Danıştay 4. Daire E.2023/8197 K.2024/1108

Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Cadde (... Sokak) No:... adresindeki "simit-poğaça imalatı" ruhsatlı işyerinde ekmek üretimi yapıldığı ve imara aykırılık bulunduğunun tespiti üzerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyerinin bulunduğu yapıda imara aykırılıkların bulunduğuna ilişkin 2005 tarihli Encümen kararı esas alınarak dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, davacı şirketin kiracısı olduğu işyerinde 22/01/2020 tarihli "simit-poğaça malatı" ruhsatı düzenlendiği, yapının projeye aykırı olduğunun 2005 yılında tespit edildiği, bu tarihten sonra taşınmazdaki eksikliklerin giderilip giderilmediği, ya da ne oranda giderildiği hususunda herhangi bir tespit bulunmadığı,

işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendikten sonra ilgili taşınmazdaki mimari projeye aykırılıklar hususunda yeniden tespit yapılmadığı, davacının 2005 yılında taşınmazda kiracı olmadığı, dolayısıyla ruhsat tarihi dikkate alındığında 2005 yılında tespit edilen projeye aykırılıkları bilme imkanının bulunmadığı, ruhsat başvurusundan sonra yapılan incelemeden sonra da mimari projeye aykırılıklara ilişkin yeni bir tespit yapılmadığı göz önüne alındığında, davacıya verilen onbeş günlük sürede hangi projeye aykırılıkların giderileceği hususunun açık olarak belirtilmediği anlaşıldığından,

hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu edilen işlemin hazırlık işlemi olduğu, işyerindeki imara aykırılıkların bulunduğuna ilişkin Belediye Encümen kararının iptalinin gerektiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatında "ekmek ve ekmek çeşitlerini üretemez" ibaresinin yer aldığı, işyerinde ekmek üretimi nedeniyle simit-poğaça imalatına aykırı olarak faaliyette bulunulduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara ili, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Cadde (... Sokak) No:... adresindeki "simit-poğaça imalatı" ruhsatlı işyerinde ekmek üretimi yapıldığı ve imara aykırılık bulunulduğunun tespiti üzerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiştir. Bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Ek 3. maddesinde, "13 üncü maddenin birinci fıkrası, 21 inci maddenin ikinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir.

Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir.

Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır." düzenlemesine yer verilmiştir.

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde, belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesine göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği, bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebileceği,

belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebileceği, emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği, bu madde hükümlerinin ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanacağı öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Uyuşmazlık konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal sebebi, işyerinde ekmek üretimi yapıldığının tespit edilmesi ve yapının mimari projesine uygun olmaması nedeniyle davacıya verilen onbeş günlük süreye rağmen, projeye aykırı hususların süresi içinde projeye uygun hale getirilmemesi olarak gösterilmiştir.

Her ne kadar İdare Mahkemesince, işyerinin bulunduğu yapının mimari projesine aykırılık yönünden değerlendirme yapılarak hüküm kurulmuş ise de, davacıya verilen süre sonunda davacının ekmek üretimine devam edip etmediğine ilişkin davalı idarece ileri sürülen bir iddiaya yer verilmediği gibi, verilen süre sonunda ekmek üretiminin devam ettiğine ilişkin bir tespitin de dosyaya sunulmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca ekmek üretiminin tek başına ruhsat iptali sonucunu doğurmayacağından, işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında usul yönünden bir aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

(X) KARŞI OY

Dava; Ankara ili, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Cadde (... Sokak) No:... adresindeki "simit-poğaça imalatı" ruhsatlı işyerinde ekmek üretimi yapıldığı ve imara aykırılık bulunulduğunun tespiti üzerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Çankaya Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinin (e) fıkrasında, kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm fıkrasının kararda belirtileceği hükmüne yer verilmiştir.

Uyuşmazlık konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal sebebi olarak; işyerinde ekmek üretimi yapıldığının tespit edilmesi ve yapının mimrari projesine uygun olmaması nedeniyle davacıya verilen onbeş günlük süreye rağmen, projeye aykırı hususların süresi içinde projeye uygun hale getirilmemesi gösterilmiştir.

İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin tesis edilme sebeplerinden yalnızca işyerinin bulunduğu yapının mimrari projesine uygun olmaması nedeniyle davacıya verilen onbeş günlük süreye rağmen, projeye aykırı hususların süresi içinde projeye uygun hale getirilmemesi yönünden değerlendirme yapılarak, hüküm kurulmuş olmakla birlikte, işlemin sebep unsuru ve tesis gerekçesinden biri olan ekmek üretimi yönünden hukuki değerlendirme yapılmamıştır.

Bu durumda, eksik inceleme ve hüküm kurulması nedeniyle Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında usul hükümleri yönünden hukuki isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu İdare Dava Dairesi kararın belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.