Danıştay 4. Daire E.2024/1098 K.2024/5541

Dava konusu istem: 27/02/2010 tarih ve 27506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 2010/99 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulama alanı ilan edilen Niğde İli, ... ilçesi, ... Kasabası, ... mevkii nde yapılan arazi toplulaştırma işleminin ... ada, ... sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu taşınmazın, toplulaştırma işlemi ile parsel endeksleri dikkate alınarak tamamının ... ada ... parsel üzerinde müstakil olarak toplulaştırıldığı, ancak eski ... nolu parselin Güneydoğu köşesinde bulunan sabit tesis niteliğindeki elektrik direği, yeraltı su kuyusu, küçük bir ev ile 15-20 yaşlarında bir söğüt ağacı,1 adet kavak ağacı ve bir kaç adette meyve ağacının bulunduğu, bu alanda bulunan müştemilatların üçüncü bir kişiye ait ... ada ... nolu parsel içinde bırakıldığı,

eski ... nolu parsel üzerinde sulu tarım yapıldığı ve yeni parselde bu imkandan mahrum kalındığı ve yeni verilen taşınmazın verimlilik ve değer açısından eşdeğer nitelikte olmadığı anlaşılmış olup, davalı idarece dava konusu eski ... nolu parsel üzerindeki sabit yapıların korunacak şekilde işlem yapılması gerekirken sabit tesislerin bir başka kişiye ait ... ada ... nolu parsel içinde bırakılmasının toplulaştırmanın amaç ve ilkelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince. Niğde İli ... İlçe ...

Mevkii ... sayılı parsel ile söz konusu parselin yapılan toplulaştırma işlemi sonucu ... ada ... sayılı parsele yönelik tapu kayıt belgelerinin incelenmesinden, eski ... sayılı kadastro parselinin ... (... )'in tam hisse ile malik olduğu ve davaya konu toplulaştırma işlemi sonucu yine ...adına tam hisse ile ... ada ... parsel olarak tescil edilmiş olduğu görüldüğünden, dava konusu toplulaştırma işlemine karşı, toplulaştırma yapılan taşınmazın maliki tarafından dava açılmadığı,

anılan taşınmazda kuyusu bulunan davacı tarafından davanın açıldığı görülmüş olup, dava konusu taşınmazın maliki tarafından dava açılmayarak zımnen muvafakat edilen toplulaştırma işleminin taşınmazda kuyusu bulunan davacı tarafından iptalinin istenilmesi,

malikin aleyhine olabilecek şekilde, sübjektif dava ehliyetinin mülkiyet hakkının önüne geçirilmesi sonucunu doğuracak olup, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkının bu yolla sınırlandırılamayacağı, davacının ise dava konusu taşınmazda mülkiyeti bulunmadığı ve taşınmazın maliki olan ... tarafından da söz konusu toplulaştırma işleminin iptali istemiyle dava açılmadığı göz önünde tutulduğunda, malik olmayan davacının dava açmasının hukuken mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararın kaldırılmasına, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ...'in isminin tapu kayıtlarına geçirilirken yanlış yazıldığı, asıl isminin... olduğu,...'in babası olduğu, babasının 1980 yılında vefat ettiği, vefatının ardından yaklaşık 44 yıldır dava konusu taşınmazda ekim-dikim yaparak geçimini sağladığı, ...'in mirasçısı konumunda bulunduğu, sunulan mirasçılık belgesinde de murisin adının ...olduğunun görüldüğü, ancak sehven yapılan hatanın toplulaştırma işlemlerinde de devam ettiği, yeraltısuyu kullanma belgesinin ve elektrik aboneliğinin ise kendi adına düzenlendiği, sübjektif dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle verilen ehliyet ret kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

27/02/2010 tarih ve 27506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 2010/99 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulama alanı ilan edilen Niğde İli, ... ilçesi, ... Kasabası, ... mevkii nde yapılan arazi toplulaştırma işleminin ... ada, ... sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada verilen ehliyet ret kararı davacı tarafından temyiz edilmiştir.

Yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır.

İdarenin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunun yargısal denetim yoluyla sağlanmasının en etkin araçlarından biri iptal davaları olduğundan, iptal davalarında "menfaat ihlali" olarak tanımlanan sübjektif ehliyet koşulunun kişiye bağlı sübjektif hak ihlallerinin giderilmesinin yanı sıra idari işlemlerin hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi kapsamında da belirlenmesi gerekmektedir.

Davacı ile iptali istenilen idari işlem arasında kurulabilecek bir ilişki veya ilgi, menfaat ihlali koşulunun varlığı için yeterlidir. Bu itibarla yargısal kararlarda menfaat ihlali koşulu, davacının idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin kurulması gerektiği şeklinde tanımlanmıştır.

Aksi halde, kişilerin kendisine etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen idari işlemler hakkında da iptal davası açma hakkı doğmakta ve bu durum idarenin işleyişini olumsuz etkilemektedir.

Niğde İli ... İlçe ...

Mevkii ... sayılı parsel ile yapılan toplulaştırma işlemi sonucu ... ada... sayılı parsele yönelik tapu kayıt belgelerinin incelenmesinden, eski ... sayılı kadastro parseline ...'in (... tam hisse ile malik olduğu ve davaya konu toplulaştırma işlemi sonucu yine ... adına tam hisse ile ... ada ... parsel olarak tescil edilmiş olduğunun görüldüğü, anılan taşınmaza ilişkin olarak davacı ... adına 08/03/1995 tarihli "yeraltı suyu kullanma belgesinin" bulunduğu, davacı tarafından babasının adının ... olduğu, ancak tapu kayıtlarına geçirilirken isminin yanlış yazıldığı,

tapu kayıtlarında ... olarak gözüktüğü, babası ...'in 1980 tarihinde vefat etmiş olduğu ve kendisinin mirasçı olduğu, babasının vefatının ardından yaklaşık 44 yıldır dava konusu taşınmazda ekim, dikim yaparak geçimini sağladığı iddia edilmiştir.

Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından davacının dava konusu taşınmazda mülkiyetinin bulunmadığı ve taşınmazın maliki olan ... tarafından da söz konusu toplulaştırma işleminin iptali istemiyle dava açılmadığı gerekçesiyle malik olmayan kişinin dava açmasının hukuken mümkün olmadığı sonucuna varılarak, ehliyet ret kararı verilmiş ise de, davacının kendisinin ...'in mirasçısı olduğu yolundaki iddiaları karşılanmadan, dolayısı ile davacının dava konusu olayda menfaat ilişkisinin varlığı tespit edilmeden karar verildiği görülmektedir.

Bu itibarla, ... TC kimlik numaralı ...'in toplulaştırma işlemi sonucunda tescil edilen taşınmazın sahibi olarak gözüken ... isimli şahısla aynı kişi olup olmadığı, nüfus kaydı ya da tapulama aşamasında yanlışlık yapılıp yapılmadığı yönünde gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiği ve davacının iddialarının karşılanmadığı görüldüğünden davacının ehliyetli olup olmadığı hususunda eksik inceleme sonucu verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.