Danıştay 4. Daire E.2023/7686 K.2024/1980

Dava konusu istem: Davacıya "..." adresli yer için " ... tarihli, ... sayılı Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyon Kararı(UTK)"na istinaden verilmiş olan 18/03/2019 tarihli "Açık Otopark" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının.

"Davaya konu yerin kısmen park, kısmen yapı yasaklı alan statüsünde kaldığı, ayrıca çevre yapılaşma şartları göz önüne alınarak ... tarihli ve ... sayılı UTK kararının iptal edildiği, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18/ç bendi uyarınca 'gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek' yetkisinin UKOME'nin görev ve yetkileri arasında sayıldığından" bahisle iptaline ilişkin 14/05/2019 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ruhsat ve

Denetim Müdürlüğü işlemi ile ruhsatı iptal edilen işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin 17/05/2019 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işlemlerinin ve ... tarih ve ... sayılı UTK kararının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı UTK kararı ile bu kararın ilgili yerlere bildirilmesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı İBBB Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü işlemlerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

"5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/f ve 9. maddesi ile Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18., 21. ve 22. maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden, büyükşehir belediyesi sınırları içerisindeki alanların açık otopark alanı olarak düzenlemesine ilişkin karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğunun, Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu'nun bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığının anlaşıldığı belirtilerek,

taşınmazların açık otopark alanı olarak belirlenmesine ilişkin düzenlemenin Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından incelenip karara bağlanması gerekirken bu konuda yetkisi bulunmayan Ulaşım Daire Başkanlığı'na bağlı Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu tarafından tesis edilen dava konusu ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu işleminde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır, öte yandan;

yetki yönünden hukuka aykırı olduğu tespit edilen işlem dayanak alınarak tesis edilen dava konusu diğer işlemlerde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince.

3572 sayılı Kanun'un 4. ve 5. maddeleri ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. ve 12. maddeleri ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 18. maddesinin (ç) bendi hükmüne değinilerek, "Yetkisiz UTK kararı ile açılmasına izin verilen açık otopark konulu işyerine verilen çalışma ruhsatının iptaline ve faaliyetten men edilmesine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte diğer dava konusu UTK kararının da mevzuata aykırı olarak verilmiş olan UTK kararının iptaline yönelik olduğu göz önüne alındığında söz konusu işlemlerde de hukuka aykırılık bulunmadığı" sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle istinaf talebinin kabulüne, Mahkeme kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

UTK tarafından, yetkili kurum olan UKOME'nin yerine geçilerek otoparkta yapı aykırılığı vs. bulunduğu gerekçe gösterilerek iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi işleminin yetki tecavüzü nedeniyle hukuka aykırı olduğu, öte yandan yetkili kurum tarafından verilmiş olsaydı dahi; işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalini gerektirecek nitelikte açık ve somut tespitlerin olmadığı, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca, usulsüzlüklerin giderilmesi için tanınması gereken sürelerin tanınmadığı hususları belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının usul ve hukuka aykırı olduğu, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü ve Altıncı Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanununun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

... tarih ve ... sayılı UTK kararının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı UTK kararı ile bu kararın ilgili yerlere bildirilmesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı İBBB Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü işlemleri yönünden Daire kararına katılıyorum. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin 14/05/2019 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işlemi ile ruhsatı iptal edilen işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin 17/05/2019 tarihli İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü işlemleri yönünden ise;

15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının "Görev ve yetkileri" kenar başlıklı 18. maddesinde; "(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerini haizdir.

Bu amaçla; ... ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek,

izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla, ..." hükmü getirilmektedir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının Kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde: "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır.

Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır. " hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idareye ait 18/03/2019 tarihli "Açık Otopark" faaliyet konulu sıhhi müessese için verilmiş olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının, anılan ruhsatın verilmesine dayanak olan ... tarihli ve ... sayılı UTK kararının iptal edildiği Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18/ç bendi uyarınca 'gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek' yetkisinin UKOME'nin görev ve yetkileri arasında sayıldığından" bahisle doğrudan iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan Yönetmelik hükümlerinin değerlendirilmesinden; gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermeye yetkili olan idari birimin UKOME olduğu,

Ulaşım Daire Başkanlığı'na bağlı olan Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu'nun (UTK), taşınmazların açık otopark olarak kullanılmasına izin vermek yetkisinin bulunmadığı anlaşılmakta, öte yandan, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmiş olan işyerinde ruhsatın verilmesi hususunda bir eksiklik söz konusu ise, bu eksikliğin giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği ve bu süre içinde eksiklik giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edilerek işyerinin kapatılacağının kurala bağlandığı anlaşılmaktadır.

Bakılmakta olan uyuşmazlıkta, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği uyarınca, UKOME tarafından davacıya verilmesi gereken açık otopark işletme izninin, yetkisiz birim olan UTK tarafından verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamakla birlikte, davacıya verilmiş olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının, sırf bu gerekçeyle doğrudan iptal edilmesinde ise, davalı idare tarafından, dava konusu yerle ilgili olarak davacıya UKOME'den işletme izni alınması gerektiği bildirilerek,15 gün süre verilmesi ve bu süre sonunda yapılacak denetimde eksikliğin giderilmemiş olması halinde ruhsatın iptal edilmesi gerekirken,

davalı idare tarafından, belirtilen usule aykırı olarak, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte öngörülen süre verilmeden işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlemin tesis edildiği görülmektedir.

Bu durumda, davalı idarece İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte öngörülen usule aykırı şekilde 15 gün süre verilmeden tesis edilen işlemde ve bu işlemin devamı niteliğindeki işyerinin faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı oyuyla, davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile kararın bozulması gerektiğinden, Daire kararının bu kısmına katılmıyorum.

(X) KARŞI OY

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde, "Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek." büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davalıya ait 18/03/2019 tarihli "Açık Otopark" faaliyet konulu sıhhi müessese için verilmiş olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının, anılan ruhsatın verilmesine dayanak olan ... tarihli ve ... sayılı UTK kararının iptal edildiği Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18/ç bendi uyarınca 'gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek' yetkisinin UKOME"nin görev ve yetkileri arasında sayıldığından" bahisle doğrudan iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda verilmiş olan Kanun maddesi uyarınca büyükşehir belediyesi olan yerlerde, açık otopark konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisi büyükşehir belediyelerine hasredilmiştir. UKOME'ler, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 8. ve 9. maddelerine dayanılarak çıkarılmış olan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nce çalışma usul ve esasları düzenlenmiş olan, kuruluş amacı ulaşım hizmetleriyle ilgili düzenlemelerinde büyükşehir belediyelerine görüş bildirmek olan, icrai karar alma yetkisi olmayan birimlerdir. Yönetmelikle kurulmuş olan bir birimin, Kanunla Büyükşehir Belediyesine verilmiş olan bir yetkiyi aşacak şekilde icrai karar alması hukuken mümkün değildir.

Bu itibarla, koordinasyonla görevli UKOME'lerin icrai karar alma yetkisinin olmadığı düşüncesiyle, dava konusu işlemlerin bu bağlamda yeniden hukuki değerlendirilmeye tabi tutularak sonucuna göre karar verilmesi görüşü ile Daire kararına katılmıyorum.