Danıştay 4. Daire E.2023/8330 K.2023/6174

Dava konusu istem: Aydın İli, Kuşadası İlçesi, … Mahallesi, … Yolu, … Sitesi, No:… adresinde bulunan ve tapunun … ada, … parselinde kayıtlı taşınmazda süt ve süt ürünleri perakende satışı (şarküteri) alanında ticari faaliyet gösteren davacı tarafından, adına tanzim edilen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin 22/09/2021 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

5. blok zemin kattaki 13 nolu bağımsız bölümün, süt ve süt ürünleri alanında ticari faaliyet göstermek üzere depolu dükkan olarak işletilmek üzere 07/01/2021 tarihinde davacı şirket tarafından satın alındığı, işyerinin süt ve süt ürünleri perakende satışı alanında, şarküteri olarak yürütülecek faaliyete yönelik olarak sıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle davalı idareye birden fazla başvuruda bulunduğu,

12/03/2021 tarihli son başvurunun ise, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine istinaden site yönetim planına göre muvafakatname sunulmadığından bahisle … tarih ve … sayılı işlemle reddi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada yapılan yargılamada, Mahkemenin … tarih ve E:… sayılı kararı ile ruhsat talebinin reddine ilişkin işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, ardından ise Mahkeme kararının uygulanması amacıyla davalı idarece davacı adına, … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, daha sonra ise,.

Sitesi'nde mevcut durumda mandıra, şarküteri satışı faaliyeti yürüten bir adet işyeri bulunduğu ve aynı faaliyet kolunda ikinci bir işyeri açılmasının yönetim planına aykırı olduğu ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan alınan görüşün de bu doğrultuda olduğundan bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verilmesi üzerine anılan ruhsatın iptaline ilişkin işlemin iptali amacıyla açılan davada;

davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddedilmesine ilişkin işleme karşı açtığı dava sonucunda, Mahkemenin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile "Bakılan uyuşmazlıkta, süt ve süt ürünleri alanında ticari faaliyet göstermek üzere 07/01/2021 tarihinde satış suretiyle iktisap edilen uyuşmazlık konusu gayrimenkulün tapu kütüğünde tahsis şeklinin depolu dükkan olarak belirlendiği ve davacının ilk olarak işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunda bulunduğu 25/02/2021 tarihi ile devam eden başvurular itibarıyla da taşınmazın tahsis şekline ilişkin bir değişikliğin mevcut olmadığı,

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Yönetmeliğinin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) fıkrasına istinaden site yönetim planına göre muvafakatname sunulmadığı gerekçesiyle davacının işyeri açma ve çalışma ruhsat başvuru talebi reddedilmiş ise de, uyuşmazlık konusu taşınmazın tapudaki vasfının işyeri olması dolayısıyla Yönetmelikte meskenler için öngörülmüş olan kat maliklerinin oy birliği ile alacağı kararın davacının taşınmazı için aranamayacağı dikkate alındığında, mevzuata aykırı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiğinin görüldüğü,

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyerinde Aranacak Genel Şartlar" başlıklı 5. maddesinde; tapu kütüğünde mesken olarak kayıtlı bağımsız bölümlerinde süthane gibi gıda ve beslenme (süt ve süt ürünleri) yerleri açılması istenildiği takdirde, kat maliklerince oybirliği ile karar alınması gerektiğinin düzenlendiği, tapu kütüğünde dükkan olarak kayıtlı bağımsız bölümlerde açılacak bu nitelikteki (sıhhi müessese) işyerleri için ise, bu yönde bir şart aranacağına ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği,

ayrıca Yönetmelik'te yer alan bu şartın aynı şekilde 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun, 24. maddesinde de yer bulmuş olduğu ve bu madde hükmünde de yine, yalnızca mesken nitelikli bağımsız bölümler için kat maliklerince oybirliği ile karar alınması gerektiğinin belirtildiği, bu mevzuat hükümleri dışında, tapuda dükkan olarak kayıtlı bağımsız bölümde, süt ve süt ürünleri satışına ilişkin olarak sıhhi müessese nitelikli işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için başkaca herhangi bir şart öngörülmediği gibi bahsi geçen 634 sayılı Kanun hükümleri arasında da, bu yönde bir hükme yer verilmediği görüldüğü, bu durumda.

