağlanmadığına ilişkin bir değerlendirme yapılmadan ruhsatın intibakının yapılması gerekmektedir.

Bunun yanında, idarece hukuka aykırı işlemlerin geri alınabileceği açıktır. İdarenin hukuka aykırı fakat kişiler lehine hukukî durum yaratmış işlemlerinin belirli bir sınırlamaya tabi olmadan geri alınabilmesi ise hukukî belirlilik ve hukuk güvenliği ilkelerine aykırı olacaktır. Bu doğrultuda ilgilileri lehine hukukî durum yaratmış olan hukuka aykırı idarî işlemlerin geri alınmasının dava açma süresi ile sınırlı olduğu kabul edilmektedir.

Kazanılmış hakların ise ancak hukuka uygun işlemlerden doğabileceği, hukuka aykırı bir işlemin kazanılmış hak doğurmayacağı, fakat yerleşmiş bir kazanılmış durum, statü yaratabileceği kabul görmektedir. İlgilisinin lehine olan bu tür bir kazanılmış hukukî durum, statü yaratan hukuka aykırı işlemler ancak dava açma süresi ile sınırlı olarak geri alınabilecektir.

Ancak kişiler lehine hukukî durum yaratan hukuka aykırı işlemler, hukuka aykırılığın ilgilisinin hilesi, idarenin açık hatası, yokluk hâllerinden kaynaklanması durumunda süre sınırı ile bağlı kalmaksızın geri alınabilecektir.

Dava doyasının incelenmesinden; davaya konu işyerine ilişkin davacının babası olan ve 13/03/2017 tarihinde vefat eden … adına Taşburun Belediyesi tarafından 02/10/2009 tarihinde "içkili restaurant (müzikli)" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, davacı tarafından babasının vefatı üzerine 09/08/2017 tarihli dilekçe ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının kendi adına intibakının yapılması talebiyle başvurduğu,

Taşburun Belediyesinin kamu tüzelkişiliğinin sona ermesi nedeniyle Iğdır İl Özel İdaresi tarafından yapılan inceleme sonucu dava konusu işyerinin Iğdır-Aralık D-80 karayoluna 70 metre mesafede olduğu tespit edildiğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, bunun üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının babası … adına Taşburun Belediyesi tarafından 02/10/2009 tarihinde "içkili restaurant (müzikli)" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, davacı tarafından babasının vefatı üzerine süresi içerisinde 09/08/2017 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının intibakının yapılması için başvurulduğu görülmektedir.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatının davacının babası adına düzenlendiği 02/10/2009 tarihinde işyerinin, 080-06 K.K. numaralı Dilucu Devlet Yoluna uzaklığının 200 metre mesafeden az olduğu, anılan yolun işyeri açma ve çalışma ruhsatının alındığı tarihte faal olduğu, bunun sonucu olarak da işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi işleminin hukuka aykırı olarak tesis edildiği hususları tespit edilmiş olsa da, idarenin üzerine düşen özen yükümlülüğüne aykırı olacak şekilde gerekli incelemeleri yapmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatını düzenlediği,

mesafenin ölçüm yapılmadan açıkça bilinemeyeceği, davacının idareyi yanıltacak bir hilesinin olduğu yönünde somut bir bilginin de olmadığı dikkate alındığında; söz konusu hukuka aykırılığın açık hata kapsamında olmadığı, bu nedenle ilgilisinin lehine olan bu kazanılmış hukukî durumun hukukî belirlilik ve güvenlik ilkeleri gereği korunması gerektiği, söz konusu işlemin hukuka aykırı da olsa artık geri alınamayacağı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda; işyerinin sahibi …'ın ölümü üzerine kanunî mirasçısı olan davacı adına işyeri açma ve çalışma ruhsatının, ruhsat düzenlenebilmesi için gereken şartların sağlanıp sağlanmadığına bakılmaksızın doğrudan intibakının yapılması gerekmekteyken, dava konusu işyerinin Iğdır-Aralık D-80 karayoluna 70 metre mesafede olduğundan bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlemde hukuka uyarlık; dava konusu işlemin iptal edilmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf incelemesine konu olan kararının kaldırılması ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.