Danıştay 4. Daire E.2023/9931 K.2025/466

Dava konusu istem: Aksu Çayı Taşkın Koruma Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Antalya ili, Aksu ilçesi, ... mahallesinde yer alan ve davacının maliki olduğu ... ada ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporundaki tespitlerin birlikte değerlendirilmesinden.

Antalya ili, Aksu ilçesi Dikili Araziler (Bahçeler) için Asgari Bölünemeyen Arazi Büyüklüğünün 10 Da (Dekar) = 10.000,00 m² olmasına rağmen, davalı idarenin toplulaştırma işlemi sonrası davacının taşınmazında 10.000,00 m²’den küçük parsel oluşturduğu, bu nedenle davalı İdarenin ...

Ada, ... parsel sayılı taşınmazı oluştururken yaptığı uygulamanın 6200, 3083 sayılı Kanun hükümleri ile Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme İşlemleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine aykırı hareket ettiği, ayrıca davalı idarenin toplulaştırma işlemi ile eski parsellere karşılık ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı oluştururken 14003/61683 oranındaki hisseyi Maliye Hazinesi adına tescil ettirerek arazi toplulaştırmasının ana amacı olan bölünmüş olan tarım arazilerinin bir araya toplanması amacına aykırı davranıldığı,

dolayısıyla dava konusu toplulaştırma işleminin mevzuat hükümlerine ve arazi toplulaştırma ilkelerine aykırı olduğu anlaşıldığından dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; bilirkişi raporunda değinilen Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında Aksu ilçesi'nde dikili araziler (bahçeler) için belirlenen 10.000,00 m² asgarî arazi büyüklüğünün ziraî amaçlı parsel üretiminde, bahçe vasıflı arazilerin ifrazında dikkate alınacak olan arazi büyüklüğü olduğu, bu nedenle ilgili mevzuatın yürürlüğe girdiği tarihten sonra Aksu ilçesi'nde 10.000,00 m²'nin altında dikili arazi (bahçe) oluşturulamayacağı hususu ile,

arazi toplulaştırması sonrasında davacının mülkiyetine konu edilen yeni parsellerin alanlarının 137.048,28 m², 187.085,03 m² ve 61.682,75 m² yüzölçümlerine sahip oldukları hususu dikkate alındığında; olayda 10.000,00 m²'nin altında değil üzerinde parsel üretildiği, dava konusu parsellerin üretiminde Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümlerine riayet edildiği, bu yönüyle bilirkişi raporunun mevzuatla uyumlu olmadığı, işlemde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı;

... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin tahsis yönünden, blok planlamasında arazi topoğrafyasının ve bu bağlamda civardaki derelerin dikkate alınmasının gerektiği, ayrıca Teknik Talimat ve Yönetmelik gereği sabit tesislerin mümkün olduğunca eski malike tahsis edilmesine ilişkin kurala uyulduğu,

... sayılı kök parsel hak edişinin sabit tesisleri alan olarak kurtarmaması nedeniyle, kök ... sayılı parselden 11.241,74 m² hisse aktarımıyla ... sayılı parselin, ... sayılı kök parsel hak edişinin sabit tesisleri alan olarak kurtarmaması nedeniyle, kök ... sayılı parselden 6.642,12 m² hisse aktarımıyla ... sayılı parselin oluşturulmasının teknik kurallara ve mevzuata uygun olduğu; hisseli hale gelen ... ada ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin tahsis yönünden;

arazi toplulaştırmasında (eski) ... sayılı parselin alanı 61.448,03 m² iken, kamu payı kesintisi neticesinde bu parselin hak edişi 58.283,86 m²ye düştüğü, ayrıca zorunluluk nedeniyle yapıları ve ağaçları müstakilen davacıya tahsis edebilmek ve sabit tesisleri müstakilen davacıya tahsisli parselde eski şekliyle muhafaza edebilmek için ... sayılı kök parselin hak edişi olan 58.283,86 m²'den 6.642,12 m² ... sayılı parsel alanına, 11.241,74 m² de ... sayılı parsel alanına aktarıldığı,

davacının arazi toplulaştırma mevkiinde başkaca arazisinin bulunmaması nedeniyle, bakiye 21.282,75 m²'nin zorunlu olarak üçüncü kişi hissesinden karşılanması gerektiği, aksi halde kök parselde kalan ağaçların başkasına tahsis arazi üzerinde yer alacağı, bu durumunsa davacı bakımından mülkiyet sorunlara yol açacağının açık olduğundan ... sayılı kök parselin olduğu yerde oluşturulan parsele üçüncü kişinin hissedâr kılınmasının teknik kurallara ve mevzuata uygun olduğu, yeni parselde davacının Hazine ile hissedâr hale getirildiği, Hazine taşınmazlarının ecrimisil ödeyerek kullanılması,

Hazine taşınmazlarının kiralanmasına ilişkin mevzuat hükümlerine göre kiralayarak arazinin kullanılabilmesi, (şartları varsa) Hazine taşınmazlarının satışına ilişkin mevzuata göre Hazine hissesinin satın alınabilmesi gibi Hazineyle hissedâr olmanın, özel şahıslarla hissedâr olmaya nazaran muhtelif avantajlarının bulunduğu dikkate alındığında, hisselendirmenin özel şahıslar yerine Hazineyle yapılmasının arazi kullanımına yönelik kolaylığı bakımından hizmet gereklerine uygun olduğu, hisselendirmede hissedâr belirlemeye ilişkin takdir yetkisinin bu yönden de hukuka uygun kullanıldığı,

yapılan işlemin toplulaştırma ilke ve esaslarına uygun olduğu anlaşıldığından toplulaştırma işleminin anılan parsellere ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Bir bütün olan arazilerinin toplulaştırma ile bölündüğü, İdare Dava Dairesinin kararının hukuk devleti ilkeleri ile anayasal mülkiyet hakkının ihlali niteliğinde olduğu, toplulaştırma ile arazilerinden kesilen düzenleme ortaklık payının tamamının Maliye Hazinesine geçtiği, ortak alana aktarılmadığı, yapılan kesintinin kabul edilemez olduğu, yeni parselasyonla davacının arazisinin yerinin değişmediği, sadece arazisinin küçültüldüğü, yeni tahsis edilen taşınmazda Maliye Hazinesinin hissedar olarak bırakıldığı, 31 Aralık 2019 tarihinde Hazineye ait arazilerin satışa çıkarıldığı, bu durumda önce mülkiyet hakkının gasp edildiği, sonra da bu taşınmazı satışa çıkarıldığından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.