Danıştay 4. Daire E.2023/8992 K.2024/1717

Dava konusu istem: İzmir ili, Bayraklı ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 276,00 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamı düğün salonu yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/03/2012-02/05/2014 dönemi için 40.530,35 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve taşınmazın tahliye edilmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 12.568,92TL’lik kısmının iptaline, 27.961,43 TL’lik kısım yönünden ise davanın reddine, taşınmazın tahliyesine ilişkin işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu taşınmazla aynı bölgede yer alan işgaller nedeniyle düzenlenen ecrimisil ihbarnamelerine uygun olarak ve emlak vergisine esas değerinin %3'ü üzerinden ecrimisil belirlendiği, bilirkişi raporunun hatalı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ve idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne. 5. fıkrasında. "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve Geçici 3'üncü maddeleri ile 19/06/2007 tarih ve, 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında.

Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği. 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı.

10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı.

11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı.

12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; idarece tespit edilen ecrimisil bedelin fahiş olduğu iddiasının incelenmesi amacıyla mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; davaya konu yerin açık hava düğün salonu olarak kullanıldığı, ticari amaçlı kullanımın bulunduğu, emsal taşınmazın yola cephesi daha geniş olduğundan dava konusu taşınmazın emsal taşınmazın %80'i mertebesinde olabileceği, bu itibarla birim kira bedelinin 2012 yılı için 45,41 TL/m² olarak belirlendiği, buna göre dava konusu 01/03/2012-02/05/2014 tarihleri arasındaki dönem için 27.961,43 TL ecrimisil bedeli hesaplandığı, bilirkişi raporuyla hesaplanan bu bedel mahkemece hukuka uygun olduğu takdir edilerek bu doğrultuda karar verildiği görülmektedir.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin açık ise de, bu faktörler dikkate alınarak belirlenen ecrimisil bedelinin yukarıda yer verilen 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmünün göz ardı edilemeyeceği kuşkusuzdur.

Uyuşmazlıkta; bilirkişi raporunda emsal kira bedelleri dikkate alınmak suretiyle 2012 yılı için hesaplanan birim metrekare bedeli olan 45,41 TL/m² 'ye ecrimisil dönemi için Türkiye İstatistik Kurumunca yayınlanan üretici fiyat endeksi oranları uygulanmak suretiyle ecrimisil bedeli belirlenmiş ise de; Devletin Hüküm ve tasarrufu altında olan taşınmazın İzmir ili, Bayraklı ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi Yan Yolunda kaldığı ve ... Caddesi için emlak vergisine esas değerinin 2012 yılı için 1.603,07 TL/m², 2013 yılı için 1.728,11 TL/m², 2014 yılı için ise 3.000,00 TL/m² olduğu dikkate alındığında, bilirkişilerce belirlenen metrekare birim bedellerinin taşınmazın emlak vergi değerinin % 3'ü üzerinden hesaplanan m² birim bedellerinin altında kaldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; dava konusu dönem için taşınmazın metrekare bedellerinin 336 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasına aykırı şekilde, emlak vergisine esas asgari değerinin % 3'ünden az olacak biçimde belirlendiğinden, temyize konu mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.