Danıştay 4. Daire E.2023/7235 K.2024/946

Dava konusu istem: İstanbul İli, Fatih İlçesi, … Sokak. No:… adresinde faaliyet gösterilen iş yerinde, ruhsatsız şekilde kapalı otopark işletmeciliği yapıldığı gerekçesiyle 16/11/2020 tarihinde mühürleme işlemi uygulanacağının bildirimine yönelik Zabıta Daire Başkanlığı'nın 11/11/2020 tarihli tebliğ işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; bahse konu otopark faaliyet için yetkili idare olan davalı idarece düzenlenmiş işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı ve ruhsatsız faaliyetin sonlandırılması amacıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği; davacı tarafından, bahse konu işyeri için Fatih Belediye Başkanlığınca 29/04/2012 tarihine kadar geçerli çalışma izin belgesi düzenlendiği ve mevzuatta geçici izin belgesi adı altında herhangi bir belgenin bulunmadığı dolayısıyla söz konusu çalışma izin belgesinin daimi surette düzenlendiğinin kabulü gerektiği belirtilmiş ise de;

gerek söz konusu geçici izin belgesinin düzenlendiği tarihte, gerekse dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle açık ve kapalı otopark faaliyeti yürütülen işyerleri için düzenlenecek işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinde davalı idarenin yetkili olması nedeniyle söz konusu iddianın yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafça; mevzuatta geçici çalışma izni adı altında bir düzenlemeye yer verilmediği ve sıhhi işyerlerini ruhsatlandırmaya yetkili ilçe belediyesi tarafından, 27/05/2021 tarihli başvuruları üzerine yenilenerek verilmiş ruhsatlarının bulunduğu ve sıhhi işyerleri yönünden davalı idarenin denetim ve ruhsatlandırma yetkisinin olmadığı, nitekim işyerini 2010 yılından bu yana ilçe belediyesince düzenlenen ruhsatlara istinaden nizasız ve fasılasız olarak işlettikleri; işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun’un 1. maddesinde; Kanunun amacının sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu, 3. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciler; belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmeler yönünden belediyeler ve büyükşehir belediyesi olan yerlerde ise, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı ile sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları olarak belirtilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinde, gayrisıhhî müesseseler; faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseseler. 1. sınıf gayrisıhhî müesseseler: Konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gereken.

2. sınıf gayrisıhhî müesseseler: anılan yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gerekmeyen, bununla birlikte müessesenin faaliyetinin gerektirdiği durumlarda izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin esenlik ve istirahati hususunda konumu, tesisatı ve vaziyeti itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gerekli müesseseler ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseler ise, anılan yerlerin yanında açılabilmesi için sıhhî nezarete tabi tutulması yeterli olan müesseseler olarak ve sıhhî müesseseler gayrisıhhî müesseseler dışındaki her türlü işyeri olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmeliğin 12. maddesinde sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği ve 13. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edileceği düzenlenerek Yönetmeliğin ekinde yer alan (Ek-1) İşyerlerinde Aranacak Asgarî Ortak Şartlar bölümünün (N) Taksi Durağı ve Yazıhanesi, Kapalı ve Açık Otoparklar, kısmının (b) bendinde "Kapalı otoparklar" düzenlenmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde "c) Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek, ..l) Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek" Belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında düzenlenmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (l) bendinde ise; yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek, Büyükşehir Belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında ve ilçe belediyelerinin görev ve yetkilerine ilişkin fıkrasında ise, "a) Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak, ...c) Sıhhî işyerlerini, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseleri,

umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek" ile "d) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden.

775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak, otopark, spor ...ilişkin hizmetler yapmak" kuralına yer verilmiş iken, 24/12/2020 tarih ve 7261 sayılı Kanunun 29. maddesiyle, “otopark,” ibaresi metinden çıkarılarak, bende “ilişkin hizmetler yapmak” ibaresinden sonra gelmek üzere “;bölge otoparkı, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek” ifadesi eklenmek suretiyle; bent, "d) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden; ...işlevlerinin geliştirilmesine ilişkin hizmetler yapmak;

bölge otoparkı, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek" şeklini alarak, ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri, yukarıda açıklanan, 3572 ve 5393 sayılı Kanun'ların işyeri ruhsatlarına ilişkin düzenlemelerine paralel hale getirilmiştir.

Mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; otoparkların, sıhhi işyeri olarak düzenlendiği ve sıhhi işyerlerini ruhsatlandırma yetkisinin ilçe belediyelerine verildiği; bununla birlikte, otoparkların kentin trafik yoğunluğuna- düzenine, imar ve yapısal etkileri de dikkate alınarak büyükşehir belediyesi olan illerde, büyükşehir belediyelerinin de ruhsatlandırma ve denetleme hususunda yetkili kılındığı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu "sıhhi" kapalı otopark işyeri için, mevzuat uyarınca sıhhi işyerlerini ruhsatlandırmakla yetkili ve görevli Fatih Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş 29/04/2010 tarih ve 20101269 sayılı otopark faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu; her ne kadar ruhsat üzerinde "Geçici Çalışma İzin Belgesi" ifadesine yer verilmiş olsa da yukarıda incelenen 3572 sayılı Kanun ve uygulama yönetmeliğinde, "geçici ruhsat" adı altında herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin, ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol edileceği, bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, süreyle sınırlandırılmaksızın çalışma ruhsatının alınmış sayılacağı açıktır.

Bu durumda; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.