Danıştay 4. Daire E.2023/8372 K.2024/3503

Dava konusu istem: Davacı tarafından, işlettiği akaryakıt satış istasyonuna yakın mesafede bulunan Düzce İi, Akçakoca İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde akaryakıt istasyonu faaliyetinde bulunulması için ... Hazır Beton İnşaat ve Tic. Ltd.Şti adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile bu ruhsatın iptal edilmesi istemiyle yapılan 16/03/2022 tarihli başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; ilk başvurunun reddedildiğinin tebliğ edilmesi veya başkaca bir suretle öğrenilmesi üzerine yeniden yapılan başvuruların dava açma süresini durdurmayacağı gibi dava açma süresini canlandırmayacağı da göz önünde bulundurulduğunda, davacı tarafından, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında yapılan 14/10/2020 tarihli ilk başvurunun reddine ilişkin Akçakoca Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin öğrenildiği ikinci başvuru tarihi olan 03/11/2020 tarihinden itibaren,

(14/10/2020 tarihli başvuru üzerine duran) 60 günlük dava açma süresi içinde dava açılması gerekmekteyken dava açmayarak dava açma süresinin geçirildiği, çok sonradan 16/03/2022 tarihinde tekraren yapılan başvurusunun da 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılmış bir başvuru niteliğinin bulunmadığı ve dolayısıyla bu başvurunun zımnen reddedilmesinin de sona ermiş olan dava açma süresini ihya etmeyeceğinden,

... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının ve bu ruhsatın iptal edilmesi istemiyle yapılan 16/03/2022 tarihli başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle 06/06/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hukuka aykırılık halinin mevcudiyetini ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında verilen karar ile net olarak öğrenilmesi üzerine İdare Mahkemesine yapılan başvurunun süresinde olduğunun kabulünün gerektiği, yerel Mahkemenin kararına gerekçe yaptığı 14/10/2020 tarihli başvurunun reddine yönelik davalı idarenin 19/10/2020 tarihli yazısında, iptali istenen ruhsata konu istasyonun 3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi aldığı,

06/06/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslara dair mevzuata göre yapı kayıt belgesi verilen taşınmazlarda işyeri açma ve çalışma ruhsatının yapı kullanma belgesi olmadan verileceği yönünde hüküm bulunduğundan davalı idare tarafından bir görüş verilmediğinin bildirildiği, davaya konu işlemin açık bir şekilde hukuka aykırı olduğunun Akçakoca Asliye Hukuk Mahkemesindeki yargılama neticesinde ortaya çıktığı, dolayısıyla davada süre aşımından söz edilmesinin hukuki bir dayanağı bulunmadığı belirilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davacı şirket tarafından, işlettiği akaryakıt satış istasyonuna yakın mesafede bulunan Düzce İli, Akçakoca İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde akaryakıt istasyonu faaliyetinde bulunulması için ... Hazır Beton İnşaat ve Tic. Ltd.Şti adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile bu ruhsatın iptal edilmesi istemiyle yapılan 16/03/2022 tarihli başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen süre ret kararı, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesinde, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler.

Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.

Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır..." düzenlemesi bulunmaktadır.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin mevzuat gereği, ruhsatın verilmesi aşamasında olduğu gibi izleyen tarihlerde de ruhsatın, gerek düzenlenmesi aşamasında gerekse işletmenin faaliyeti aşamasında mevzuata aykırılıklar nedeniyle iptalini gerektiren hususlar yönünden her zaman denetlenebileceği, aynı şekilde menfaati ihlal edilenler yönünden de, ruhsat verilmesini izleyen dönemlerde gerek ruhsatın hukuka aykırı bir şekilde verilmesi nedeniyle ve gerekse ruhsata aykırı faaliyetler nedeniyle ruhsat iptali talebiyle her zaman idareye başvurulabileceği gibi, ruhsat iptali istemiyle doğrudan dava da açılabilir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacının maliki olduğu, Düzce İli, Akçakoca İlçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda bayi aracılığıyla akaryakıt satış faaliyeti yürüttüğü, söz konusu taşınmazla yakın mesafede bulunduğu ileri sürülen Düzce İli, Akçakoca İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde akaryakıt satış faaliyeti yapabilmesi için ... Hazır Beton İnşaat ve Tic.

Ltd.Şti adına 06/09/2018 tarih ve 2018/96 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, bu istasyonun mevzuatta belirtilen mesafe şartlarını taşımadığı gerekçesiyle adı geçen istasyona verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi istemiyle davacı tarafından farklı tarihlerde yapılan başvurulara olumlu yanıt verilmemesi üzerine, 06/09/2018 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının ve bu ruhsatın iptal edilmesi istemiyle yapılan 16/03/2022 tarihli son başvurunun zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkemesince, ilk olarak Bakırköy 17. Noterliğinin 14/10/2020 tarihli ihtarnameyle sözü edilen ruhsatın iptal edilmesi istemiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu, bu haliyle dava konusu ruhsattan davacının en geç 14/10/2020 tarihinde haberdar olduğunun kabulü gerektiği, öğrenme tarihinde yapılmış olan bu başvuru üzerine 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında 60 günlük dava açma süresinin durduğu, 14/10/2020 tarihli başvurunun Akçakoca Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedildiği,

söz konusu işlemin tebliğine dair dosyada bilgi ve belge bulunmamakta ise de, bu kez davacı tarafça 03/11/2020 tarihli noter ihtarnamesiyle uyuşmazlığa konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle yeniden başvuruda bulunduğu, buna göre 14/10/2020 tarihli ilk başvurunun reddine dair Akçakoca Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminden en geç ikinci başvuru tarihi olan 03/11/2020 tarihinde haberdar olunduğu,

bu durumda dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında yapılan 14/10/2020 tarihli ilk başvurunun reddine ilişkin Akçakoca Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin öğrenildiği ikinci başvuru tarihi olan 03/11/2020 tarihinden itibaren, (14/10/2020 tarihli başvuru üzerine duran) 60 günlük dava açma süresi içinde dava açılması gerekmekte iken dava açılmayarak dava açma süresinin geçirildiği,

daha sonra 16/03/2022 tarihinde yeniden yapılan başvurunun da 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılmış bir başvuru niteliğinin bulunmadığı ve dolayısıyla bu başvurunun zımnen reddedilmesinin de sona ermiş olan dava açma süresini ihya etmeyeceğinden, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş ise de; bakılan davada, ruhsatın hukuka aykırı bir şekilde verilip verilmediği hususunda İdare Mahkemesince işin esası yönünden gerekli incelemenin yapılarak bir karar verilmesi gerekirken davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesi, (hukuka aykırı olarak verilmesi halinde) sözkonusu ruhsatın denetim dışı bırakılmasına yol açacaktır.

Öte yandan, davalı idare dışında, farklı idarelere yapılan başvuruların davalı idareye yapılacak başvuru yönünden dava açma süresini başlatmayacağı, bu nedenle açılan davanın süresinde olduğu anlaşıldığından, davanın esası hakkında karar verilmek üzere, davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararın bozulması gerektiği görüşüyle onama yönündeki Dairemiz kararına katılmıyorum.