Danıştay 4. Daire E.2023/8782 K.2025/794

Dava konusu istem: İstanbul ili, Tuzla ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın hidrolik sistemler, vinç üretim bakımı ile hurda ticareti ve hurdadan geri dönüşüm işlemleri konusunda faaliyet gösteren işyerinin faaliyetten menine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Daire Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ikinci sınıf gayrisihhi müessese vasfında olan ve ruhsatsız olarak faaliyet gösteren iş yerinin bulunduğu alanın davalı idarenin sorumluluk alanında bulunmadığı, davalı idarenin sadece birinci sınıf gayrısıhhı müesseselere yönelik yetkisinin olduğundan bahisle dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden mevzuata uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, büyükşehir belediyesi sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek görevinin büyükşehir belediyelerinde olduğu, söz konusu iş yeri için de ruhsat verme, denetleme ve müeyyide uygulama yetkisinin kendilerinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Anadolu Yakası Zabıta Şube Müdürlüğü ekiplerince yapılan denetimlerde, İstanbul ili, Tuzla ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... Daire:... adresindeki işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın hidrolik sistemler, vinç üretim bakımı ile hurda ticareti ve hurdadan geri dönüşüm işlemleri konusunda faaliyet gösterdiğinin tespit edilmesi üzerine, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Dairesi Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Şube Müdürlüğü tarafından, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi uyarınca ruhsatsız faaliyette bulunulamayacağından bahisle işletmenin faaliyetten men'ine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, "Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyeri ve işletmelere belediyeler, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde; sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu" hükme bağlanmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek" , (o) bendinde ise; "Gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını; inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak" hükmü getirilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendiyle, büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek yetkisi büyükşehir belediyesine verilmiş, (i) fıkrasında ise.

"Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak; gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; inşaat malzemeleri, hurda depolama alanları ve satış yerlerini, hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama sahalarını belirlemek, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan vermeyecek tedbirler almak; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak;

katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak" büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmaktadır.

İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasında, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. (...) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmü yer almıştır.

Yukarıda yazılı mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; hurda depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek yetki ve sorumluluğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu'yla genel olarak belediyelere, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince de özel olarak büyükşehir belediyelerine verildiği, büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek yetkisinin de yine aynı Kanun'un 7. maddesinin (i) bendiyle özel olarak büyükşehir belediyesine verildiği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işletmenin, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının mülkiyetinde olduğu ve bir çok hurda deposunun da yer aldığı, İstanbul ili, Tuzla ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... Sitesi içerisinde olduğu, temyiz incelemesinden geçen aynı ...

Sitesi içerisinde ruhsatsız hurda depolama faaliyetlerine ilişkin benzer dosyaların içeriğinden de (Danıştay Dördüncü Dairesinin E:2023/8740, E:2023/8212, E:2023/8727 esasına kayıtlı dosyalar), o dosyalardaki işletmelerin mülkiyetinin de davalı idareye ait olduğu ve hepsinin kendilerine davalı idare tarafından gösterilen yerde (Hurdacılar Sanayi Sitesi içinde) metal hurda depolama faaliyetinde bulundukları, dolayısıyla dava konusu yerin, yukarıda yazılı olan 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin (i) bendi ile büyükşehir belediyesi tarafından gösterilen ve büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan bir alanda yer aldığı,

aynı Kanun maddesinin (d) bendi uyarınca da, büyükşehir belediyesinin sorumluluk alanında yer alan dava konusu işletmeye, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi ve işyerinin denetlenmesi yetkisinin davalı idarede olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda; büyükşehir belediye sınırları dahilinde faaliyet gösterdiği sabit olan davalı idareye ait ve hurdacılar sanayi sitesinde yer alan işyeri hakkında işlem tesis etme yetkisinin 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (d) bendi ve (i) bendi uyarınca özel olarak büyükşehir belediyesine verilmiş olduğu, dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiğinden dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.