Mahkemenin … tarih ve E:… sayılı yürütmenin durdurulması kararının uygulanması amacıyla düzenlenen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının, bu nitelikteki bir işyerine ilişkin olarak, gerek 3572 sayılı Kanun, gerek İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik gerekse de 634 sayılı Kanun'da yer almayan bir husus olan;.

Sitesinin yönetim planında değişiklik yapılarak sitedeki bağımsız bölümlerde birden fazla süt ve süt ürünleri (mandıra, şarküteri, v.b.) satışı ve benzeri işyerinin açılmasının yasaklandığından bahisle iptal edilmesine ilişkin dava konusu 22/09/2021 tarihli işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; uyuşmazlığa konu edilen işyeri bir site içerisinde olduğundan, siteye ait yönetim planındaki hükümlerin bütün kat malikleri açısından bağlayıcı olduğu gibi yönetim planındaki hükümlerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenirken belediyeler tarafından da dikkate alınacağı, yönetim planı değişmediği sürece söz konusu sitede ikinci bir şarküteri açılamayacağı sonucuna varıldığından,

aynı sitede ikinci şarküteri olduğu anlaşılan davacıya ait işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin istinaf başvurularının kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işletmenin bulunduğu yerin 30 adet dükkan/işletmenin yer aldığı bir alışveriş merkezi niteliğinde olduğu, lokal olarak bölgenin işlek bir noktasında bulunduğu, davalı idarenin işlem tesis ederken şahısların tek taraflı düzenlediği özel hukuk sözleşmelerine değil, mevzuatta belirtilen kıstaslara tabi olduğu, yönetim planının idareyi bağlayıcılığından söz edilemeyeceği, dava konusu işleme dayanak gösterilen yönetim planı maddesinin ise Anayasa'nın 13, 35 ve 48. maddelerinde düzenlenen mülkiyet, çalışma ve sözleşme hakkına aykırı bir düzenleme içerdiği, nitekim anılan maddenin iptali istemiyle açılan davada.

Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile " Davanın kabulü ile,.

Sitesi Yönetim Kurulunun 16/03/2021 tarihli kat malikleri olağanüstü kurul toplantısında alınan, '30 adet işyeri bulunan yapıda yıllık cirosu 15.000.000 TL ve üstü marketler hariç olmak üzere, aynı faaliyette (aynı işkolu) bulunacak işyerleri ile birlikte ayrıca birden fazla mandıra ,emlak ofisi, kuruyemiş, balık restoranı, et restoranı, şarküteri açılamaz' şeklindeki yönetim planı değişikliğine ilişkin genel kurul kararının iptaline" karar verildiği,

böylelikle idari işlemin sebep unsurunun tamamen ortadan kalktığı, Kat Malikleri Kanunu'na göre kat maliklerine belli oranda sınırlandırma yetkisinin sadece mesken niteliğindeki taşınmazlarda açılacak işyerleri için öngörüldüğü, tapuda işyeri olarak kayıtlı taşınmazlar için kat maliklerine böyle bir yetkinin tanınmadığı ileri sürülerek, temyize konu kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

