Danıştay 4. Daire E.2023/9131 K.2024/790

Dava konusu istem: Muğla İli, Marmaris İlçesi, … Mahallesi, ... Sokak, No:… adresinde bulunan ve tapuda … pafta, … ada, … parselde kayıtlı 4.877 m² yüzölçümlü taşınmazda açık otopark işletmeciliği yapmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle davacı tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; açık otopark faaliyeti için işyeri açma ve çalışma ruhsatı talep edilen taşınmazın 1/1000 ölçekli Marmaris Uygulama İmar Planı plan paftasında ''Turizm Tesis Alanı'' ve ''Genel Otopark'' kullanımında kaldığı, söz konusu taşınmazda kamusal alan olarak ayrılması gereken alan da bulunmakta olup henüz taşınmazın imar uygulama işlemlerinin yapılmadığı,

bununla birlikte taşınmazın imar planındaki plan paftasında turistik tesis ve kamunun yararlanmasına yönelik genel otopark olarak tanımlı olmasına rağmen açık otopark faaliyetinin ticari kullanım teşkil ettiği, bu itibarla anılan taşınmazın imar uygulama işlemlerinin yapılmasını müteakip açık otopark faaliyetine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsat talebinin değerlendirileceğinden bahisle, davacının ruhsat talebinin reddine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından.

Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığına ruhsat için ilk başvurulduğunda, konusu idarece taşınmazın imar uygulamasının tamamlanmasından sonra başvurunun değerlendirileceğinin bildirildiği, daha sonra yapılan başvuruda ise; imar uygulaması ilçe belediyesi tarafından yapılana kadar, imar uygulaması bittikten sonra söz konusu taşınmazın derhal tahliye edileceğine dair Noter huzurunda taahhütname verilmesi koşulu ile ruhsat düzenlenmesinin talep edildiği, ancak bu talebin de kabul görmediği, oysaki bölgenin imar planının 2006 yılında yapıldığı,

aradan 10 yıl gibi bir süre geçmesine rağmen imar planlamasının bitirilemediği gibi 5 yıllık imar uygulaması programına da alınmadığı, hal böyle iken geçici ruhsat düzenlenebileceği, ancak idarenin bunu da yapmadığı iddia edilerek, usul ve yasaya uygun olmayan kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Muğla İli, Marmaris İlçesi, … Mahallesi, ... Sokak, No:… adresinde bulunan ve tapuda … pafta, … ada, … parselde kayıtlı 4.877 m² yüzölçümlü taşınmazda açık otopark işletmeciliği yapmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle davacı tarafından yapılan başvurunun Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 1. maddesinde. Kanunun amacının sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu, 3. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra, 4. maddesinde.

3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları, belirtilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin ekinde yer alan (ek-1) İşyerlerinde Aranacak Asgarî Ortak Şartlar kısmının (N) başlıklı bölümünde c) Açık otoparklar başlıklı kısmında "7-Kat irtifakı veya kat mülkiyetini haiz ya da inşaata başlama izni alınan yerlerde açık otopark açılamaz." hükmüne yer verilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (l) bendinde ise; yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek, Büyükşehir Belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

3194 sayılı İmar Kanununun 10. maddesinde ise; Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar, hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasamızın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin demokratik bir hukuk devleti olduğu vurgulanmıştır. Hukuki güvenlik ve belirlilik ilkeleri ise hukuk devletinin ön koşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete (idarelere) güven duyabilmesini, idarelerin de işlemlerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.

Öte yandan; idari faaliyetlerin amacı kamu yararının sağlanmasıdır. Bu nedenle, idare, idari işlemlerin hangi sebebe ve hukuki nedenlere dayalı olarak tesis edildiğini ve hangi amaca yönelik olduğunu açıklamalıdır. Aynı zamanda, gösterilen sebep ve amacın gerekli ve yeterli inceleme, araştırma ve somut nedenlere dayanması gereklidir.

Dava; açık otopark işletmeciliği yapmak amacıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine açılmış, dava konusu işlemin gerekçesinde ise, bahse konu yerde imar uygulaması işlemlerinin tamamlanamamış olması gösterilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; bahse konu parselin 25/07/2006 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli Marmaris Uygulama İmar Planı plan paftasında "Turizm Tesis Alanı" ve "Genel Otopark" kullanımında kaldığı, henüz parselasyon uygulamasının yapılmadığı, 5 yıllık imar programının hazırlandığına ilişkin herhangi bir bilgi/belge bulunmadığı anlaşılmıştır.

Olayda; imar planının onaylandığı 2006 yılından bu yana 5 yıllık imar programının hazırlanarak parselasyon işlemlerinin tamamlanmamış olması ve davacının ruhsat başvurusu yaparken, imar uygulaması ilçe belediyesi tarafından yapılana kadar, imar uygulaması bittikten sonra söz konusu taşınmazın derhal tahliye edileceğine dair Noter huzurunda taahhütname verilmesi koşulu ile ruhsat düzenlenmesini talep etmesi de dikkate alındığında, ileride bölgede yapılması muhtemel ancak mevcutta herhangi bir planlaması veya bu yönde bir çalışması bulunmayan parselasyon işleminin olmayışı gerekçe gösterilerek davacının talebinin sürüncemede bırakıldığı,

parselasyon işleminin ise ne zaman yapılacağının belirsiz olduğu, idarenin işlem tesis ederken Hukuk Devleti ilkesi gereğince herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir şekilde, keyfiyetten uzak hareket etmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir. Bununla birlikte; dava konusu işleminin iptal edilmiş olmasının doğrudan ruhsat düzenleneceği anlamına gelmeyeceği, idarenin diğer ruhsat koşullarını da değerlendirerek bu konuda bir karar vermesi gerektiği tabiidir.