Danıştay 4. Daire E.2023/7772 K.2023/6677

Dava konusu istem: Bursa ili, Gemlik ilçesi, ... Mahallesi, ... Yolu adresinde, faaliyet konusu 2. el oto yedek parça satış yeri olan, ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerinde, 03/09/2018 tarihinde Gemlik Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü tarafından yapılan denetimde vergi kaydının kapatılarak ticaret faaliyetinin terkedildiğinin tespit edildiğinden bahisle, işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ve kapatılmasına ilişkin Gemlik Belediye Encümeninin ... tarihli ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının başvurusu üzerine 09/06/2010 tarihinde vergi kaydı terkin edilmiş ise de; işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan işyerinde ruhsat harici faaliyet gösterildiğinin davalı idarece tespit edilmesi üzerine davacı hakkında idari para cezası verilmesine ve ruhsata uygun faaliyet göstermesi hususunda uyarılmasına karar verildiği görüldüğünden, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatları Yönetmeliğinin 13.maddesi uyarınca, davacının ruhsata uygun faaliyet göstermesi hususunda kendisine 15 günlük süre verilmesi,

süre sonunda denetim yapılarak ruhsata uygun faaliyet gösterilmediğinin tespiti halinde işyeri ruhsatının iptal edilmesi gerekirken, anılan prosedür yerine getirilmeksizin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan vergi mükellefiyetinin terkin edilmiş olmasının vergi hukuku bağlamında değerlendirilmesi gerektiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatını düzenleyen mevzuat hükümlerine göre uyuşmazlığın çözümünde etkili bir neden olarak görülmediği gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin, 3572 sayılı Kanun ile ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olarak tesis edildiği, bu nedenle dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme Kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa İli, Gemlik İlçesi, ... Mahallesi, ...

Yolu adresinde bulunan işyerine ilişkin davacı adına ikinci el oto yedek parça satışı faaliyet konulu ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği,19/04/2017 tarihinde ve 26/04/2018 tarihinde yapılan denetimlerde davacının ruhsat harici oto tamir ve bakım faaliyetinde bulunduğu gerekçesiyle 21/04/2017 ve 10/08/2018 tarihli belediye encümeni kararları ile idari para cezası verilmesine ve ruhsat harici faaliyette bulunmaması yönünde süre verilerek uyarılmasına karar verildiği,

03/09/2018 tarihinde yapılan denetim sonucu düzenlenen 03/09/2018 tarihli tespit tutanağında ise davacının 09/06/2010 tarihinde vergi kaydını kapatarak ticareti terk ettiğinin belirlendiğinden bahisle dava konusu Belediye Encümeni Kararı ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin kapatılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, Birinci Kısmının Ortak Hükümler alt başlıklı İkinci Bölümünde yer alan "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasında; "İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare Hukukunun temel prensiplerinden biri olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca, yasada aksine bir düzenleme veya değişiklik yapılmadıkça, bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul koşullarının aynı işlemin geri alınması ve kaldırılması işlemlerinde de aynen uygulanması zorunludur.

Bu durumda, belediye başkanı veya görevlendirdiği kişi tarafından imzalanarak verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının yetkide paralellik ilkesi uyarınca yine belediye başkanı ya da görevlendireceği bir yetkili tarafından iptal edilmesi (geri alınması) gerekmekte iken, belediye encümenince işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve işyerinin kapatılması yönünde tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

5393 sayılı Belediye Kanununun 34/e maddesinde, kanunlarda öngörülen cezaları vermek belediye encümeninin görev ve yetkileri arasında; 38/g maddesinde ise, Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun 6/2. maddesinde, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır hükmü yer almış.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin tanımlar başlıklı 4. maddesinin (a) bendinde, Yetkili İdarenin, Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesi, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesi, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye... tüzel kişiliğini, (n) bendinde.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu yönetmelik kapsamındaki işyerilerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, ifade ettiği. 6. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında, 'yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz' hükmüne, "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinde, Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir.

Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile gayrisıhhî müesseseler hariç olmak üzere, sıhhî işyerleri için adresin değişmemesi kaydıyla faaliyet konusunun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenlenir. İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez.

İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır. Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir. İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır.

Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yazılı Belediye Kanunu hükümlerine göre, kanunlarda öngörülen cezaları vermek belediye encümeninin görev ve yetkisinde iken kanunlarla belediyeye verilen belediye meclisi ya da encümeni kararlarını gerektirmeyen görevleri yapmak, yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmış, 3572 sayılı Kanunun 6/2. maddesinde ise, verilmiş olan ruhsatın iptali ve işyerinin kapatılmasında "yetkili mercii"den bahsedilmiş, kanun hükümlerinde söz konusu yetkinin kullanılmasında yetkili merciin hangi organının görev ve yetkili olduğu konusunda ise herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.

Buna göre ruhsat iptali konusunda belediye encümeni ya da başkanı tarafından yetkili mercii sıfatıyla verilen kararlar yukarıda yazılı Belediye Kanununda belirtilen görev ve yetki kurallarına aykırı olmamak kaydıyla idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde geçerli sayılmalıdır.

Her ne kadar, yukarıda yazılı yönetmeliğin 6/2. maddesinde, işyeri ruhsatlarının yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından imzalanacağı, ayrıca meclis veya encümen tarafından bir karar alınmayacağı açıkça düzenlenmiş ise de söz konusu hüküm, işyeri ruhsatlarının verilmesi aşamasında yetkili idarenin 'en üst' amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından imzalanmasının yeterli olacağı, ayrıca bir karar verilmesine gerek bulunmadığını vurgulamak üzere düzenlendiği gibi,

aynı maddenin bir önceki cümlesinde “işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır” düzenlemesi yer almakta olup gerek kanunun ve gerekse yönetmeliğin bu konudaki ilgili maddelerinde ruhsat iptali ya da işyeri kapatılması konusunda “yetkili idareler” ifadesine yer verilerek belediye organları yönünden herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.

Bu durumda, 3572 sayılı Kanundaki düzenlemeye göre, ruhsat iptali konusunda idarenin bütünlüğü ilkesi kapsamında “yetkili idare” olduğu tartışmasız olan belediye encümeninin verdiği kararda “yetki” yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Kaldı ki, belediye başkanı tarafından kullanılan bir yetkinin başkanın ya da vekilinin başkanlık ettiği belediye encümeni tarafından kullanılması, işlemi yetki yönünden sakatlamayacağı gibi çalışma hak ve özgürlüğünün kısıtlanması sonucunu doğuran ruhsat iptaline ilişkin kararın, belediye başkanı yerine belediye encümeni tarafından verilmesi ilgililerin aleyhine bir durum oluşturmaz.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmeden onanması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.