… Sitesi Yönetim Kurulunun 16/03/2021 tarihinde yapılan kat malikleri olağanüstü kurul toplantısında, Yönetim planının "Yasaklar" başlıklı 40.maddesinin ( l ) bendine ilişkin; '30 adet işyeri bulunan yapıda yıllık cirosu 15.000.000 TL ve üstü marketler hariç olmak üzere, aynı faaliyette (aynı işkolu) bulunacak işyerleri ile birlikte ayrıca birden fazla mandıra, emlak ofisi, kuruyemiş, balık restoranı, et restoranı, şarküteri açılamaz' şeklindeki yönetim planı değişikliğinin tüm kat maliklerini bağlayan bir sözleşme hükmünde olduğu, alınan kararın sınırlı sayıda işyeri bulunması sebebiyle komşuluk hukuku ve rekabet hukuku gözetilerek alındığı, davacının yasaklananların haricinde işyeri açmasına engel bir durum olmadığı ileri sürülerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 1. maddesinde. Kanunun amacının sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu, 3. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra, 4. maddesinde.

3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, 6. maddesinde ise;

ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsatın ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı, hüküm altına alınmıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyerinin kapatılacağı, belirtilmiştir.

634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 12. maddesinde, "Kat mülkiyetinin kurulması için, anagayrimenkulün kat mülkiyetine çevrilmesi hususunda o gayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının aşağıda yazılı belgeler ile birlikte tapu idaresinde istemde bulunması gerekir:

a) Anagayrimenkulde, yapı veya yapıların dış cepheler ve iç taksimatı bağımsız bölüm, eklenti, ortak yerlerinin ölçüleri ve bağımsız bölümlerin konum ve büyüklüklerine göre hesaplanan değerleriyle oranlı arsa payları, kat, daire, iş bürosu gibi nevi ile bunların birden başlayıp sırayla giden numarası ve bağımsız bölümlerin yapı inşaat alanı da açıkça gösterilmek suretiyle, proje müellifi mimar tarafından yapılan, yetkili kamu kurum ve kuruluşlarınca anagayrimenkulün maliki veya bütün paydaşlarının imzaları alınarak onaylanan ve elektronik ortamda tapu müdürlüğüne gönderilen mimarî proje ile yapı kullanma izin belgesi.

b) Bağımsız bölümlerin kullanılış tarzına, birden çok yapının varlığı halinde bu yapıların özelliğine göre 28 inci maddedeki esaslar çerçevesinde hazırlanmış, kat mülkiyetini kuran malik veya malikler tarafından imzalanmış bir yönetim plânı" hükmü, "Yasak işler" başlıklı 24.maddesinde, "Anagayrimenkulün, kütükte mesken, iş veya ticaret yeri olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde hastane, dispanser, klinik, poliklinik, ecza laboratuvarı gibi müesseseler kurulamaz; kat maliklerinin buna aykırı sözleşmeleri hükümsüzdür; dispanser, klinik, poliklinik niteliğinde olmıyan muayenehaneler bu hükmün dışındadır.

Anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir..." hükmüne yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; Aydın İli, Kuşadası İlçesi, … Mahallesi, … Yolu, … Sitesi, No:… adresinde bulunan ve tapunun … ada, … parselinde kayıtlı taşınmazda süt ve süt ürünleri perakende satışı (şarküteri) alanında ticari faaliyet gösteren davacı tarafından, adına tanzim edilen … tarih ve … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Kuşadası Belediye Başkanlığı'nın 22/09/2021 tarihli işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacı şirketin 12/03/2021 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun … tarih ve … sayılı işlemle reddi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada yapılan yargılamada, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı davalı idarenin yaptığı istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile, temyiz isteminin ise Danıştay 4. Dairesinin 13/11/2023 tarih ve E:2023/13064, K:2023/6173 sayılı kararı ile reddedildiği ve onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan dava konusu işleme dayanak gösterilen … Sitesi Yönetim Kurulunun 16/03/20221 tarihli kat malikleri olağanüstü kurul toplantısında alınan kararın ise … Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptaline karar verildiği görülmüştür.

Bu durumda, aynı maddi vakıadan kaynaklanan işlemlerden biri hakkında verilen kararın diğerinin sonucuna etkili olacağı açık olduğundan, İdare Dava Dairesince verilen bahsi geçen kararın sonucu araştırılmadan davanın reddi yolunda verilen İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.