Danıştay 4. Daire E.2023/8014 K.2023/7059

Dava konusu istem: Davacı tarafından çay bahçesi olarak işletilen ve mülkiyeti Hazineye ait olan Afyonkarahisar İli, Dinar İlçesi, …Mahallesi, … ada, …parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanın Dinar Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile 5 yıllık imar programına ek program olarak park yapılmasına karar verilmiş olması nedeniyle, anılan işyeri hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Dinar Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın park ve çocuk oyun alanı yapılmasına dair plan değişikliğinde işyeri ruhsatının iptalini zorunlu kılan hususların davalı idarece ortaya konulmadığı açık olup, dava konusu işlem ile davacının işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline dair Belediye Encümeni kararında sebep unsuru yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davacının işletmekte olduğu işyerinin imar planında park alanında kalıyor olması nedeniyle ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı, bu haliyle imara ilişkin düzenlemelere aykırı olarak ruhsat verildiğinin anlaşılması karşısında, mevzuata aykırı olarak verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, ruhsatın iptalini zorunlu kılan hususların ortaya konulmadığı gerekçesi ile işlemi iptal eden İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; ruhsat iptali işleminin siyasi saiklerle alındığı, hukuki gerekçelerden yoksun olduğu iddia edilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından çay bahçesi olarak işletilen ve mülkiyeti Hazineye ait olan Afyonkarahisar İli, Dinar İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanın Dinar Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile 5 yıllık imar programına ek program olarak park yapılmasına karar verilmiş olması nedeniyle, anılan işyeri hakkında düzenlenen … tarih ve …sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının Dinar Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3. maddesinde; belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı, sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu, hüküm altına alınmıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasında ise; "İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır, ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından çay bahçesi olarak işletilen ve mülkiyeti Hazineye ait olan Afyonkarahisar İli, Dinar İlçesi, … Mahallesi, … ada, …parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanın Dinar Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile 5 yıllık imar programına ek program olarak park yapılmasına karar verilmiş olması nedeniyle, anılan işyeri hakkında … imzası ile düzenlenen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının Dinar Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile iptal edildiği anlaşılmıştır.

İdare Hukukunda yerleşmiş ilkelerden biri de usulde paralellik ilkesidir. Bu ilke ile bir işlemin tesisinde uygulanan usul ve esasların aynı işlemin geri alınmasında veya kaldırılmasında da uygulanması gerektiği kabul edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanacağı ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmasına gerek bulunmadığı belirtilmiş olup, usulde paralellik ilkesi gereği ruhsatın iptalinin de belediye başkanı veya görevlendireceği bir yetkili tarafından yapılması gerekmektedir.

Bu durumda, davacıya verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, belediye başkanlığı veya yetkilendireceği bir görevli tarafından iptal edilmesi gerekirken Belediye Encümeni tarafından iptal edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARŞI OY (X)

5393 sayılı Belediye Kanununun 34/e maddesinde, kanunlarda öngörülen cezaları vermek belediye encümeninin görev ve yetkileri arasında; 38/g maddesinde ise, Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun 6/2. maddesinde, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır hükmü yer almış.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin tanımlar başlıklı 4. maddesinin (a) bendinde, Yetkili İdarenin, Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesi, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesi, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye... tüzel kişiliğini, (n) bendinde.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu yönetmelik kapsamındaki işyerilerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, ifade ettiği.

6. maddesinin 1. ve 2. fıkrasında, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin ise, yetkili idareler tarafından kapatılacağı, işyeri ruhsatlarının yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanacağı ve ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Yukarıda yazılı Belediye Kanunu hükümlerine göre, kanunlarda öngörülen cezaları vermek belediye encümeninin görev ve yetkisinde iken kanunlarla belediyeye verilen belediye meclisi ya da encümeni kararlarını gerektirmeyen görevleri yapmak, yetkileri kullanmak belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmış, 3572 sayılı Kanunun 6/2. maddesinde ise, verilmiş olan ruhsatın iptali ve işyerinin kapatılmasında "yetkili mercii"den bahsedilmiş, kanun hükümlerinde söz konusu yetkinin kullanılmasında yetkili merciin hangi organının görev ve yetkili olduğu konusunda ise herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.

Buna göre ruhsat iptali konusunda belediye encümeni ya da başkanı tarafından yetkili mercii sıfatıyla verilen kararlar yukarıda yazılı Belediye Kanununda belirtilen görev ve yetki kurallarına aykırı olmamak kaydıyla idarenin bütünlüğü ilkesi çerçevesinde geçerli sayılmalıdır.

Her ne kadar, yukarıda yazılı yönetmeliğin 6/2. maddesinde, işyeri ruhsatlarının yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından imzalanacağı, ayrıca meclis veya encümen tarafından bir karar alınmayacağı açıkça düzenlenmiş ise de söz konusu hüküm, işyeri ruhsatlarının verilmesi aşamasında yetkili idarenin 'en üst' amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından imzalanmasının yeterli olacağı, ayrıca bir karar verilmesine gerek bulunmadığını vurgulamak üzere düzenlendiği gibi,

aynı maddenin bir önceki cümlesinde “işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır” düzenlemesi yer almakta olup gerek kanunun ve gerekse yönetmeliğin bu konudaki ilgili maddelerinde ruhsat iptali ya da işyeri kapatılması konusunda “yetkili idareler” ifadesine yer verilerek belediye organları yönünden herhangi bir ayrıma gidilmemiştir.

Bu durumda, 3572 sayılı Kanundaki düzenlemeye göre, ruhsat iptali konusunda idarenin bütünlüğü ilkesi kapsamında “yetkili idare” olduğu tartışmasız olan belediye encümeninin verdiği kararda “yetki” yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Kaldı ki, belediye başkanı tarafından kullanılan bir yetkinin başkanın ya da vekilinin başkanlık ettiği belediye encümeni tarafından kullanılması, işlemi yetki yönünden sakatlamayacağı gibi çalışma hak ve özgürlüğünün kısıtlanması sonucunu doğuran ruhsat iptaline ilişkin kararın, belediye başkanı yerine belediye encümeni tarafından verilmesi ilgililerin aleyhine bir durum oluşturmaz.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.