Danıştay 4. Daire E.2023/8817 K.2024/1557

Dava konusu istem: Denizli İli, Merkezefendi İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan ve işletmeciliğini davacının yaptığı umuma açık ve istirahat ve eğlence yeri statüsündeki işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiğinden bahisle kapatılmasına ilişkin 12/07/2018 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare zabıta memurlarınca 27/03/2018 tarihli ihtarname ile davacıya işletmeciliğini yaptığı işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatının alınması gerektiği ve bu eksikliğin onbeş gün içinde giderilmesi gerektiği, aksi takdirde yasal işlem yapılacağı hususunun bildirildiği, bu tespit sonrasında Belediye Encümenince bir karar verilmeden zabıta memurları tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın umuma açık istirahat ve eğlence yeri kapsamında faaliyette bulunulduğundan bahisle mühürlenmek suretiyle işyerinin kapatıldığının anlaşıldığı,

bu nedenle söz konusu işlemi tesis etme yetkisinin belediyenin hangi organına ait olduğu konusunun açıklığa kavuşturulması gerekmekte olup, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesi ile 32. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı kuralına yer verilmesine rağmen anılan Yönetmelikte yetkili idarenin kim olduğu konusunda bir kurala yer verilmediğinin anlaşıldığı,

diğer taraftan, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinin birinci fıkrasında, belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince idarî para cezası verileceği ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği belirtildiği dikkate alındığında, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin de Belediye Encümeni kararı ile faaliyetten men edilebileceği sonucuna varıldığından,

davacıya ait işyerinin ruhsatsız olarak faaliyette bulunduğundan bahisle faaliyetten men etme yetkisinin Merkezefendi Belediye Encümenine ait olmasına rağmen herhangi bir encümen kararı olmaksızın zabıta memurları tarafından doğrudan mühürlenerek kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı, izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağının, ayrıca düğün salonu açılacak yapıya,

işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için yapı kullanma izin belgesinde "düğün salonu" ibaresinin bulunmasının zorunlu olduğunun düzenlenmiş olması karşısında, uyuşmazlık konusu olayda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan, düğün-nişan salonu-çay bahçesi olarak faaliyet gösterildiğinin tespiti üzerine onbeş gün süre verilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmasının istenilmesine rağmen, verilen süre içerisinde ruhsat alınmadığının yeniden tespiti sonucu, anılan işyerinin belediye zabıtası tarafından mühürlenerek kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, belediye encümeni kararı bulunmadan sadece belediye zabıta memurları tarafından işyerinin mühürlenerek kapatılması işleminin hukuka aykırı olduğu, tesis edilen işlemin yetki yönünden de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

5393 sayılı Belediye Kanununun 15. maddesinin (b) bendinde; kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek, (l) bendinde de; gayri sıhhi müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek, belediyelerin yetki ve imtiyazları olarak belirlenmiştir.

Anılan Kanunun "Encümenin görev ve yetkileri" başlıklı 34. maddesinde, "Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır: a) Stratejik plân ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesinhesabı inceleyip belediye meclisine görüş bildirmek. b) Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak. c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek. d) Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak. e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek. ..." hükmüne yer verilmiştir.

11/04/2007 tarih ve 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görevleri" başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 20. alt bendinde.

14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmenin, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamanın ve gereken işlemleri yapmanın, aynı fıkranın (c) bendinin 2. alt bendinde;

ruhsatsız olarak açılan veya ruhsata aykırı olarak işletilen işyerleriyle ilgili olarak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre işlem yapmanın belediye zabıtası görevleri arasında olduğu hükme bağlanmıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde, "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmüne, 32. maddesinde de; izin alınmadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re'sen kapatılacağı" hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; belediyelere yetki ve görev alanları ile ilgili konularda yasak koyma ve bu yasağa uymama halinde yaptırım belirleme yetkisinin verildiği açık olup umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde ruhsatsız faaliyet gösterildiğinin tespit edilmesi halinde de ruhsatsız faaliyetin sonlandırılmasını teminen işyerlerinin kapatılması şeklinde bir yaptırım öngörülmüş olup herhangi bir ruhsatı bulunmayan,

fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan ruhsatsız işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellenmesinin ancak belediyelerin yetkili mercilerince verilen işyeri kapatma kararının uygulanması ile mümkün olacağı, bu nedenle ruhsatsız açılan işyerinin kapatılabilmesi için belediye encümeni kararının gerektiği, zabıtanın görev ve yetkisinin ise, ancak yetkili mercilerce verilen işyeri kapatmaya ilişkin kararın uygulanmasına ilişkin olacağı açıktır.

Bu durumda, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın umuma açık istirahat ve eğlence yeri kapsamında (düğün-nişan salonu-çay bahçesi) faaliyette bulunduğundan bahisle mühürleyerek faaliyetten men etme yetkisi Merkezefendi Belediye Encümenine ait olduğundan, anılan işyerinin ruhsatsız faaliyet gösterdiğinden bahisle dayanağı herhangi bir encümen kararı olmaksızın zabıta memurları tarafından doğrudan mühürlenerek kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından iptali gerektiği görüşüyle davanın reddine ilişkin İdare Dava Dairesi kararının onanması yolundaki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.